Lúc trước, dường như có một vị tôn đức nhận xét pháp môn chúng ta đang được Thầy hướng dẫn cô đọng như là sữa đặc, phải pha thêm nước cho loãng ra, thì nhiều người mới uống được. Nghe thiền sinh tường trình như vậy, mình có lần bạo gan trình lên Thầy. Thầy nhìn mình, chỉ hỏi một câu:
- Con muốn hạ thấp pháp hướng dẫn xuống hay sao?
Mình không biết trả lời, chỉ im lặng. Rồi thì chương trình hướng dẫn vẫn giữ nề nếp như xưa. Người theo kịp, người không theo kịp. Ai hiểu sâu, thực tập theo đúng, miên mật thì có kết quả: sức khỏe tốt hơn, tâm trầm lại, hiểu thêm kinh điển, gia đình hài hòa, tìm lại hạnh phúc và niềm vui san sẻ cho người khác. Ai không theo kịp thì rơi, như lá rụng mùa khô vậy. Người theo kịp thì như vài chiếc lá còn trên cành.
Đó là niềm ưư tư của riêng mình. Sao pháp Phật vi diệu thâm sâu như vậy, mà con người hầu hết đều khổ, khổ nhiều nữa? Sao con đường đi tới an vui hạnh phúc đã được Phật, Tổ, Thầy và biết bao nhiêu vị sáng đạo, chỉ bày rõ ràng, mà người đời vẫn cứ khổ? Tại sao? Không lẽ “Phật cao một trượng. Ma cao ba trượng” thật à?
Ngẫm nghĩ lại, từ ngàn xưa, con đường minh triết lúc nào cũng vắng người. Mỗi thế hệ có thể chỉ đếm trên đầu mười ngón tay. Thôi thì tự an ủi khóa tu học của mình có “ế” cũng là thường. Trong khi có những pháp hội hàng ngàn người, hàng chục ngàn người, đôi khi cũng khiến cho mình phải suy gẫm lại: tại sao khóa tu mình lại “ế”.
Vậy mà thiền sinh lại cười: - Cô ơi, mình “ế” nhưng lớp mình ấm cúng, cô biết tên mỗi người, mỗi người không hiểu có thể hỏi lại và cô giải đáp, tụi con học như vầy thấy thoải mái, có tình thân hơn. Đạo tràng mình như một mái ấm vậy.
Kể lể dài dòng như vậy, vì những bài viết sau này dường như có pha thêm nước suối trong mát vào sữa đặc, các bạn có nhận thấy dễ uống hơn không?
Hôm nay xin tặng cho các bạn một ly nước suối mát lạnh trong những ngày hè nóng bức ở Cali.
Lúc này mỗi ngày xem tin tức, thấy khắp nơi đang giông gió, mưa bão, lụt lội ngập tràn, ở Mỹ, ở Úc, ở Âu châu, Á châu đều có. Nhưng chúng ta làm được gì đây, chỉ ngậm ngùi. Mình còn sống, vậy thôi hãy lo chuyển hóa cái tâm của mình, đó là thiết thực trong tầm tay.
Cái tâm không có hình dáng, màu sắc, kích thước, nhưng nó luôn hiển hiện ra bên ngoài. Từ trước mình vẫn thường nghe hãy quay lại nhìn tâm mình. Nhưng cũng có thể có người chưa thấy rõ tâm mình đâu.
Các bạn ơi, hãy suy gẫm xem mình có hay cười không? Cười vui, hồn nhiên hay cười gượng, cười buồn? Có bao giờ mình nhận ra mình rất khó nở một nụ cười? Có bao giờ mình không thể cười tự nhiên, ngay khi có ai đó sắp chụp hình, các bạn đều cười làm dáng, mình vẫn không cười được?
Hổm rày nhân sưu tầm hình các khóa tu học từ xưa, mình nhận ra có người dễ cười, có người không bao giờ cười. Có người vui mà cười, có người buồn mà cười. Chính ngay đó, là cái tâm của mình. Cần phải nhận ra cái sai lầm của mình để biết mà chuyển hóa tâm của mình.
Khi nét mặt của mình lúc nào cũng u sầu, khó khăn là tâm mình đang khép kín. Bạn bè sẽ e ngại không thích tới gần. Vậy làm sao chuyển hoá tâm trạng đó?
Có thể là mình đang tự ty mặc cảm, khi mình nhìn lên quá cao, mong ước nhiều quá. Nhìn lên cao cũng không phải là xấu, nếu chỉ để khích lệ mình cố gắng vươn lên. Nhưng nếu làm cho mình buồn chán, thất vọng thì sai. Nhìn xuống những cảnh khổ nghèo hơn mình, phát khởi được tâm thương người, muốn giúp đỡ, thì tốt. Mà sinh ra tự mãn, kiêu ngạo, xem thường người khác, lại cũng sai.
Bây giờ nhìn thẳng ngay mình, phải thấy rõ mình như thế nào. Mình đang có chỗ ở, che nắng che mưa, không lang thang đầu đường như kẻ không nhà, là điều đáng mừng, dù nhà mình không rộng, không giàu. Mỗi ngày mình cũng có cơm ăn, có áo mặc là đủ. Mỗi sáng thức dậy, còn đi đứng bình thường, còn cầm được cái muỗng múc cơm bỏ vào miệng, còn cảm nghe cơm ngon, là sức khỏe còn tốt. Mình còn đòi hỏi thêm gì nữa, các bạn ơi.
Mình còn đòi hỏi cuộc đời phải cung ứng thêm gì nữa cho mình?
Hãy tự hỏi: mình đã làm gì cho cuộc đời, từ trước tới nay?
Với cái tâm hiểu biết, thực sự có trí, mình mới nhận ra mỗi người mang nợ cuộc đời và thế gian quá nhiều, không kể ra hết được. Ngay cái sự hiểu biết này, suy gẫm kỹ, cũng là một cánh cổng bước thẳng vào hạnh phúc rồi. Không cần tu pháp Thở, không cần ra lệnh “không nói” mất công. Cái tâm hiểu biết đó là trí tuệ rồi, nó sẽ thay đổi cuộc đời của mình. Mình sẽ biết vui, biết cười hồn nhiên. Cái tâm sẽ cởi mở được cái gút thắt chặt lại, không cho mình nở một nụ cười thân ái tặng cho đời.
Hãy biết cười!
Người ta thường nói:
“Lời nói không mất tiền mua,
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”.
Tạm nói lại như vầy:
“Nụ cười không mất tiền mua,
Biết cười, biết nói, cho vừa lòng nhau”.
Mình khai triển thêm một chút.
Sống trong đời, cười cũng không phải dễ đâu, các bạn ơi.
Nhớ ngày xưa, có học bài “Gì cũng cười” của Nguyễn văn Vĩnh, có câu này:
“An Nam ta có một thói lạ là thế nào cũng cười. Người ta khen cũng cười, người ta chê cũng cười. Hay cũng hì, mà dở cũng hì; phải cũng hì, quấy cũng hì. Nhăn răng hì một tiếng, mọi việc hết nghiêm trang.”
Ở đây mình không thảo luận như ông Vĩnh chê trách cái cười “vô nghĩa” khi nghe người ta hỏi mà chỉ đáp lại bằng cái cười.
Dĩ nhiên cái cười có nhiều ý nghĩa thầm lặng lắm, đôi khi làm cho người khác, như ông Vĩnh, khó chịu.
Chúng ta có một cách thấy khác.
Người ta nói một câu, mình không vừa ý, chỉ nở một nụ cười nhẹ thôi, thay cho câu trả lời, mà không tranh luận, cũng là hay. Trên đời dễ có mấy ai nhún mình, nhường nhịn như vậy. Tâm vô tư, mình cũng hay cười. Nhưng đừng có cười chế diễu, cười mỉa mai châm biếm, khinh thường.
Ngày xưa, cũng có câu nói này:
“Cười là tiếng khóc khô không lệ”. Chúng ta không sống che giấu. Hễ buồn khổ quá đổi, thì cứ cho nước mắt rơi, không che giấu.
Người đời cũng thường cho là hễ ai dễ cười thì cũng dễ khóc, điều này cũng đúng vì đó là người dễ xúc động, nhiều tình cảm, nhưng đây là tâm đời, hay “thương vay khóc mướn”, xem một vở kịch buồn, đọc một quyển tiểu thuyết tình cảm là rơi nước mắt, không biết toàn là những truyện tưởng tượng lâm ly bi đát để cuốn hút độc giả.
Như vậy, biết cười cũng cần phải có trí tuệ, có nghệ thuật nha các bạn. Nghe nói thấy khó khăn quá. Làm sao? Thiệt ra, khi nào nụ cười là biểu hiện trung thực của tâm mình, là đúng. Tâm đó là tâm nào? là “bộ mặt thiệt xưa nay của mình”. Cái tâm trong sáng, chân thành, vô tư, thanh thản, trầm lặng, nhu hòa, hiểu biết. Cái tâm đó biểu hiện ra sắc diện an vui, trong sáng, thân thiện, ánh mắt ngay thẳng, tươi vui, từ bi, dũng cảm, cười hay không cười, mình cũng cảm nhận được từ trường an lành thanh thản khi mình tới gần bên và mình thích tới gần người ấy.
Vậy hôm nay chúng ta có thêm một phương cách nhận ra tâm mình như thế nào để kịp thời chuyển hóa nó. Hãy biết cười, tức là biết sống.
SOURCES OF HAPPINESS
Article 19: FOR A COOLER LIFE
So back then, there was a respected monk who said that the teachings we’re learning from our master are kinda like condensed milk — super deep and rich. He said it needed to be “diluted” a bit so more people could actually take it in. Some meditating students passed that feedback along, and I once bravely brought it up to our master’s attention.
He looked at me and simply asked:
“So, you want to water down the practice?”
I couldn’t answer. Just quiet. Since then, the teaching and practice have stayed in its own framework. Some could keep it up. Some couldn’nt. Those who fully understood the theory, correctly and consistently practiced enjoyed the results. Better health, calm mind, and much more understanding the sutras. Their families grew more harmonious. They felt happy again and got moved to share those joys with others. Those who couldn’t keep up with the program and practice looked like the withering leaves falling down in the dry season. Some who got results were similar to a few fresh green leaves remaining on the tree branches.
That is my own concern. How come the Buddhist Dharma are so utmost and wondrous but most of humanity have been suffering so much? How come the path to reach the inner peace has been walked and clearly stated by the Buddha, the Partriarchs, our Master and the numerous awakened ones but people are still lost in sorrow and distress? Why? It’s true when said “ The Buddha is four meters tall. But Mara is twelve”, isn’t it?
Reflecting on it, since the old days, the path to the philosophy of sagacity has never been hectic but usually desolate. Up to now, in each human generation, the awakened who walked on it can be counted on our fingers. So yeah, it is no wonder of the vacancies in our mind retreats. Elswhere, the other Dharma events may gather up to a thousand or ten thousands of people. That’s why, once in a while, I had to wonder why ours were kinda...empty.
Yet, our students smiled and said “Teacher, not many people but our class is cozy. You know each of us by name. One who doesn’t understand your lecture can ask and you reexplained it. Learning in this way, we feel comfy and more related to everyone. Our spiritual gathering here sounds like a warm family.”
Such a lengthy recount! Just because the later writings seemingly added some cool spring water into that condensed milk. How do you think? Easier to enjoy?
If so, here’s a cup of cool spring water for you to stay refreshing with the summer heat of California.
Every day watching or listening to the news, we see and hear about gusts in hurricanes, storms, floods happening everywhere, America, Australia, Europe or Asia. What could we do? Just sympathetic sighs! We’re still breathing. So, try to better our mind. That’s the only within our reach.
Our mind doesn’t have a shape or a color, but it always shows itself in everything we do. We’ve usually heard “ Turn back to yourself to see your mind.” But many folks don’t often see theirs.
Let’s see if you often smile or not, my friends. Is your smile joyful, innocent or forced and strained? Do you ever find it’s hard for a smile? Do you ever notice that yours is not natural even when someone about to take a shot for you and others, who are giving big smiles, but you just can’t.
When looking back at photos from the past retreats, I found some people were easy to smile while some never. Some smiled because of joy but other from sadness. Right there, in the smiles, is our mind. It recommends to know our mistakes clearly in order to transform our mind easily.
When we always look gloomy and hard for people to come around, our mind is closed off. Friends don’t feel free to be near us. How could we change that? How could we begin to open our mind?
We might have an inferiority complex or might look up so high with much expectation. Wanting to grow is not bad if it can motivate us to strive forward. But if it demoralizes us, then nah. When looking down to those with less, our heart is softened with compassion and want to help them. Beautiful! But if arrogance or contempt arises, then nah again.
Now, take a look at ourselves to see how we really are. We have a place to stay and protect us from rain and shine. We aren’t homeless on the streets. Great! Even our place is humble. We’ve got meals and clothes every day. That’s enough. Every morning, after waking up, we can stand up, walk, hold a spoon, feed ourselves and taste the food. We’re breathing. Isn’t it a blessing? What else could we ask from life, folks?
Instead of demanding more from life, do ask yourself “What have I contributed to life so far?”
With the mind of understanding and true sagacity, we then realize we’ve owed deep and unfathomable gratitude to this world. With reflecting, this comprehension, like something opens up, a door widely opens for us to step directly into happiness. The technique of Breathing becomes unnecessary. The order of “No Inner Talking” turns into waste. That comprehensive mind is our wisdom which will change our life. Joy rises in us, and we laugh naturally. Our mind will untie the knots that prevented our friendly smiles for life.
So yeah! Learn how to smile!
Folks often say “ Spoken words cost nothing,
Choose them kindly to get pleasant and harmonious with others.”
Let’s make some editing:
“Smiling doesn’t cost a thing,
Kindly smile and talk to please each other.”
Some further interpretation.
It’s uneasy to sustain in life with smiles, my friends.
Thinking back the old days when I learned the following quotation from the writing “ Smiling on Everything” by Nguyễn văn Vĩnh.
“We, the AnNam people, have a weird habit, smiles at everything. Being praised, smile. Reprimanded, smile. Something good, smile. Bad, smile too. Right, smile. Wrong, smile too. Grinning with the sound “hìhì”... and boom, tension and serious things gone!”
Here, we don’t discuss on laughing like the author’s comments on the “awkward smiles” coming from us after various questions from others.
Of course, smiles can carry all kinds of unspoken meanings and emotions that, sometimes, make people, like the author, irritated.
But we can see it another way.
When someone says some words not pleasing us, just a soft smile instead of clap backs. Argument nah. Good! How many of us could stay decent and tolerant like that! We also laugh when our mind is free from worries. But please, no smile for mocking, belittling or disdaining.
Another old line from old people: “Laughing is a tearless crying.” Too much sorrowful, let your tears fall down. Don’t fake it. Don’t hide it.
It’s said those who laugh easily also cry quickly. Correct. The guys are emotional with a soft heart. Hey, it’s just worldly mind, and kinda like “hollow and momentary emotion and sobbing”. Folks whose eyes are full of tears when watching chick flicks or reading tearjerking novels don’t know those productions are merely virtual.
With those, knowing how to smile takes art and sapience. Sounds hard and stressed! What to do now, guys?
Actually, it’s right that smiling reflects our true mind. What’s that true mind? – “The real and original face we’ve owned since the old, primary days up to now.” That mind is calm, frank, silent, gentle, innocent, crystalline and comprehensive. That mind is shown in the facial energy: radiant, friendly, and tranquil. It’s also seen in the eyes: joyful, determined, straightforward and compassionate. That mind owner, whether smiling or not, we perceive his or her serene and peaceful energy merging into the environment when coming close to and we like to be around them.
So today we get a new way to check in with our mind and in order to transform it in time.
Smile! Do know how to smile. Aha! You know how to live.
Bhikkhuni Thích Nữ Triệt Như
Sunyata Monastery, July 19, 2021
English version by Ngọc Huyền