SUỐI NGUỒN HẠNH PHÚC
BÀI 35: XỨ MỘNG
Ngày xưa, trước khi biết quay về nương tựa Tam Bảo, cuộc đời sóng gió chập chùng, tâm mình cũng nhấp nhô, khi buồn khi vui. Nhất là những năm 1995- 1997, quấn trên đầu ba lần khăn tang. Ngoài mặt thì cứng cỏi, mà nước mắt cứ rơi thầm trong đêm. Mỗi khi gặp cảnh không vui, ngay cả chuyện thị phi nhỏ nhặt, cũng rơi nước mắt, tủi thân mồ côi. Lúc đó, nơi tìm về để được bình an, chỉ là cái nghĩa trang. Nghĩa trang, những bãi cỏ xanh mát, những hàng bia màu đen nằm sát thảm cỏ, khắc chữ mờ nhạt, những giỏ hoa tươi hay hoa giấy, xanh xanh đỏ đỏ, mấy chùm bong bóng đủ màu phất phới, tĩnh lặng, bình an. Tâm mình cũng dễ tĩnh lặng bình an. Không còn chuyện thị phi nào nữa, tranh đua cái gì, cuối cùng rồi cũng về đây. An nghỉ.
Ngày ấy, mình cho rằng mấy cái nghĩa trang bên đường, giữa thành phố, tấp nập nhộn nhịp, đi ngang nhìn vào, thấy bãi cỏ xanh, hàng cây cao bóng mát, những bó hoa rải rác, tĩnh lặng bình an, thiệt là thích hợp, nhắc nhở con người nhiều điều hay.
Bẳng đi một thời gian dài, bây giờ nhắc lại mới biết mình đã quên mất, không tới nghĩa trang nữa. Chắc là từ khi dấn thân tu học, không còn tìm khuây khỏa, tìm an ủi, không còn buồn vì mồ côi nữa, nên quên mất cái nghĩa trang rồi.
Bây giờ, mảnh đất tổ đình này là cõi riêng mình, đầy đủ tất cả, không cần đi đâu tìm kiếm nữa. Đã hai năm qua, trụ tại đây, mà sao mình vẫn không thấy buồn chán bao giờ. Cũng mấy cây tiêu cổ thụ, cũng là đất là đá, cũng mấy con thỏ núi, mấy con sóc nâu vàng chạy qua chạy lại. Ngày này qua ngày khác. Sáng trời mát, rồi nắng lên trời ấm lại, rồi chiều xuống thiệt mau. Hết mùa xuân tới mùa hạ, sang thu, rồi hoa sẽ nở, mùa xuân lại về. Dòng đời êm xuôi, trôi chảy không ngừng.
Nhớ ngày xưa, mình ước ao sống tới 60 tuổi là đủ, không cần nhiều, nếu không có sức khỏe, thì sống cũng không ích gì. Rồi 60 năm qua đi thiệt mau, mình lại nghĩ, thôi 70 tuổi cũng được, là hy hữu quá rồi, không cần thêm nữa. Vậy mà 70 đi qua mất, chắc Phật cho mình thêm thời gian tu cho tiến thêm một bước nữa, tới 80 thôi nha. Không ngờ, vừa 79 thì “cái cột trụ” của tổ đình bỏ đi, mình phải ráng chống đỡ thêm nữa.
Đức Phật ngày xưa, sức khỏe là vậy, thần thông là vậy, mà khi tới 80, Đức Phật đã nói trong kinh Đại Bát Niết Bàn rằng:
“Này Ananda, Ta nay đã già, đã thành bậc trưởng thượng, đã đến tuổi lâm chung, đã đến tám mươi tuổi. Này Ananda, như cỗ xe đã già mòn, sở dĩ còn chạy được là nhờ dây thắng chằng chịt, cũng vậy thân Như Lai được duy trì sự sống giống như chính nhờ chống đỡ dây chằng. Này Ananda, chỉ trong khi Như Lai không tác ý đến tất cả tướng, với sự diệt trừ một số cảm thọ, chứng và an trú vô tướng tâm định, chính khi ấy thân Như Lai được thoải mái.”
Ngày xưa, thầy vừa xuất hiện, đào kép từ đâu tụ lại, làm thành “gánh hát”. Hát cho tới hơn 20 năm, rồi thôi, “ông bầu” biến mất, “đào kép” rủ nhau biến mất theo “ông bầu”. Ơ, mà sao 2.600 năm trước, “ông bầu gánh hát lớn” vừa rao lên “Ba tháng sau ngày hôm nay, ta sẽ nhập diệt”, thì bao nhiêu là “đào kép chánh” rủ nhau đi trước. Nào là Rahūla, nào là ngài Sāriputta, nào là bà Yasodharā và mấy trăm vị tỳ kheo ni khác, tất cả đều là Arahant sống chết tự tại. Muốn ra đi, cứ vào định rồi đi, êm ả, nhẹ nhàng, như chiếc lá rơi, như từng cánh hoa đào rơi, chạm vào đất rồi mà lá, mà hoa vẫn còn đẹp.
Dòng đời cứ tụ hội lại, ca hát một chập, rồi chia xa, rồi gặp lại, rồi tách rời...Như những lượn sóng trùng dương, có khi nào đứng yên. Như mây trên trời cao, có bao giờ không bay theo gió, như gió trong lồng ngực của mình có bao giờ không thổi vào ra, cành lá tiêu kia làm sao không lay động. Vạn vật quanh mình luôn luôn sống, rạt rào năng lực sống. Sống là động, là biến đổi, là tiến tới, là chuyển hoá không ngừng.
Viết tới đây, mình ngả người ra dựa lưng sát ghế, nhắm mắt lại một giây, nghỉ ngơi. Bình an. Mở mắt ra nhìn, sao cảnh đứng yên, lá tiêu đứng yên, không có gió, Gió đứng yên. Khi viết tới đây, vẫn hoàn toàn bất động. Lạ thiệt, các bạn ơi. Tất cả, tĩnh mịch, bình an vô cùng. Không có ai, không có con vật nào. Mấy chậu cây cảnh bất động, mảnh nắng soi trên góc sân bất động.
A, rồi, có một con chim sẻ nhỏ xíu bay vút qua, rồi cảnh vẫn bất động. Vài cành lá tiêu đong đưa thiệt nhẹ. Tâm thiệt bình an. Có tiếng chó sủa xa xa. Cuộc đời vẫn có mặt. Nhưng dường như cuộc đời ở đâu xa, ở bên ngoài cảnh đời riêng mình, ở bên ngoài cổng tổ đình, mặc dù cánh cổng tổ đình luôn luôn khép lại mà không có khóa. Khép kín lại ngăn ngừa kẻ lạ, còn người quen thì cứ đẩy mạnh cửa qua là vào. Ngõ ra cũng vậy. Thiền viện là của thiền sinh, tự do đến nếu cầu pháp, tự do đi nếu không cần ở lại. Cửa Thiền đến hay đi tùy ý, tự do. Đến thì mời vào. Đi thì chắp tay từ biệt. Người thiền thấy đến không mừng, thì thấy đi không buồn. Tổ đình vẫn xanh tươi, vẫn tĩnh lặng, bình an.
Tổ Đạt Ma dạy: “Đạo là không lời”. Tổ đình không có lời, gió mây, trời cao, hàng thông xanh, mấy cây tiêu cổ thụ, chậu rau xanh, bông hoa tím, tĩnh lặng hoàn toàn, hiển lộ “chân kinh vô tự”.
Kinh Phát triển dạy: “Đức Phật Thích ca vẫn đang thuyết pháp tại núi Linh Thứu”. Đúng vậy, và pháp âm của Phật vẫn đang vang vang tới tổ đình, không lúc nào ngưng. Nghe rồi, thì mình đâu còn tìm kiếm nơi nào nữa, phải không các bạn? Mỗi khi mở mắt ra thấy cảnh hoa lá, cỏ cây tươi thắm, hay héo tàn, trời mưa hay nắng ấm, sáng trăng hay mù sương, mắt thì thấy Phật, mà tai lại nghe tiếng Phật giảng pháp, sống trong năng lượng bao la của ánh sáng trí tuệ và từ bi, còn tìm cầu cái gì nữa, các bạn ơi.
Hãy đứng lại, tâm dừng lại! Đừng chạy ra ngoài tìm pháp, tìm thầy. Đừng chống gậy khập khểnh đi hoài, cái tâm lăng xăng càng đi, càng xa.
Ta là người, hãy tin ta là người. Hãy đứng thẳng lên, bước tới, bằng hai chân của chính mình.
Ta có mắt. Mở mắt ra nhìn thẳng. Hoa lá không có tên, nó hoàn toàn trống rỗng. Các bạn phải thấy cho thật rõ như vậy. Mở tai ra mà nghe. Hoa lá có nói gì không? Không có. Nó bất động. Mình phải bất động mới thấy và nghe cái bất động. Cái bất động không diễn nói ra được. Nó chỉ là NHƯ VẬY.
Đó, xứ mộng xứ mơ, cõi bình an của mình là cái tổ đình này, mà cũng là cả thế gian nữa. Làm sao có đến có đi đâu, làm sao có sống hay chết? Đi đâu thì cũng trong thế gian, sống hay chết cũng là quanh quẩn trong xứ mộng xứ mơ này.
Thiền viện 5- 11- 2021
TN
SOURCES OF HAPPINESS
Article 35: The Land of Dreams
Long ago, before I could turn back and take refuge in the Triple Gem, life was turbulent and chaotic; my heart was undulant with alternative sorrow and joy. Especially during the years 1995 to 1997, I bore the mourning cloths around my head three times. Outwardly, I tried to be strong and unyielding, yet at night my tears fell silently. Whenever I encountered something painful, even the smallest bits of gossip or unkindness, I used to break into tears, aching with the solitude. In those days, the only place I could return for peace was the cemetery. Oh! The cemetery, with its cool green lawns, rows of black gravestones lying close against the grass, their inscriptions faded and pale; baskets of bluish, reddish fresh flowers or bougainvillea; clusters of colorful balloons fluttering lightly. Quiet. Peaceful. And my mind, too, would easily settle into stillness. No more gossip. No more striving for anything. At last, everyone comes back here and RIP, Rest in Peace.
Back then, I felt that the cemeteries lining the roads, right in the heart of the hectic city, when passing by, one would glimpse green lawns, tall trees casting shade, flowers laid here and there, were calm, quiet and sounded deeply appropriate in reminding people of interesting stuffs. Top of Form
Bottom of FormAfter drifting away for a long while, it is only now, looking back, I realize that I forgot the graveyard and that I no longer went there. It was possible from the time I’ve committed myself to mind practice, I stopped seeking solace or consolation, no longer grieving my orphaned heart. And so, such place quietly faded from my life.
Now, this Patriarchal land is my own private realm, complete in itself, with nothing more to seek elsewhere. For the past two years, I have stayed right here but never once felt bored. The same old pepper trees, the same soil and stones, the same mountain rabbits, the same tawny squirrels darting back and forth. Day follows day. Cool mornings, then warm sunlight and evening comes all too quickly. Spring gives way to summer, summer to autumn; then flowers bloom, and spring returns again. Life flows on gently and ceaselessly.
Back to years ago, I once wished that living to sixty, not much than that, would be enough. Without good health, a longer life seems unmeaningful anyway. But sixty years slipped by in a breath. Then I thought, well, seventy would be fine too with so much blessing that I wouldn’t need to ask for more. Yet seventy has quietly passed. Perhaps the Buddha granted me a little more time to continue the Path, to ripen the practice by one more step forward. Just until eighty, I told myself. But who would have known that when I was at seventy-nine, the central pillar of our Sunyata Patriarchal Monastery departed. So, I found myself needing to hold things up a while longer.
Even the Buddha of old, endowed with such strength and such spiritual powers, declared, upon reaching the age of eighty, in the Mahāparinibbāna Sutta:
“Ānanda, I am now old, a venerable elder, having reached the final stage of life. I am eighty years of age. Ānanda, just as a worn-out cart that can move only by being held together with straps, so is the body of the Tathāgata sustained only by such supports. Ānanda, only when the Tathāgata does not direct the mind toward any signs, and with the fading away of certain feelings, enters and abides in the signless concentration of mind, only then does the Tathāgata’s body find ease.”
Long time ago, when the Founding Master just appeared, stage players from everywhere gathered forming a whole “theater troupe.” The shows went on for more than twenty years, and then, the “impresario” disappeared, and the “ensemble” drifted away along with him. But look! Around 2,600 years ago, when the “greatest impresario of the grandest troupe” announced, “Three months from today, I shall enter the Parinibbāna.” So many of the “leading performers” chose to depart ahead of him. Among were Venerable Rahūla, Venerable Sariputta, Lady Yashodhara, and several hundred bhikkhunīs, every one of them an Arhat, free and at ease with life and death. When it was time to go, they simply entered meditative absorption and left quietly and gently like a falling leaf, like peach blossoms drifting down, touching the ground, but the leaves and the flowers remaining beautiful all the same.
The stream of life keeps people gathering together, singing their part for a while, then parting ways, meeting again, then separating once more…Life current is like rolling waves on the vast ocean which have ever stood still. Like clouds high in the sky which have ever not drifted with the wind. Like the air in our own chest which has ever stopped flowing in and out. How could those pepper branches and leaves stop swaying? Everything around us is always vivid, vibrant, brimming with life energy. To live is ceaselessly moving, changing, advancing, and transforming.
At this point in the writing, I lean back against the chair, close my eyes for a moment, and rest.
Serene. I open my eyes and look again. Why does everything sound unmoving? The pepper leaves are still. There is no wind. Even the wind itself stops blowing. As I write these lines, everything remains completely tranquil.Y’all. So strange! Everything keeps quiescent, utterly peaceful. No people. No animals. The potted plants are immobile. A patch of sunlight on the yard corner stands motionlessly.
Ah! Then a tiny sparrow suddenly darted past, and the scene returned to stillness. A few pepper leaves swayed so lightly. My mind was deep at peace. A dog barked faintly in the distance. Life was present here. Yet it felt as if life were somewhere far away, outside my own world, outside the gate of the Patriarchal temple, even though that gate is always closed but never locked. When closed, it keeps strangers out. Those who belong simply push it to enter.
The exit is the same. The monastery belongs to the practitioners who are free to come for the Dharma and free to leave if unnecessary to stay. The Gate of Zen, coming or going, is entirely by one’s own will and comfort. Those who arrive are welcomed in. Those who leave are seen off with joined palms. To Zen practitioners, coming, no joy and going, no sorrow. The Patriarchal ground remains green, calm and pacific. Top of Form
Bottom of Form
The Patriarch Bodhidharma taught: “The Path is wordless.” There are no words at the Patriarchal Temple. Only wind and clouds, high open sky, rows of green pines, a few ancient pepper trees, pots of leafy greens, violet flowers. All are perfectly still, revealing the “ utmost speechless scripture.”
The Scripture of the Development School teaches: “ The Buddha Śākyamuni is still expounding the Dharma on the Vulture Peak.” Indeed, that is so. The Buddha’s Dharma voice is still resounding, reaching all the way to the Sunyata Patriarchal Monastery, never for a moment falling silent. Having heard it, where else would you need to search, don’t you think, my friends? Each time when you open your eyes and see flowers and leaves, grasses and trees, lush or withered, in rain fall or warm sunlight, in moonlight glowing or mist drifting, your eyes behold the Buddha, and your ears hear the Buddha lecturing the Dharma. You’re living within the vast energy and illumination of wisdom and compassion, what else would you seek, my friends?
Stop right here. Let the mind be still. Don’t chase the Dharma outside. Don’t go looking for a teacher. Don’t keep limping onward with a walking stick. The more the restless mind roams, the farther it wanders away from home.
We’re human. Believe it. Stand up straight. Move forward on our own two feet.
We have eyes. Open them and look straight. Flowers and leaves have no names; they are utterly empty. You must see this clearly. Open your ears and listen. Do flowers and leaves say anything? Absolutely no. They are immobile. Only when we ourselves are unmoving can we see and hear what is motionless. Stillness cannot be spoken. It is simply Suchness or Just So.
There it is! The dreamlike land! My place of peace is this Patriarchal Temple, and it is also the whole world. How could there truly be coming or going and life or death? Wherever we go, it is still within this mundane life. Whether alive or dead, all of it is merely circling within this dreamland.
Bhikkhuni Thích Nữ Triệt Như
Sunyata Monastery, Nov 05, 2021
English version by Ngọc Huyền