Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử

THIỆN PHÚC

VƯỢT THOÁT BIỂN ĐỜI SANH TỬ

(ESCAPING THE OCEAN OF LIFE AND DEATH)
VƯỢT THOÁT BIỂN ĐỜI SANH TỬ - VIỆT
VƯỢT THOÁT BIỂN ĐỜI SANH TỬ-ANH

Copyright © 2026 by Ngoc Tran. All rights reserved.

No part of this work may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying and recording, or by any information storage or retrieval system without the prior written permission of the author, except for the inclusion of brief quotations. However, staff members of Vietnamese temples who want to reprint this work for the benefit of teaching of the Buddhadharma, please contact Ngoc Tran at (714) 778-2832.

Mục Lục

Mục Lục

Lời Mở Đầu
Phần Một: Tổng Quan Về Đạo Phật-Vũ Trụ-Nhân Sinh Quan Phật Giáo-Cõi Ta Bà & Biển Đời Sanh Tử
Chương Một: Tóm Lược Về Đạo Phật
Chương Hai—Chapter Two: Cõi Ta Bà & Thế Giới Của Chúng Ta Hôm Nay
Phần Hai: Chúng Sanh & Biển Đời Sanh Tử Theo Quan Điểm Phật Giáo
Chương Ba: Chúng Sanh Theo Quan Điểm Phật Giáo
Chương Bốn: Biển Đời Sanh Tử Theo Quan Điểm Phật Giáo
Chương Năm: Kiếp Nhân Sinh Trong Biển Đời Sanh Tử Theo Quan Điểm Phật Giáo
Chương Sáu: Con Người Đang Sống Với Vô Minh Và Vô Số Đau Khổ Trong Biển Đời Sanh Tử
Chương Bảy: Ta Bà Ngũ Trược Ác Thế Khiến Chúng Sanh Luôn Lặn Ngụp Lên Xuống Với Vô Số Bất Hạnh Trong Biển Đời Sanh Tử
Chương Tám: Ngoại Cảnh Khiến Chúng Sanh Trầm Luân Trong Biển Đời Sanh Tử
Chương Chín: Nội Cảnh Là Tác Nhân Chính Khiến Chúng Sanh Trầm Luân Trong Biển Đời Sanh Tử
Chương Mười: Sáu Tên Giặc Độc Hại Luôn Khiến Chúng Sanh Lặn Ngụp Trầm Luân Trong Biển Đời Sanh Tử
Chương Mười Một: Phiền Não: Những Tên Giặc Nguy Hiểm Nhất Luôn Khiến Chúng Sanh Trầm Luân Và Lặn Ngụp Lên Xuống Với Vô Số Bất Hạnh Trong Biển Đời Sanh Tử
Chương Mười Hai: Bóng Ma Danh Lợi Càng Lớn, Biển Đời Sanh Tử Càng Rộng
Chương Mười Ba: Chính Cái Gọi Là Ngã Và Ngã Sở Đã Xô Đẫy Con Người Vào Chỗ Trầm Luân Và Lặn Ngụp Lên Xuống Với Vô Số Bất Hạnh Trong Biển Đời Sanh Tử
Chương Mười Bốn: Thức Tái Sanh: Kẻ Tạo Nên Biển Đời Sanh Tử
Chương Mười Lăm: Tám Ngọn Cuồng Phong Đang Cuốn Xoáy Con Người Vào Chỗ Trầm Luân Và Lặn Ngụp Lên Xuống Với Vô Số Bất Hạnh Trong Biển Đời Sanh Tử
Chương Mười Sáu: Kiếp Người Với Sanh-Lão Bệnh Tử Trong Biển Đời Sanh Tử
Phần Ba: Tu Hành Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử
Chương Mười Bảy: Tóm Lược Về Tu Hành Trong Phật Giáo
Chương Mười Tám: Tu Tập Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử
Chương Mười Chín: Ảnh Hưởng Của Căn-Cảnh-Thức Trong Cuộc Sống Tu Vượt Thoát Khỏi Biển Đời Sanh Tử
Chương Hai Mươi: Tầm Quan Trọng Của Nhân-Duyên-Quả Trong Việc Tu Hành Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử Trong Tu Tập Phật Giáo
Chương Hai Mươi Mốt: Vai Trò Của Thân Khẩu Ý Trong Tu Tập Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử
Chương Hai Mươi Hai: Thu Thúc Lục Căn Cũng Là Đóng Lại Sáu Cửa Khiến Chúng Sanh Trầm Luân Trong Biển Đời Sanh Tử
Chương Hai Mươi Ba: Tu Tập Tám Thức Là Phương Cách Tuyệt Vời Giúp Chúng Sanh Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử
Chương Hai Mươi Bốn: Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử Bằng Cách Luôn Cảnh Giác Về Chất Liệu Đốt Lên Những Ngọn Lửa Phiền Não Trong Chúng Sanh
Chương Hai Mươi Lăm: Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử Bằng Cách Luôn Đối Trị Mười Tên Giặc Tham-Sân-Si-Mạn-Nghi-Tà Kiến-Sát-Đạo-Dâm-Vọng
Chương Hai Mươi Sáu: Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử Bằng Cách Luôn Tu Tập Thiện Pháp & Xa Rời Bất Thiện Pháp
Chương Hai Mươi Bảy: Để Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử Hành Giả Nên Luôn Cố Gắng Quân Bình Tham Dục Để Có Thể Đi Đến Giảm Thiểu Phiền Não
Bằng Cách Thiểu Dục Tri Túc Trong Cuộc Sống Tu Hằng Ngày
Chương Hai Mươi Tám: Tu Tập Đối Trị & Giảm Thiểu Phiền Não Là Một Trong Những Cách Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử Tuyệt Vời
Chương Hai Mươi Chín: Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử Bằng Cách Luôn Cố Gắng Tu Tập Những Tâm Sở Bất Thiện
Chương Ba Mươi: Tu Tập Buông Bỏ Là Một Trong Những Cách Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử Tuyệt Vời
Chương Ba Mươi Mốt: Tự Làm Chủ Lấy Mình Giữa Muôn Sai Ngàn Khác Là Đang Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử
Chương Ba Mươi Hai: Đi Với Phật Là Đang Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử Trong Khi Đi Với Khách Trần Là Đang Đi Vào Biển Đời Sanh Tử
Chương Ba Mươi Ba: Chinh Phục Bóng Ma Vô Minh Là Một Trong Những Phương Cách Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử Tuyệt Vời
Chương Ba Mươi Bốn: Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử Bằng Cách Luôn Cố Gắng Tu Tập Dập Tắt Nhà Lửa Tam Giới
Chương Ba Mươi Lăm: Tập Sống Thư Giản Ngay Trong Biển Đời Sanh Tử Này
Tài Liệu Tham Khảo

LỜI ĐẦU SÁCH

Trong Phật giáo, “biển đời sanh tử” là một thuật ngữ khác của từ luân hồi, và nghĩa căn bản của “luân hồi” là “chuyển cư”. Thân này chết để tái sanh vào thân khác. Nơi chúng sanh đầu thai (tái sanh) tùy thuộc vào nghiệp tốt hay xấu của từng chúng sanh. Niềm tin chúng sanh, kể cả con người có một chuỗi dài nhiều đời sống, và chỉ dừng lại khi nào không còn sự chấp thủ vào bất cứ thứ gì trên đời này. Điều này chỉ xảy ra khi đã tìm thấy Phật tánh. Đây là niềm tin rất phổ biến trong các tín đồ Phật giáo. Thế giới nầy là Ta bà hay Niết bàn là hoàn toàn tùy thuộc vào trạng thái tâm. Nếu tâm giác ngộ thì thế giới nầy là Niết bàn. Nếu tâm giác ngộ thì thế giới nầy là Niết bàn. Nếu tâm mê mờ thì lập tức thế giới nầy biến thành Ta Bà. Với những ai biết tu thì ta bà là Niết Bàn, và Niết Bàn là ta bà. Theo Phật giáo, luân là bánh xe đang quay hay cái vòng đang xoay, hồi là trở lại; luân hồi là cái vòng quanh quẩn cứ xoay vần. Nói cách khác, biển đời sanh tử hay luân hồi là thân nầy chết, thân kia sanh, và tiến trình ấy cứ tiếp tục lặp đi lặp lại như thế không ngừng nghỉ. Chúng sanh sanh tử vì nghiệp lực.

Đức Phật dạy: “Chẳng phải bay lên không trung, chẳng phải lặn xuống đáy bể, chẳng phải chui vào hang sâu núi thẳm, dù tìm khắp thế gian nầy, chẳng rõ nơi nào trốn khỏi tử thần.” Sự tái sanh là do hậu quả của nghiệp. Học thuyết tái sanh được mọi trường phái Phật giáo tán đồng (ủng hộ). Theo học thuyết này, tất cả chúng sanh đều mắc kẹt trong vòng luân hồi sanh, tử, tái sanh, và hiện trạng của họ là do những hành động trong quá khứ hay nghiệp mà có. Theo niềm tin Phật giáo, không có sự đầu thai của một linh hồn hay một chất nào từ một thân xác nầy đến một thân xác khác. Theo Đức Phật thì tái sanh xảy ra lập tức sau khi chết, thức có tính chất sinh diệt không ngừng. Không có khoảng cách giữa cái chết và sự tái sanh kế tiếp. Vào lúc chúng ta chết thì lúc sau tái sanh xuất hiện, cả trên bình diện con người cũng như chư thiên, địa ngục, ngạ quỷ, thú vật, và a tu la. Cái thực sự xảy ra tiến trình tư tưởng chủ động của người sắp chết (Javana) phóng ra một số lực thay đổi tùy theo sự thanh tịnh của năm chập tư tưởng trong loạt nầy. Những lực nầy gọi là “năng lượng nghiệp” (Karma vega) tự nó lôi cuốn vào lớp vật chất tạo ra bởi cha mẹ trong dạ con người mẹ. Uẩn vật chất trong hợp chất phôi thai phải có những đặc tính khả dĩ có thể tiếp nhận loại năng lượng nghiệp đặc biệt nầy. Sự lôi cuốn theo cách thức này của những loại uẩn vật chất khác nhau tạo ra bởi cha mẹ xuất hiện do hoạt động của cái chết và đem lại sự tái sinh thuận lợi cho người sắp chết. Một tư tưởng bất thiện sẽ đưa đến một sự tái sanh không thuận lợi. Khi đầu thai, mỗi mỗi chúng sanh đều có hình dáng xấu đẹp, sang hèn khác nhau, đó đều là do các nghiệp nhân đã tạo ra khi còn mang thân tiền hữu cảm thành. Vì vòng sanh tử này không tránh được quan hệ với khổ đau và chết chóc, Phật giáo cho rằng thoát khỏi luân hồi là mục tiêu mà ai cũng mong muốn. Điều này được thực hiện qua việc tu tập, quan trọng nhất là thiền định về thực chất của vạn hữu. Học thuyết tái sanh trở nên trở ngại cho Phật tử hiện thời, nhất là những người cải đạo từ những quốc gia Tây phương, nơi mà nền văn hóa không chấp nhận ý niệm tái sanh. Tuy nhiên, học thuyết này lại vô cùng quan trọng trong quan điểm Phật giáo, vì tất cả những thái độ thành khẩn tu tập đều phát xuất từ việc thông hiểu học thuyết tái sanh.

Biển đời sanh tử hay sáu nẻo trầm luân trong lục đạo của chúng sanh là gì? Theo Kinh Phúng Tụng trong Trường Bộ Kinh, tất cả chúng sanh trong cõi Ta Bà nầy đều phải chịu sanh tử vả tái sanh luân chuyển không ngừng theo luật nhân quả, sanh vào nẻo nào tùy theo những hành động trong một hoặc nhiều kiếp trước quyết định. Trong Phật giáo, các nẻo nầy được miêu tả bằng các tai họa hay các phần của bánh xe sanh tử. Bánh xe nầy do các hành động phát sanh từ vô minh của ta về chân tánh cuộc sinh tồn, do các nghiệp lực từ quá khứ vô thủy thúc đẩy, do sự thèm muốn khoái lạc của các thức giác của chúng ta, và sự bám víu của chúng ta vào những khoái lạc nầy tiếp tục làm nó xoay vần, đưa đến sự quay vòng bất tận của sinh tử và tái sanh mà chúng ta bị trói buộc trong ấy. Chúng sanh tạo các nghiệp khác nhau rồi bị nghiệp lực thúc đẩy, dẫn dắt đến sáu loại đầu thai, qua lại trong sáu nẻo, sanh rồi tử, tử rồi sanh, như bánh xe xoay vần, không bao giờ dừng nghỉ, hoặc vào địa ngục, hoặc làm quỷ đói, hoặc làm súc sanh, hoặc A Tu La, hoặc làm người, hoặc làm trời. Đức Phật gọi đó là luân chuyển trong biển đời sanh tử hay sáu nẻo trầm luân trong lục đạo.

Trong giáo thuyết Phật giáo, đức Phật dạy rằng thế giới nầy là Ta bà hay Niết bàn là hoàn toàn tùy thuộc vào trạng thái tâm. Nếu tâm giác ngộ thì thế giới nầy là Niết bàn. Nếu tâm mê mờ thì lập tức thế giới nầy biến thành Ta Bà. Như vậy, với những ai biết tu thì ta bà là Niết Bàn, và Niết Bàn là ta bà. Điều gì xảy ra cho chúng ta sau khi chết? Phật giáo dạy rằng sau khi chết thì trong một khoảng thời gian nào đó chúng ta vẫn ở trạng thái hiện hữu trung gian (thân trung ấm) trong cõi đời này, và khi hết thời gian này, tùy theo nghiệp mà chúng ta đã từng kết tập trong đời trước, chúng ta sẽ tái sanh vào một cõi thích ứng. Phật giáo cũng chia các cõi khác này thành những cảnh giới sau đây: địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, a tu la, nhân, thiên, thanh văn, duyên giác, bồ tát, và Phật. Nếu chúng ta chết trong một trạng thái chưa giác ngộ thì tâm thức chúng ta sẽ trở lại trạng thái vô minh, sẽ tái sanh trong sáu đường của ảo tưởng và khổ đau, và cuối cùng sẽ đi đến già chết qua mười giai đoạn nói trên. Và chúng ta sẽ lặp đi lặp lại cái vòng này cho đến tận cùng của thời gian. Sự lặp đi lặp lại này của sanh tử được gọi là Luân Hồi. Nhưng nếu chúng ta làm thanh tịnh tâm thức bằng cách nghe Phật pháp và tu Bồ Tát đạo thì trạng thái vô minh sẽ bị triệt tiêu và tâm thức chúng ta sẽ có thể tái sinh vào một cõi tốt đẹp hơn. Vì vậy, thế giới nầy là Ta bà hay Niết bàn là hoàn toàn tùy thuộc vào trạng thái tâm. Nếu tâm giác ngộ thì thế giới nầy là Niết bàn. Nếu tâm mê mờ thì lập tức thế giới nầy biến thành Ta Bà. Vì vậy Đức Phật dạy: “Với những ai biết tu thì ta bà là Niết Bàn, và Niết Bàn là ta bà.” Trong khi đó, sáu cửa được nói đến trong tập sách này là sáu cánh cửa hay sáu căn: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, và ý. Phật tử chân thuần. nhất là những người tại gia, nên luôn nhớ rằng sáu căn hay sáu chúng sanh giống như những con thú hoang bị nhốt và lúc nào cũng muốn thoát ra. Chỉ khi nào chúng được thuần hóa thì chúng mới được hạnh phúc. Cũng như thế chỉ khi nào sáu căn được thuần lương bởi chân lý Phật, thì chừng đó con người mới thật sự có hạnh phúc. Ví bằng ngược lại, thì sáu căn này trở thành sáu cửa mở rộng cho chúng sanh lăn trôi trong vòng luân hồi sanh tử. Theo Tỳ Kheo Piyananda trong Những Hạt Ngọc Trí Tuệ Phật Giáo, bạn phải luôn tỉnh thức về những cơ quan của giác quan như mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và sự tiếp xúc của chúng với thế giới bên ngoài. Bạn phải tỉnh thức về những cảm nghĩ phát sinh do kết quả của những sự tiếp xúc ấy: mắt đang tiếp xúc với sắc, tai đang tiếp xúc với âm thanh, mũi đang tiếp xúc với mùi, lưỡi đang tiếp xúc với vị, thân đang tiếp xúc với sự xúc chạm, và ý đang tiếp xúc với những vạn pháp. Theo Phật giáo, chết không phải là hết. Sau khi chết chỉ có thân xác ngừng hoạt động, còn thần thức, có người gọi là linh hồn, chuyển theo nghiệp lành hoặc nghiệp dữ mà đầu thai vào nơi thiện hoặc nơi ác, phát khởi sự tái sinh gọi là luân hồi. Thông hiểu giáo lý đạo Phật giúp cho Phật tử sắp mãn phần được bình thản, không loạn động, vững tâm tin tưởng nơi tương lai của chính mình, chỉ nương theo nghiệp đã tạo mà đi, không sợ hãi; ngược lại, người Phật tử trước khi mãn phần có thể bình tĩnh tin tưởng trong giờ phút cuối cùng của cuộc đời rằng sống thế nào thì chết như thế ấy. Trong thực tế, có rất nhiều Phật tử hay không Phật tử, không hiểu giáo lý nhà Phật lại cho rằng chết là hết, suy nghĩ về cái chết làm gì cho mệt, hãy sống cho hiện tại. Đây là lối sống của những người không biết sống đúng theo hạnh phúc an vui mà Phật đã dạy. Họ không hiểu mối tương quan nhân quả giữa các thế hệ, giữa các cuộc sống tiếp nối nhau. Khi họ còn trẻ, còn mạnh, họ có thể lướt qua được những cơn đau ốm, đến khi già yếu tiền bạc hao mòn, thân thích xa rời, sự sợ hãi, nỗi âu sầu, cảnh buồn bã, lòng luyến tiếc đối với họ quá mạnh, sự xúc động trước cảnh tử biệt, làm cho họ hối hận nhưng không còn kịp nữa. Người Phật tử phải luôn nhớ câu ngạn ngữ “Phải đào giếng trước khi khát nước” để khỏi mang tâm trạng hối hận thì đã muộn. Ngay từ buổi sơ khai, Phật giáo đã xác nhận rằng tất cả chúng sanh đều sanh, tử, tử, sanh tùy theo nghiệp đời quá khứ của họ trong một chu kỳ không ngừng nghỉ. Vấn đề liệu có sự tái sanh của chúng sanh hay không hiện còn đang là đề tài bàn cãi của Phật tử Tây phương, vì trong số họ, nhiều người không chấp nhận rằng giáo thuyết về tái sanh là có thật. Tuy nhiên, tuyệt đại đa số các vị thầy Phật giáo ở Á Châu lại xem niềm tin tái sanh là giáo lý chính của Phật giáo, và hài lòng rằng giáo lý ấy khế hợp với những lời Phật dạy trong các kinh điển. Đa số đều nghĩ rằng giáo lý về tái sanh là tối cần thiết để học thuyết về nghiệp trong Phật giáo được hợp lý, vì nếu không có tái sanh chắc là không có quả báo trực tiếp cho bất kỳ hành động nào. Phật tử chân thuần nên luôn nhớ rằng thời gian trôi qua thật nhanh. Năm tháng trôi qua thật nhanh. Đời người cũng vậy, từ lúc sanh ra đến khi già rồi chết, mình cũng chẳng hề hay biết. Sanh, lão, bệnh, tử quay cuồng nhanh chóng, mà con người thì cứ u mê cứ để hết năm nầy đến năm khác trôi qua. Nếu chúng ta chẳng tỉnh ngộ trong vấn đề sanh tử của chính mình thì mình vốn dĩ đã sanh ra trong u mê, rồi cũng sẽ chết đi một cách u mê theo nghiệp lực. Quả là một cuộc sống vô vị!

Quyển sách nhỏ có tựa đề “Vượt Thoát Biển Đời Sanh Tử” này không phải là một nghiên cứu thâm sâu về triết thuyết Luân Hồi trong Phật giáo, mà nó chỉ đơn thuần vạch ra sự lặp đi lặp lại bất tận của sự lặn ngụp trong biển đời sanh tử của chúng sanh được đề cập trong giáo thuyết nhà Phật; và làm sao vượt thoát cái biển đời sanh tử này, ngay bây giờ, ở đây, ngay trong kiếp sống này. Phật tử chân thuần nên luôn nhớ rằng cuộc hành trình đóng lại và vượt thoát khỏi sáu cửa khiến chúng sanh lặn ngụp trong biển đời sanh tử này không phải là chuyện dễ dàng, nhưng không vì những khó khăn nầy mà mình không bắt đầu cuộc hành trình. Chúng ta nên bắt tay ngay vào việc tu tập và tinh chuyên tu tập để nếu chưa có thể vượt thoát biển đời sanh tử hay vượt thoát được cái vòng sanh-tử và tái sanh, thì ít nhất chúng ta cũng có thể thiết lập được những mẫu mực sống hằng ngày của mình, làm cho đời sống của chúng ta trở nên an lạc, tỉnh thức, và hạnh phúc hơn. Và nếu chưa vượt thoát biển đời sanh tử, rất có thể chúng ta sẽ được tái sanh vào cõi thiện lành hơn để tiếp tục tu tập giác ngộ và giải thoát.

Cẩn đề,

Thiện Phúc