Thư Viện Hoa Sen

Bó Ngũ Cốc Quý Báu

NGŨ CỐC QUÝ BÁU
Ghi Chép Về Những Giáo Lý Được Thọ Nhận
Cho Tuyển Tập Trước Tác Của Đạo Sư Toàn Tri Jigme Lingpa Và
Patrul [Rinpoche] Orgyen Jigme Chokyi Wangpo (trích dịch)

Giới Thiệu Của Dịch Giả [Anh ngữ]

Bản văn sau đây trích từ Ngũ Cốc Quý Báu: Ghi Chép Về Những Giáo Lý Được Thọ Nhận Cho Tuyển Tập Trước Tác Của Đạo Sư Toàn Tri Jigme Lingpa Và Patrul Orgyen Jigme Chokyi Wangpo, được kết tậpbiên soạn bởi Ban Tổ Chức Của Tu Viện Shechen khi Rabjam Rinpoche trao truyền các tuyển tập này vào năm 2019 tại Tu viện Shechen ở Nepal. Bản văn bắt đầu bằng các tiểu sử ngắn gọn của Tôn giả Jigme Lingpa[1], Patrul Rinpoche[2] và Shechen Rabjam Rinpoche. Sau đó là một miêu tả về truyền thừa trao truyền cho các quán đỉnh của Tôn giả Jigme Lingpa, một danh sách các quán đỉnh được ban, truyền thừa trao truyền cho Tuyển Tập Trước Tác của Tôn giả Jigme Lingpa và bảng nội dung. Tiếp theotruyền thừa trao truyền Tuyển Tập Trước Tác của Patrul Rinpoche và bảng nội dung. Một danh sách cho hai quyển bổ sung trong ấn bản Shechen về các bản văn cốt lõi của Longchen Nyingtik (Nyingtik Tsapö) đã được thêm vào như một phụ lục.

Bởi bản văn tương đối dài, chúng tôi đã lựa chọn chuyển dịch một số phần nhất định, vì nhiều lý do. Trước tiên, bởi các tiểu sử của Tôn giả Jigme Lingpa, Patrul Rinpoche và Rabjam Rinpoche đã có sẵn, chúng tôi quyết định không dịch chúng ở đây. Thứ hai, phần lớn bản văn là các danh mục khác nhau, phần nhiều đã được chuyển dịch (sang Anh ngữ), tức Nhận Thức Chuẩn Xác Về Các Pháp – Danh Mục Các Tác Phẩm Được Tuyển Tập Đầy Đủ Của Pháp Vương Toàn Tri Rigdzin Jigme Lingpa của Getse Mahapandita, và Trang Sức Soi Sáng Của Ánh Mặt Trời Rực Rỡ Danh Mục Tâm Yếu Cõi Bao La của Ngài Jigme Losal Ozer. Các tác phẩm khác mà bản văn nương tựa là Ngũ Cốc Quý Báu: Ghi Chép Về Những Giáo Lý Được Thọ Nhận Cho Tuyển Tập Trước Tác Của Đạo Sư Toàn Tri Jigme Lingpa[3] của Dilgo Khyentse Rinpoche và Danh Mục Tuyển Tập Trước Tác Của Đạo Sư Vinh Quang Śrī Nirmākā Patrul Rinpoche[4] của Mipham Rinpoche. Ở đây, chúng tôi đã dịch truyền thừa trao truyền cho các quán đỉnh về sự phát lộ (Terma) của Tôn giả Jigme Lingpa, từ Ngài truyền xuống đến Dilgo Khyentse Rinpoche và Rabjam Rinpoche, cũng như danh sách các quán đỉnh này.


blank
1. Các Truyền Thừa Trao Truyền

Đấng đạo sư Shechen Rabjam Gyurme Chokyi Senge Palzangpo[5], chủ phổ quát của đại dương bao la các gia đình Phật và đàn tràng, đã thọ tất cả giáo lý gốc và nhánh của Longchen Nyingtik một cách trọn vẹn[6]. Nhờ lòng từ ái của Ngài, chúng ta đã thọ nhận toàn bộ quán đỉnh cho toàn bộ pho này, bao gồm tất cả các chỉ dẫn thực hànhnghi thức, dựa trên sự sắp xếp do Dilgo Khyentse Rinpoche soạn – Bữa Tiệc Làm Hài Lòng Kẻ May MắnPhát Lộ Cam Lồ Của Điều Sâu XaBí Mật[7], mà không bỏ sót điều gì.

1.1. Truyền thừa Xa

Sau đây là truyền thừa chung, ‘xa’ của pho giáo lý chính yếu. Từ Pháp thân Phổ Hiền đến Báo thân Kim Cương Tát Đỏa, Hóa thân Garab Dorje, Trì Minh Śrī Siṃha, Thượng Sư Mañjuśrīmitra [Văn Thù Hữu], đấng uyên bác Jnanasutra, đại học giả Vimalamitra [Vô Cấu Hữu], Đạo Sư Liên Hoa Sinh xứ Oddiyana, Vua Trisong Detsen, thần dân Vairotsana, bạn đồng hành Yeshe Tsogyal và đến đấng bảo hộ nguyên sơ – Pháp Vương toàn tri Longchen Rabjam. Đấng Toàn Tri thứ nhì, Rigdzin Jigme Lingpa, có vô số linh kiến về Tôn giả Longchenpa và đã thọ nhận gia trì truyền thừa gần một cách trọn vẹn. Tâm tử của Ngài là vị tái sinh Dodrupchen đầu tiên – Jigme Trinle Ozer[8]. Từ hai vị này – cha và con tâm linh – trao truyền được truyền đến Bồ Tát vĩ đại Jigme Gyalwe Nyugu. Từ Ngài, nó truyền đến Dzogchen Khenpo Pema Damchö Ozer, vị cũng được biết đến là Pema Dorje[9].

Hơn thế nữa, Ngài Dodrupchen Jigme Ozer đã ban trao truyền này cho:

  • Chúa tể thành tựu, Dzogchen Rinpoche thứ Tư – Mingyur Namkhe Dorje;
  • Heruka Vinh Quang Do Khyentse Jigme Yeshe Dorje
  • Vị đánh cỗ xe giáo lý của Thắng giả, Gyalse Shenpen Thaye.

Khenchen Pema Vajra đã thọ trao truyền từ cả ba vị đạo sư này. Từ Ngài, trao truyền được truyền đến Đấng Toàn Tri Jamyang Khyentse Wangpo và sau đó, đến Adzom Drukpa Osel Natsok Rangdrol[10], Đấng Toàn Tri Jamyang Lama Chokyi Lodro[11], Dilgo Khyentse Rinpoche – Gyurme Tekchok Tenpe Gyaltsen và cuối cùng, đến với vị tái sinh thù thắng thứ bảy của Đức Shechen Rabjam – Gyurme Chokyi Senge, vị đã thọ các trao truyền này nhiều lần.

Bên cạnh đó, Ngài Jigme Gyalwe Nyugu đã ban quán đỉnh chi tiết Rigdzin Dupa theo cuốn giáo khoa của Đức Dodrupchen, quán đỉnh chi tiết Dukngal Rangdrol, chúa tể của các gia đìnhVô Lượng QuangKhông Hành Nữ Nữ Hoàng Đại Lạc cùng tất cả chỉ dẫn liên quan đến cả thực hành sơ khởithực hành chính yếu cho Đấng Toàn Tri Mañjughoṣa[12], khi vị này mười chín tuổi.

Bên cạnh đó, trao truyền từ Tôn giả Do Khyentse Yeshe Dorje – hóa hiện về tâm của Đấng Toàn Tri Jigme Lingpa – đến với Ngài Dodrup Drime Drakpa[13] (người con trai của thân, khẩu và ý giác ngộ của Tôn giả Do Khyentse), đến Trehor Bapuk Tulku Thubten Chopal Gyatso, tức Lodro Drime, đến Adzom Drukpa Natsok Rangdrol, đến đấng đạo sư Jamyang Khyentse Chokyi Lodro Rime Tenpe Gyaltsen[14], vị như thế thọ nhận toàn bộ quán đỉnh, chỉ dẫnkhẩu truyền của Longchen Nyingtik. Từ vị này, trao truyền đến với Dilgo Khyentse Rinpoche và cuối cùng, đến với vị tái sinh Rabjam thù thắng – đây là truyền thừa!

Bên cạnh đó, Đấng Toàn Tri Khyentse Wangpo đã ban quán đỉnh chi tiết Rigdzin Dupa cho Gyaltsab Rinpoche[15]. Tất cả quán đỉnhkhẩu truyền của Tâm Yếu đã được truyền cho Juwön Jigme Dorje, vị đã trao truyền cho Dilgo Khyentse Rinpoche. Nếu chúng ta chỉ xem xét truyền thừa của Dilgo Khyentse Rinpoche thì truyền thừa đã được truyền từ Đấng Toàn Tri Khyentse Wangpo đến Shechen Gyaltsab Rinpoche, sau đó, đến đấng đạo sư Rabsal Dawa [tức Dilgo Khyentse Rinpoche], và từ Ngài, đến với Shechen Rabjam [Rinpoche] thứ Bảy – Gyurme Chokyi Senge. Nhờ lòng từ của Ngài, chúng ta đều được chín muồi, giống như vinh quang của mùa xuân, bằng những trao truyền này. Đấy là truyền thừa xa.

Hơn thế nữa, quán đỉnh và trao truyền những bản văn Longchen Nyingtik ngoài các bản văn chính yếu [của Tôn giả Jigme Lingpa], được viết bởi Ngài Dodrupchen thứ Nhất, Tôn giả Khyentse Wangpo và các vị khác, dần dần được trao truyền từ từng tác giả đến với Dilgo Khyentse Rinpoche, tuân theo các truyền thừa phổ biến.

Đấng Toàn Tri Jigme Lingpa cũng thọ Bạch Độ Mẫu của Truyền Thống Atisha, điều được biết đến là giáo lý nhánh hay bổ trợ của Tâm Yếu, như một truyền thừa ngắn, trực tiếp từ Thánh Độ Mẫu. Những giáo lý này được xem là Kama, Terma và linh kiến thanh tịnh. Sau đây là truyền thừa: từ Thánh Độ Mẫu Như Ý Luân truyền đến Đấng Toàn Tri Jigme Lingpa, sau đó đến Ngài Jñānatāradīpaṃ tôn kính, tức Yeshe Chodron, đến Zhabdrung Tendzin Dorje, Chakzam Tulku Tendzin Khyenrab Tutob[16], Jamyang Lama Khyentse Wangpo, Adzom Drukpa Natsok Rangdrol và từ Đức Jamyang Khyentse [Chokyi Lodro] trở đi, tuân theo truyền thừa chung.

Truyền thừa Phổ Ba Hệ Thống Mật Điển (Gyüluk Phurba): Từ Dzogchen Rinpoche thứ Năm – Thubten Chokyi Dorje[17] – chúa tể thành tựu, nó truyền đến đấng đạo sư Dilgo Khyentse Rinpoche và sau đó đến Kyabje Rabjam Rinpoche. Nhờ lòng từ của Ngài, chúng ta đã thọ trao truyền chín muồi này.

Về bản văn bổ sung cho Thực Hành Trường Thọ Của Chư Trì MinhTinh Túy Bình Cam Lồ do Dodrupchen Rinpoche [thứ Nhất] soạn, được gọi là Lực Vương Như Ý Tự Nhiên Thành Tựu Hai Mục Tiêu, và các trước tác của Đấng Toàn Tri Jigme Lingpa, Khyentse Rinpoche Dharmamati [Chokyi Lodro] và Khenchen Jigme Pema Losal đều trao cho đấng đạo sư Rabsal Dawa.

1.2. Truyền Thừa Gần

Tất cả quán đỉnh, nghi quỹhoạt động liên quan của các kho tàng tâm của Đấng Toàn Tri Jigme Lingpa sau đó được trao truyền qua truyền thừa gần của linh kiến thanh tịnh đến Đấng Toàn Tri Khyentse Wangpo. Như thế, hai dòng sông của truyền thừa dài và ngắn đã hòa làm một.

Ngoài ra, theo lịch sử Dzogchen do Nyoshul Khen Rinpoche Jamyang Dorje soạn, đạo sư tôn kính Rabsal Dawa cũng có linh kiến về Trì Minh vĩ đại Jigme Lingpa tại Paro Taktsang ở Bhutan, vị trao quyền cho Ngài là một đạo sư của giáo lý Nyingtik và là vị trì giữ của truyền thừa[18]. Vì thế, chắc chắn là hơi ấm gia trì của truyền thừa cực gần chưa tan biến trong thế giới này của chúng ta.

Mặc dù có nhiều giáo lý khác và truyền thừa riêng biệt được nhắc đến trong ghi chép của Dilgo Khyentse Rinpoche về các giáo lý Longchen Nyingtik được thọ nhận[19], chúng tôi không thêm chúng vào đây. Nếu muốn biết thêm, xin hãy tham khảo bản văn đó một cách kỹ lưỡng.
2. Danh Sách Các Quán Đỉnh Được Trao Truyền

Những Nguyên Tắc Cơ Bản Của Quán Đỉnh, do chính Tôn giả Jigme Lingpa soạn, tuyên bố rằng:

Ở đây, các quán đỉnh chín muồi đầu tiên của đàn tràng ba trụ xứ viên mãn được ban dựa trên Chư Tôn An – Nộ.

Như thế, khi một quán đỉnh chi tiết được ban cho các đệ tử bình phàm – điều bao gồm giai đoạn chuẩn bị, thâm nhập bên ngoài và bên trong, và các quán đỉnh sâu xa, làm lợi lạc, cho phép – bắt đầu bằng quán đỉnh chín muồi theo các Mật điểncần thiết. Vì vậy, trước hết, quán đỉnh Chư Tôn An – Nộ: Tịnh Hóa Cõi Thấp, điều liên hệ chặt chẽ với ý định của các Mật điển – phải được ban theo từng giai đoạn.

1) Quán đỉnh Chư Tôn An – Nộ: Tịnh Hóa Cõi Thấp [Zhitro Ngensong Jongwa], điều thuộc về phần Mật điển, bao gồm giai đoạn chuẩn bị, phần chính yếu và sự giao phó, được ban theo giáo khoa nghi quỹ Longchen Nyingtik do Dilgo Khyentse Rinpoche – Osel Tukchok Dorje soạn.

2) Quán đỉnh chi tiết Tập Hội Trì Minh (Rigdzin Dupa), đầu tiên trong phần nghi quỹ, được ban dựa trên cuốn giáo khoa của Dilgo Khyentse Rinpoche – Pema Wangchen Gyepa Tsal.

3) Quán đỉnh trường thọ Tập Hội Trì Minh được ban theo chỉ dẫn bổ sung từ Lực Vương Như Ý Tự Nhiên Thành Tựu Hai Mục TiêuPhương Pháp Ban Quán Đỉnh Trường Thọ Cho ‘Thực Hành Trường Thọ Của Chư Trì MinhTinh Túy Bình Cam Lồ’ do Ngài Dodrupchen thứ Nhất soạn.

4) Đạo Sư Phẫn Nộ, Mã ĐầuKim Sí Điểu Rực Rỡ (Lama Drakpo Takhyung Barwa) được ban dựa trên Tràng Kim Cương: Nghi Lễ Ban Gia Trì Cho Đạo Sư Phẫn Nộ, Mã ĐầuKim Sí Điểu Rực Rỡ do Jamgon Kongtrul Rinpoche soạn.

5) Quán đỉnh gốc cho Nghi Thức Cúng Dường Đạo Sư Dựa Trên Kim Cương Tát Đỏa, vị Bổn tôn an bình – chúa tể của tất cả các gia đình Phật, được ban theo bản văn gốc của Tôn giả Khyentse Wangpo. Hoạt động đặc biệt về quán đỉnh trường thọ, giống như trang sức điểm tô, được ban dựa trên cuốn giáo khoa của Dilgo Khyentse Rinpoche Dorje Tsewang Drubpa Tsal. Quán đỉnh thực sự về cam lồ thuốc liên hệ với nghi thức cúng dường đạo sưquán đỉnh bổ sung cho các viên thuốc được ban theo cuốn giáo khoa của Dilgo Khyentse Rinpoche Trinle Rolpe Dorje, như được tìm thấy trong giáo khoa quán đỉnh Longchen Nyingtik của Ngài[20].

6) Tập Hội Chư Đại Vinh (Palchen Dupa) là thực hành phẫn nộ của Tám Mandala Đại Thành Tựu (Drubchen Kagye), thực hành đạo sư xanh dương vô cùng phẫn nộ, hiện thân phổ quát của chư Bổn tôn – gốc rễ của thành tựu. Quán đỉnh chín muồi cho Mandala gốc, bao gồm các sơ khởi của giai đoạn chuẩn bị và phần chính yếu của quán đỉnh, được ban dựa trên giáo khoa quán đỉnh Longchen Nyingtik của Dilgo Khyentse Rinpoche Ziji Rabtu Gawe Pal.

7) Hóa hiện từ thực hành-tâm chính yếu của Tập Hội Chư Đại Vinh là các thực hành nhánh về bốn bộ Heruka: thân, khẩu, ý và hoạt động giác ngộ. Sau đây là quán đỉnh riêng cho từng vị. Quán đỉnh cho Thân Kim CươngVăn Thù Yamantaka – Áp Đảo Thần Chết [Shinje Chidak Zilnon] được ban dựa trên cuốn giáo khoa của Dilgo Khyentse Rinpoche Jampal Gawe Shenyen.

8) Quán đỉnh cho Khẩu Kim CươngMã Đầu Du Hí Tam Giới [Khamsum Rolpa] được ban dựa trên cuốn giáo khoa của Dilgo Khyentse Rinpoche Pema Drime Shintu Gawe Dorje.

9) Quán đỉnh cho Ý Kim CươngYangdak Hợp Nhất Chư Phật [Sangye Nyamjor], điều hiện thân cho Chín Trăng Lưỡi Liềm, được ban dựa trên cuốn giáo khoa của Dilgo Khyentse Rinpoche Dorje Tukchok Tsal.

10) Quán đỉnh cho Hoạt Động Kim CươngPhổ Ba Kim Cương Áp Đảo Thế Lực Ma [Düpung Zilnon], ý định trí tuệ của Một Phần Của Mật Điển Gốc Phổ Ba Kim Cương, được ban dựa trên cuốn giáo khoa của Dilgo Khyentse Rinpoche Düdul Trinle Drakpo Tsal.

11) Quán đỉnh cho Thực Hành Bí Mật Đấng Đại Bi Tự Nhiên Giải Thoát Khổ Đau [Dukngal Rangdrol] được ban dựa trên cuốn giáo khoa quán đỉnh Vô Lượng Bạch Quang được viết trong những từ ngữ kim cương của chính Dodrupchen Rinpoche – Jigme Trinle Ozer. Quán đỉnh bổ sung cho các viên thuốc giải thoát nhờ nếm, điều trích từ kho tàng sâu xa Đại Bi Tập Hội Cực Mật (Tukje Chenpo Yangnying Dupa) của Guru Chokyi Wangchuk tuân theo các chỉ dẫn từ cuốn giáo khoa quán đỉnh Longchen Nyingtik của Dilgo Khyentse Rinpoche[21] . Quán đỉnh nghìn vị Phật được ban thông qua Mật Tập Đấng Bi Mẫn (Tukje Sangdü) của Ratna Lingpa, tuân theo cuốn giáo khoa của Đức Jamgon Kongtrul.

12) Quán đỉnh Thực Hành Đạo Sư Cực Mật Tinh Túy Niêm Phong Chói Ngời [Tikle Gyachen], quán đỉnh cho các viên thuốc giải thoát nhờ nếm và quán đỉnh Cakra của chư Trì Minh được ban dựa trên giáo khoa quán đỉnh Longchen Nyingtik của Dilgo Khyentse Rinpoche Ösel Natsok Rangdrol.

13) Trong nhiều cách khác nhau để thực hành Nữ Hoàng Đại Lạc [Yumka Dechen Gyalmo] – gốc rễ của mọi hoạt động giác ngộthực hành căn bảnthực hành bên ngoài – Tràng Đại Lạc Vinh Quang, điều được ban dựa trên cuốn giáo khoa Tinh Túy Đại Lạc Tuôn Trào do Tôn giả Jamgon Kongtrul Pema Garwang soạn. Từ các thực hành bên trong, quán đỉnh trường thọ liên hệ với hoạt động thứ tư trong các hoạt động liên quan được ban dựa trên từ ngữ của Khyentse [Wangpo] Rinpoche[22]hoạt động thứ mười tám về Tara Yogini, vị tịnh hóa độc, được ban dựa trên những từ ngữ của chính Đấng Toàn Tri Jigme Lingpa.

14) Quán đỉnh về Chủ Bộ Vô Lượng Quang được ban dựa trên cuốn giáo khoa Tiêu Trừ Bóng Tối Vô Minh của Ngài Dodrupchen thứ Nhất. Quán đỉnh trường thọ được ban dựa trên bản văn của Tôn giả Khyentse [Wangpo].

15) Quán đỉnh về Không Hành Nữ Sư Tử Diện (Senge Dongma), thực hành bí mật của Nữ Hoàng Đại Lạc (Yumka Dechen Gyalmo), được ban dựa trên cuốn giáo khoa quán đỉnh Longchen Nyingtik của Dilgo Khyentse Rinpoche Lhenkye Gawe Dorje.

Về quán đỉnh từ Các Bản Văn Cốt Lõi (Tsapö) không được ban [cho đại chúng], sự giao phó sinh lực[23] của Magon Chamdral – chư vị bảo vệ phi phàm của toàn bộ pho Giáo Pháp này (điều bao gồm các thực hành Đạo Sư, Đại Viên Mãn và Đấng Đại Bi) – và sự giao phó sinh lực về Năm Chị Em Mentsun của Tseringma không được ban cho tất cả mọi người.

Có hai quán đỉnh khác trong tuyển tập trước tác của Tôn giả Jigme Lingpa đã được ban. Đầu tiên là quán đỉnh bao la về Phổ Ba Hệ Thống Mật Điển (Gyuluk Phurba), điều bao gồm phần chuẩn bị và phần chính yếu. Sau đó, có quán đỉnh trường thọ Bạch Độ Mẫu Truyền Thống Atisha, được kết tập bởi Tôn giả Jigme Lingpa, điều được ban dựa trên từ ngữ của Đức Jamyang Khyentse [Wangpo].

Như vậy, mọi thứ hoàn mãn hoàn toàncát tường. Nguyện thiện lành tăng trưởng!

Nguồn Anh ngữ: https://www.lotsawahouse.org/tibetan-masters/shechen-rabjam-rinpoche/precious-bundle-record-jigme-lingpa-patrul.

Han Kop chuyển dịch Tạng-Anh, Matthias Staber xem lạiBarry Cohen hiệu đính cho Dự Án Longchen Nyingtik năm 2025.

Pema Jyana chuyển dịch Việt ngữ.



[3] 'jigs med gling pa'i bka' 'bum gyi thob yig rin chen snye ma.

[4] dpal ldan bla ma shrī nirma kaʼi gsung ʼbum gyi bzhugs byang.

[6] Bản văn cũng bổ sung rằng:

Ngoại trừ gia trì cho phép về Hai Mươi Mốt Độ Mẫu cho thực hành Yumka bên trong Bình Kho Tàng Chứa Đựng Tinh Túy Đại Lạc, kho tàng tâm của Đức Jamyang Khyentse Wangpo, mà bản văn đã bị thất lạc do thời kỳ nhiễu nhương. (Xin lưu ý rằng: Bản văn gần đây được tìm ra. Bản văn được viết bởi Adzom Drukpa – Drodul Pawo Dorje vào năm 1903: Bình Như Ý Xuất Sắc – Quán Đỉnh Vị Tôn Hai Mươi Mốt Độ Mẫu Tara Kết Nối Với Quán Đỉnh Bình Thực Hành [Phật] Mẫu Nữ Hoàng Đại Hoàng Đại Lạc ().

[7] rdzogs pa chen po klong chen snying gi thig leʼi rtsa gsum spyi dang bye brag gi dbang bskur baʼi bklag chog tu bkod pa zab gsang bdud rtsiʼi sgo ʼbyed skal bzang kun dgaʼi rol ston.

[9] Về Dzogchen Khenpo Pema Dorje, tham khảo https://thuvienhoasen.org/a35358/cuoc-doi-khenpo-pema-vajra.

[11] Tức Ngài Jamyang Khyentse Chokyi Lodro.

[12] Tức Đức Jamyang Khyentse Wangpo.

[13] Tức Do Rinpoche thứ Nhất – Drime Drakpa (1846-1886), Tulku của Sherab Mebar.

Ngài Sherab Mebar (1829-1842) là con trai của Tôn giả Do Khyentse và được công nhận là một Tulku của Dodrupchen Rinpoche thứ Nhất (và vì thế, cũng được xem là Dodrupchen thứ Hai).

Ngài Drime Drakpa như thế cũng được nhắc đến là vị tái sinh thứ Ba của Đức Dodrupchen.

[14] Tức Ngài Jamyang Khyentse Chokyi Lodro.

[15] Tức Shechen Gyaltsab Rinpoche thứ Tư – Gyurme Pema Namgyal.

[16] Vị sinh năm 1796.

[19] Dilgo Khyentse Rinpoche, Ngũ Cốc Quý Báu: Ghi Chép Về Những Giáo Lý Được Thọ Nhận Cho Tuyển Tập Trước Tác Của Đạo Sư Toàn Tri Jigme Lingpa ().

[20] Cả hai đều nằm trong chương 4.

[21] Điều này được tìm thấy trong chương 9.

[22] Tức Quán Đỉnh Trường Thọ Cô Đọng Kết Nối Với Điểm Thứ Tư Từ Tuyển Tập Hoạt Động Của Thực Hành [Phật] Mẫu Không Hành Nữ ().

[23] srog gtad, cũng thường được gọi là bka’ gtad.