SƠ LƯỢC VỀ
THIỀN LÝ & THIỀN TẬP
THEO TRUYỀN THỐNG TÔNG HOÀNG BÁ
Thiện Phúc
SƠ LƯỢC VỀ THIỀN LÝ VÀ THIỀN TẬP THEO TRUYỀN THỐNG HOÀNG BÁ TÔNG
Tính từ khởi điểm của Thiền Phái Hoàng Bá. Thiền sư Hoàng Bá quê tại tỉnh Phúc Kiến, là đệ tử của Thiền Sư Bá Trượng, và là thầy của Lâm Tế Nghĩa Huyền. Hoàng Bá có 13 người nối pháp. Thiền sư Hoàng Bá Hy Vận đã lập nên một thiền phái nổi bật vào thời của ông. Dầu nó sớm tàn lụn tại Trung Hoa, nhưng đó chính là khởi điểm của những dòng thiền quan trọng tại Trung Hoa về sau nầy. Ông xuất hiện như một điềm báo trước cho thiền phái Lâm Tế. Những lời thuyết giảng của ông được một viên quan tên Bùi Hưu tập hợp và công bố dưới nhan đề "Hoàng Bá Truyền Tâm Pháp Yếu," là một trong những trước tác sâu sắc nhất của Thiền. Mặc dầu Thiền Phái Hoàng Bá đã tàn lụn hơn một ngàn năm nay tại Trung Hoa, nhưng vào giữa thế kỷ thứ XVII, Thiền Sư Ẩn Nguyên Long Kỳ (1592-1673), một trong những đệ tử của Thiền Sư Phí Ẩn Thông Dung (1593-1661), đã mang dòng thiền Hoàng Bá đến Nhật, và trở thành khai tổ Thiền Phái Hoàng Bá Nhật Bản, một dòng thiền vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay.
Tưởng cũng nên nhắc lại, dòng Thiền Hoàng Bá, dòng truyền thừa nhỏ nhất còn tồn tại trong Thiền tông Nhật Bản, hai dòng khác là Tào Động và Lâm Tế. Dòng Thiền Hoàng Bá Nhật Bản được thiền sư Long Kỳ Ẩn Nguyên sáng lập. Ông du hành sang Nhật Bản vào năm 1654 và khai sơn ngôi tự viện chính của tông phái là Obakusan Mampuku-di tại Kyoto. Ngày nay nó là dòng truyền thừa nhỏ nhất trong ba dòng thiền của Nhật Bản, và chỉ có một số ít các chùa hoạt động mà thôi. Thiền phái Hoàng Bá được Ẩn Nguyên đại sư đưa vào Nhật Bản năm 1654. Tổ đình phái nầy xây theo kiểu Trung Quốc là chùa Mampuku gần Kyoto. Phái Hoàng Bá là thiền phái ít có ảnh hưởng nhất ngày nay tại Nhật Bản. Thiền sư Long Kỳ Ẩn Nguyên (1592 or 1594-1673) quê quán Phúc Châu thuộc tỉnh Phúc Kiến, một trong những Thiền sư nổi tiếng thuộc phái Lâm Tế thời đó, là viện chủ tu viện Wang-Fu trên núi Hoàng Bá. Ẩn Nguyên sang Nhật Bản năm 1654, lập ra phái Obaku ở đó. Vào năm 1661, Sư bắt đầu xây dựng chùa Vạn Phước (tại Nhật Bản). Đây là tu viện chính của phái Hoàng Bá ở Uji, phía nam Kyoto. Vạn Phước Tự cũng là một trong những mẫu mực đẹp nhất về kiến trúc tôn giáo Trung Hoa theo phong cách đời nhà Minh ở Nhật Bản Những châm ngôn và những bài thuyết giảng của ngài được sưu tập trong các tác phẩm nhan đề Hoàng Bá Ngữ Lục (Obaku-hôgo), Phổ Chiếu Quốc Sư Ngữ Lục hay Ngữ lục của quốc sư Phổ Chiếu (Fushô-kikushi-kôroku), và Ẩn Nguyên Long Kỳ Ngữ Lục (Ingen-hôgo). Sư có 23 pháp tự truyền thừa phái Hoàng Bá. Hoàng gia Nhật Bản phong cho ngài danh hiệu sau khi mất là Đại Quang Phổ Chiếu Quốc Sư. Ngày nay Thiền phái Hoàng Bá là dòng truyền thừa nhỏ nhất trong ba dòng thiền của Nhật Bản, và chỉ có một số ít các chùa hoạt động mà thôi, nhưng những đăïc điểm của giáo pháp Phái Hoàng Bá vẫn còn hết sức thiết thực cho hành giả tu thiền trong Phật giáo.
Bài viết nầy không phải là một nghiên cứu thâm sâu về triết thuyết của Tông Hoàng Bá, mà nó chỉ yếu lược về Thiền Lý & Thiền Tập của Tông Hoàng Bá và pháp tu đặc biệt của tông phái nầy. Phật tử thuần thành nên luôn nhớ rằng mục đích cuối cùng của người tu Phật là giác ngộ và giải thoát, nghĩa thấy được cách nào để thoát ra khỏi vòng luân hồi sanh tử ngay trong kiếp này. Đường tu tập còn đòi hỏi nhiều cố gắng và hiểu biết liên tục. Chính vì thế mà mặc dù hiện tại đã có quá nhiều sách viết về Phật giáo, tôi cũng mạo muội biên soạn bài viết với tựa đề “Sơ Lược Về Thiền Lý & Thiền TậpTheo Truyền Thống Tông Hoàng Bá” song ngữ Việt Anh nhằm giới thiệu giáo lý và sự tu tập thiền theo truyền thống Tông Hoàng Bá cho Phật tử ở mọi trình độ, đặc biệt là những người sơ cơ. Những mong sự đóng góp nhoi nầy sẽ mang lại lợi lạc cho những muốn hiểu biết thêm về Thiền trong Phật giáo và biết làm thế nào để có được cuộc sống an bình, tỉnh thức và hạnh phúc.
Mục Lục
__________________________________
Lời Tựa
(A) Đức Phật & Sự Khai Sanh Của Thiền Định
I. Sự Khai Sanh Của Thiền Định Trong Đạo Phật
II. Đạo Phật Là Đạo Của Trí Tuệ Giải Thoát Và Thiền Quán Trong Phật Giáo Hướng Tới Cái Trí Tuệ Giải Thoát Đó
III. Kỳ Thật, Danh Xưng “Phật” Đã Nói Lên Hết Ý Nghĩa Của Thiền
(B) Sơ Lược Về Thiền Quán Trong Giáo Thuyết Phật Giáo
I. Đại Cương Về Thiền Quán Trong Giáo Thuyết Phật Giáo
II. Tổng Quan Về Hương Thiền Trong Giáo Điển Hướng Dẫn Tu Tập Phật Giáo
(C) Sơ Lược Về Thiền Tông Trung Hoa
(C-1) Sơ Lược Về Triết Lý & Thiền Tông
I. Đại Cương Về Thiền Định
II. Triết Lý Và Cương Yếu Thiền Tông
III. Bốn Nét Đặc Trưng Của Thiền Tông Phật Giáo
IV. Sự Tu Tập Thiền Định
V. Ba Thân Phật Theo Thiền Tông
VI. Bốn Giai Đoạn Trong Sự Phát Triển Của Thiền Tông
(C-2) Sơ Lược Về Thiền Tông Trung Hoa
I. Tổng Quan về Thiền Tông Trung Hoa
II. Thiền Môn Ngũ Tông Sau Thời Lục Tổ Huệ Năng
(D) Sơ Lược Về Thiền Sư Hoàng Bá Hy Vận & Hoàng Bá Tông
(D-1) Cuộc Đời Và Hành Trạng Của Thiền Sư Hoàng Bá Hy Vận (?-850)
(D-2) Những Công Án Liên Quan Đến Thiền Sư Hoàng Bá Hy Vận
(D-3) Sự Khai Sinh Của Hoàng Bá Tông: Khởi Điểm Của Một Trong Những Thiền Phái Quan Trọng Nhất Tại Trung Hoa: Thiền Tông Lâm Tế
I. Tổng Quan Về Thiền Phái Hoàng Bá Trung Hoa
II. Thiền Phái Hoàng Bá Khởi Nguồn Từ Thiền Phái Hoài Nhượng
(D-4) Thiền Phái Hoàng Bá Nhật Bản
(D-4A) Thiền Sư Ẩn Nguyên Long Kỳ: Khai Tổ Thiền Phái Hoàng Bá Nhật Bản
(D-4B) Sơ Lược Về Thiền Phái Hoàng Bá Nhật Bản & Những Dòng Truyền Thừa
I. Tổng Quan Về Thiền Phái Hoàng Bá Nhật Bản
II. Những Dòng Truyền Thừa Và Tổ Sư Của Thiền Phái Hoàng Bá Tại Trung Hoa
III. Những Dòng Truyền Thừa Và Tổ Sư Của Thiền Phái Hoàng Bá Tại Nhật Bản
(D-4C) Thiết Nhãn Đại Tạng
I. Cuộc Đời Và Hành Trạng Của Thiền Sư Thiết Nhãn Đạo Quang (1630-1682)
II. Thiết Nhãn Đại Tạng
(E) Thiền Lý & Thiền Tập Của Thiền Tông Hoàng Bá Trực Tiếp Thừa Hưởng Truyền Thống Thiền Từ Thời Thiền Ấn Độ Đến Sơ Tổ Bồ Đề Đạt Ma Đến Khai Tổ Hoàng Bá Hy Vận
(E-1) Niêm Hoa Vi Tiếu: Thiền Lý & Thiền Tập Của Truyền Thống Thiền Ấn Độ Trước Thời Sơ Tổ Bồ Đề Đạt Ma
(E-2) Thiền Pháp Của Sơ Tổ Bồ Đề Đạt Ma
I. Sơ Lược Về Thiền Pháp Của Sơ Tổ Bồ Đề Đạt Ma
II. Sự Truyền Đạt Thiền Pháp Của Tổ Sư Bồ Đề Đạt Ma Tại Trung Hoa
III. Bồ Đề Đạt Ma Bát Câu Nghĩa Đóng Vai Trò Then Chốt Trong Thiền Tông
IV. Bồ Đề Đạt Ma & Vô Sở Cầu Môn
V. Tu Cái Tâm Được Truyền Bởi Chư Phật
VI. Sơ Lược Đại Ý Bồ Đề Đạt Ma Quán Tâm Pháp
(E-3A) Tổ Huệ Năng Thiền Pháp Yếu Lược
I. Đạo Do Tâm Ngộ
II. Huệ Năng Đốn Ngộ Pháp
III. Kiến Tánh Thành Phật Theo Lục Tổ Huệ Năng
IV. Lục Tổ Huệ Năng: Nhất Niệm Ngộ Chúng Sanh Thị Phật, Bất Ngộ Tức Phật Thị Chúng Sanh
V. Nhất Thể Tam Thân Tự Tánh Phật
VI. Niệm Niệm Tự Tánh Tự Kiến
VII.Phật Tánh Không Tên & Không Có Sự Diễn Tả Dầu Được Diễn Tả
VIII.Thành Tất Cả Tướng Tức Tâm, Lìa Tất Cả Tướng Tức Phật
(E-3B) Tu Tập Thiền Quán Theo Lục Tổ Huệ Năng
I. Mục Đích Của Việc Hành Thiền Trong Tu Tập Phật Giáo
II. Tu Tập Thiền Quán Lấy Định Tuệ Làm Gốc
III. Pháp Môn Thiền Định Không Chấp Nơi Tâm, Không Chấp Nơi Tịnh, Cũng Không Chấp Nơi Động
IV. Yếu Chỉ Khác Biệt Giữa Giáo Pháp Của Thần Tú Và Huệ Năng
(F) Thiền Lý & Thiền Tập Của Tông Hoàng Bá Dựa Theo Thiền Pháp Của Các Vị Tổ Từ Sau Lục Tổ Đến Khai Tổ Hoàng Bá Hy Vận
(F-1) Thiền Lý & Thiền Tập Theo Các Truyền Thống Thiền Đại Thừa & Tổ Sư Thiền
(F-2) Thiền Lý & Thiền Tập Của Tông Hoàng Bá Dựa Theo Pháp Ngữ Của Các Vị Tổ Từ Sau Lục Tổ Đến Khai Tổ Hoàng Bá Hy Vận
(F-2A) Tổng Quan Về Các Sơ Tổ Tiền Phong Của Thiền Tông Hoàng Bá
(F-2B) Thiền Lý & Thiền Tập Của Tông Hoàng Bá Dựa Theo Pháp Ngữ Của Các Vị Tổ Từ Sau Lục Tổ Đến Khai Tổ Hoàng Bá Hy Vận
I. Pháp Ngữ Của Thiền Sư Nam Nhạc Hoài Nhượng
II. Pháp Ngữ Của Thiền Sư Mã Tổ Đạo Nhất
III. Pháp Ngữ Của Thiền Sư Bách Trượng Hoài Hải
IV. Pháp Ngữ Của Thiền Sư Hoàng Bá Hy Vận
(G) Sơ Lược Về Cốt Lõi Thiền Lý & Thiền Tập Theo Truyền Thống Tông Hoàng Bá
I. Tổng Quan Về Thiền Phái Hoàng Bá Từ Trung Hoa Đến Nhật Bản
II. Những Đăïc Điểm Về Thiền Lý & Thiền Tập Theo Truyền Thống Tông Hoàng Bá Trong Hoàng Bá Truyền Tâm Pháp Yếu
III. Những Đăïc Điểm Khác Về Thiền Lý & Thiền Tập Theo Truyền Thống Tông Hoàng Bá
(H) Thiền Tập: Con Đường Khả Dĩ Dẫn Đến Sự Giải Thoát Ngay Trong Kiếp Nầy
(I) Thay Lời Kết Cho Bài Viết Có Tựa Đề “Sơ Lược Về Thiền Phái Hoàng Bá”
Mục Lục
Tài Liệu Tham Khảo