-- Này các Anuruddha, như thế nào các Ông sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, như nước với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm?
-- Bạch Thế Tôn, ở đây chúng con nghĩ như sau: "Thật lợi ích thay cho ta! Thật khéo lợi ích thay cho ta, khi ta được sống với các đồng Phạm hạnh như vậy! Bạch Thế Tôn, do vậy đối với các vị đồng Phạm hạnh này, con khởi lên từ thân nghiệp, trước mặt và sau lưng; con khởi lên từ khẩu nghiệp, trước mặt và sau lưng, con khởi lên từ ý nghiệp, trước mặt và sau lưng. Bạch Thế Tôn, do vậy chúng con nghĩ như sau: "Ta hãy từ bỏ tâm của ta và sống thuận theo tâm của những Tôn giả này". Và bạch Thế Tôn, con từ bỏ tâm của con, và sống thuận theo tâm của những Tôn giả ấy. Bạch Thế Tôn, chúng con tuy khác thân nhưng giống như đồng một tâm.
(Kinh Trung bộ -128 Tùy Phiền não)
Chúng ta học được những gì qua đoạn kinh ngắn này?
Đây là truyện về ngài Anuruddha sống với hai vị tỳ kheo khác. Nhận thấy sự lợi ích khi được sống chung với các vị đồng Phạm hạnh giữa cảnh rừng hoang vu, từ tâm hoan hỷ này, cả ba vị đều hành xử giống nhau: khởi lên tâm Từ đối với nhau. Tại sao không nói tâm Bi, hay Hỷ hay Xả? Cả ba vị đều là tỳ kheo, tu miên mật, không ai cần giúp đỡ hay nương tựa bên ngoài, không ai cần người khác khởi tâm bi mẫn, cũng không có gì để hoan hỷ theo, không có cảm thọ khổ, ưu thì cũng không cần khởi tâm buông xả. Mỗi vị đều khởi lên tâm Từ đối với nhau, tức là kính trọng, quí mến, nhu hoà, từ ái từ trong ý nghĩ, lời nói, hành động, một cách chân thật, không che giấu. Quan điểm này được thể hiện ra qua quyết định:
"Ta hãy từ bỏ tâm của ta và sống thuận theo tâm của những Tôn giả này."
Chúng ta hiểu như thế nào về sự “từ bỏ tâm của ta”?
Tâm hiểu tổng quát là những ý nghĩ, tình cảm, xúc cảm của mình khi chưa biểu lộ ra thành lời và hành động, cũng gọi là Ý. Đây là sắc thái tâm phổ biến, có tính chủ quan nên thường gây hiểu lầm, tranh cãi, bất hòa, vì “cái Ta” thường cho là mình đúng, nên “cái Ta- Ý thức” rất thích bày tỏ, công bố ra. Biết vậy, mình phải kiểm soát cái Ta này, không cho nó nói ra và hành động, đó là giữ gìn thân nghiệp và khẩu nghiệp trước nhất. Tiếp theo, đem trí tuệ ra mà chuyển hóa cái Tâm, nghĩa là giải thích cho cái Tâm nó hiểu:
- Ai cũng có tánh giác ngộ như nhau, và ai rồi cũng sẽ đạt giác ngộ, là ông Phật trong tương lai. Mình khởi lòng kính quí tất cả mọi người.
- Ai cũng còn lậu hoặc nên còn tái sanh, quan trọng nhất là dục ái. Bây giờ còn đang tu, nên trong tâm vẫn còn bị ô nhiễm. Mình thông cảm vì mình cũng vậy, khởi lòng từ đối với tất cả mọi người.
Chỉ với hai sự thật này cũng đủ làm nền tảng vững chắc cho mình ở Trung đạo: không rơi vô “tự ty hay tự cao”.
Vậy khi ta từ bỏ cái tâm đời của mình, thì chắc chắn là nó phải từ từ suy yếu đi và không còn ý nghĩ xấu ác khởi lên nữa. Ý trong sạch rồi, tự nhiên hai nghiệp sau trong sạch theo.
Tiếp theo, giả sử tâm mình trong sạch rồi mà nếu những người chung quanh chưa trong sạch thì sao? Làm sao thực hành “từ bỏ tâm” để sống thuận theo tâm của người khác?
A, bước này lại càng dễ hơn nữa, các bạn ơi!
Có thể có bạn sẽ lý luận như vầy: Tâm mình là trong sạch, là tốt, là đúng. Làm sao thuận theo tâm đời nữa được? Mà nếu không theo thì là tranh cãi xung đột thôi. Khi nghĩ là mình đúng hơn, vẫn là chủ quan, vì chỉ đúng với mình, chưa chắc đúng với người khác.
Cái qui luật hài hoà là mình phải sống theo hoàn cảnh, tùy duyên. Người tu là phải kham nhẫn, chịu mọi thiệt thòi về phần mình, dù có oan ức, vẫn không biện minh. Vì sao vậy? Khi biện minh, có nghĩa là: “Tôi đúng. Người kia sai”. Trong nhà Phật, “đúng, sai” đều là chuyện thị phi, tức là cả hai đều sai, “đều bị đuổi ra khỏi chùa”.
Vậy dù biết là người ta nói năng hành xử chưa đúng, mình vẫn phải đem bốn pháp nhiếp ra ứng dụng: bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự. Cho nên bồ tát đi vào đời không phải dễ, kinh Pháp Hoa đưa ra điều kiện: “Vào nhà Như Lai, mặc áo Như Lai, ngồi trên tòa nhất thiết pháp Không”. Mình có thể hiểu đơn giản là:
- Phải có Giới Luật gìn giữ mình (vào nhà Như Lai)
- Phải có Tâm Định: tâm không động lúc nào cũng nhận thức Như Vậy (mặc áo Như Lai)
- Phải có Tuệ: thấy bản thể thế gian là Trống Không (ngồi trên tòa nhất thiết pháp Không)
Vì thế, con đường tu nào cũng phải hướng tới đầy đủ oai nghi tế hạnh, có trí tuệ thực sự thông hiểu tất cả pháp thế gian và xuất thế gian, mới vượt qua tất cả những chông gai thử thách của đời.
Trở lại chủ đề “từ bỏ tâm”. Phương thức tu “từ bỏ tâm mình” khế hợp với tất cả những phương thức tu khác, cùng một hướng nhắm nhưng trình bày theo cách riêng. Giống như đây là một câu nói tự nhiên, đơn giản của ngài Anuruddha đáp lại câu hỏi của Đức Phật. Mình nhớ ngài Anuruddha xuất thân là một hoàng tử, dòng họ Sakka, anh em chú bác của thái tử Siddhattha. Về sau ngài đắc quả A la hán, có thiên nhãn thông. Chúng ta không biết thực sự câu đối đáp này xảy ra lúc nào trong những bước tu tập của ngài. Nhưng mình biết đây là kiến giải từ trí tuệ của người chân tu. Nó không giống với lời giảng của Đức Phật từ trước, mà lại vào khớp với các phương thức đó.
Lúc trước, nghe kinh Nikāya, mình bắt được ba chữ “từ bỏ tâm”, như vừa nhặt được một viên kim cương trong “cánh rừng Phật học”. Một nghệ thuật sống. Muốn trình bày ra, nhưng ngặt vì không biết nó từ bài kinh nào. Kiếm hoài, không ra. Nếu viết ba chữ “từ bỏ tâm”, không có tư liệu nào. Mãi tới hôm qua, vừa mở máy đọc kinh Nikāya ra, nghe vài phút, đúng rồi, ngay bài kinh mình mong đợi. Sao ngộ quá vậy! Đó là lý do hôm nay có món quà nhỏ này gởi tới các bạn.
“Từ bỏ tâm”. Vậy là khi sống trong tập thể tăng chúng, hay trong cuộc đời, muốn hài hoà với người khác, ta phải từ bỏ tâm của mình, mà thuận theo tâm của người khác, các bạn ơi. Các bạn khoan thắc mắc, nghe ngài Anuruddha nóí tiếp:
“Bạch Thế Tôn, con từ bỏ tâm của con, và sống thuận theo tâm của những Tôn giả ấy. Bạch Thế Tôn, chúng con tuy khác thân nhưng giống như đồng một tâm.”
“Đồng một tâm “ thì làm sao có lấn cấn, xung đột? Vậy là đúng khớp an lạc và thanh thản rồi. Hay nói theo đời, là bạn tri âm tri kỷ của nhau.
Mới nghe qua thấy đơn giản nhưng thực tế không phải đơn giản. “Từ bỏ tâm” không phải là cứ nhắm mắt chìu theo ý người khác, không phải buông xuôi theo dòng đời. Từ bỏ tâm mình, sống thuận theo tâm của bạn tu, có nghĩa là:
- Không cố chấp vào ý kiến riêng của mình.
- Tôn trọng ý kiến của bạn.
- Nếu bạn không hỏi thì mình không cần có ý kiến.
- Không bao giờ tranh luận.
- Khi bạn có ý khác, mình phải chấp nhận.
- Mình có lập trường riêng, nhưng phải biết bạn cũng có cái thấy khác.
Nói gọn lại, từ bỏ tâm mình tức là trui rèn cái Ngã cho nó mềm dịu lại, yếu đi và tan biến luôn.
Cũng là trạng thái “tâm nhu nhuyến, dễ xử dụng, dễ sai khiến...”khi Đức Phật diễn tả tâm Như.
Cũng là không khởi tâm nào hết, khi từ bỏ tâm mình, tức là Vô tâm khi đối duyên xúc cảnh.
Cũng là dứt tầm dứt tứ hay chánh niệm tỉnh giác trong đời sống.
Tới đây, các bạn có nhận ra viên kim cương sáng chói “Từ bỏ tâm mình” là một phương thức tu rốt ráo, không thua gì các phương thức khác. Đây là tặng phẩm từ kho báu của ngài Anuruddha. Lúc trước mình cũng có nhặt được một viên kim cương từ ngài Sariputta, nó tên gì, có ai nhớ không. Đó là “Tâm con như đất”. Viên kim cương này cũng sắc bén, như gươm Bát nhã, cắt đứt lưới Tham Ái, dẹp tan cái Ngã to lớn nặng nề, phá tan dòng sanh tử triền miên.
Hôm nay, gởi tặng các bạn hai viên kim cương từ hai vị đại đệ tử của đức Phật, một vị là đệ nhất trí tuệ, một vị là đệ nhất thiên nhãn thông. Gọi là kim cương vì từ kho báu của riêng mình, không phải nhặt từ kho báu của đức Phật. Kho báu của Đức Phật đã có vô số ngọc ngà, châu báu, kim cương rồi, có tính cách phổ biến, hàn lâm, hệ thống, và ai cũng biết, chắc không cần kể ra. Hai viên kim cương này thiệt là đơn sơ, giản dị, có tính sáng tạo, vì không bắt chước khuôn mẫu của Đức Phật. Đây chỉ là hai câu trả lời ngay sau khi Đức Phật hỏi, chân thật và chính xác một cách hồn nhiên, như là tuôn chảy từ nguồn trí tuệ siêu xuất của mình. Đó cũng là nói “từ hông ngực” theo ngôn ngữ của Thiền tông.
SOURCES OF HAPPINESS
Article 23. MIND ABANDONING
---“ Most Reverend Anuruddha, what’s the way you and other Bhikkhus can stay in joy and harmony like milk mingled into water and look at each other in the eyes of loving-kindness?
---Yes, Utmost Lord, here’s what I think “ How beneficial for me! How smartly beneficial for me when I can live with the monastics of virtuous merits around. Thank to that, Utmost Lord, towards those fellows of holy lifestyle, I generate wholesome bodily karma in their presence and absence; I generate verbal karma rooted from loving-kindness in their presence and absence; I generate wholesome mental karma in their presence and absence. Therefore, Utmost Lord, each of us does think “ Let’s abandon our own mind and live in the best alignment with those venerables’ one.” And Utmost Lord, with that, I leave my own mind and stay harmonious with theirs. Utmost Lord, we are of different bodies, but our mind is unified.”
(Majjhima Nikāya 128 — Upakkilesa Sutta)
What could we learn from this short sutra piece?
It’s the story about Most Reverend Anuruddha who lived with two other monks. Realizing the benefits when living with other monastics of pure lifestyle among the wild jungle, and from this joyfulness, all the three rose the Loving-Kindliness. But why not Compassion, Joyce or Equanimity? They were all steady, diligent mind cultivators. None of them needed help, external supports or someone’s compassion. There was neither suffering nor worry, so equanimity wasn’t necessary. Thus, only Empathy was the most appropriate from each of them. They mutually exchanged their sincere love-kindness, respect, gentleness and appreciation from their mind, speech and body. This lens is shown in the resolution:
“ Let’s abandon our own mind and live in the best alignment with those venerable ones.”
How should we understand “abandoning our own mind”?
Commonly, human mind, or thinking, is a single or collective thoughts, emotions or feelings not shown in words or action yet. This is the general area of mind imbued by subjectivity which mostly causes misunderstanding, controversies and disagreements. The so-called “Self” always thinks it’s right. So, the Self-Consciousness prefers asserting itself. Understanding this, firstly, we should chill out and restrain this mind and prevent it from manifesting through negative speech or bad action. That’s our protection from unwholesome bodily and verbal karma. Then, with wisdom, we transform our mind by the following explanations:
- Everyone possesses the sam potential of enlightenment. Everyone is the Buddha-to-Be.
Respect and cherish everyone.
- Everyone is deeply affected by their dormant defilements, especially cravings, and subject to be reborn. Every practitioner is currently in their mind culture process, then, their mind is still tainted. So we are. We understand it compassionately. It’s Loving-Kindliness to everyone.
Those two truths provide a solid foundation for us to stay in the Middle Way and avoid both inferiority and superiority complexes.
Oh, yeah! When we drop down our worldly mind, it will surely and gradually weaken and unwholesome thinking will not often arise. When the mind is transparent, the other two karmas are naturally purified.
But what if ours is clean, the others’ around is not? How could we let go of our mind to be well-aligned with them?
Y’all, this is even easier.
Yeah! You guys might reason like this: “Our mind is pure, good and correct. How could we live in rapport with the others’ worldly mind? If not, just conflict and argument.” When we assume we’re right, it’s subjective. We might be right with ourselves but not with the others. The principles of harmony state that folks should adapt themselves accordingly to circumstances and interdependent conditions. Practitioners should be tolerant and accept losing, failing or defeating even when it’s unfair; and when being misjudged, no excuse and explaining. How come, guys? When excusing, it means “I’m correct. You’re wrong.” In the Buddhist views, right and wrong are both dualistic chatters. It’s means the two parties are incorrect, and the “temple gonna ditch them both.”
With that, when folks are inappropriate in words and behaviors, we treat them with the Four Subduing Dharama: Generosity, Kind Speech, Useful Actions and Multi-Cooperations. It’s uneasy for Bodhisattvas to perform their tasks in life. The Lotus Sutra lays down the three prerequisites:
“ Coming into the Tathagata’s adobe, wearing the Tathagata’s robe, sitting on the throne of the absolute Emptiness”.
It can be simply interpretated like this:
- Complying the Monastic Rules for self-protection (entering the adobe of the Tathagata)
- Maintaining Concentration: staying in the placid and undisturbed mind of the Thusness
( wearing the robe of the Tathagata)
- Achieving Wisdom: realizing the nature of mundanity is Void ( sitting in the Tathagata’s throne of the absolute Emptiness)
Shortly, every path for mind practice aims at the full demeanors and moral conducts of Buddhist religious figures and true insights for thorough realization of all worldly and trans-worldly aspects of phenomena in order to overcome thorny challenges in life.
Back to the theme of “ letting go of our mind”. It’s well- accomodated with every Buddhist approach, shares the same goals but presented differently. It appears like a simple, natural answer from Most Reverend Anuruddha to the Buddha’s question. This well-known Buddhist figure was a prince in the Sakka royalty and a paternal cousin of Prince Siddhattha. He attained the Arahatship with the Divine Vision Power. We’re unable to trace back the time of this conversation on his path. But we can assure the reply resulted from his true insight. It’s not similar to the Buddha’s preaching before but best-adapted with those methods.
Earlier, while listening to the Nikāya, I grabbed the three words “ abandoning the mind”. I was stunned like catching a diamond among the vast Dharma forest. Wow, y’all! An art of living! I wanted to write it out but couldn’t find its original sutra. Search and search but in vain. I can’t write those words without its source. Yesterday, I opened the Nikāya. Boom! I got’em, the sutra with the very phrase of three words, just after some moments of listening,! So amazing, isn’t! It’s the little gift to you guys today.
“ Let go of our mind.” It means in a communal life, monastic or social, to stay in rapport with others, we must drop our ego and flow with the others instead. Listen to Venerable Anuruddha before raising any question.
“ I abandon my own mind and live in the best alignment with those venerables’ one.” And Utmost Lord, we are of different bodies, but our mind is unified.”
Being in a “unified mind”, then how could drama happen? Yeah! The best accommodation for inner peace and serenity! Or, in worldly spoken, you find your ride-or-die companions.
Sounds simple but tough to practice. “Mind abandoning” doesn’t mean only blindly going with others’opinions and passively following the world. But it indicates that:
- Not clinging to your own opinions
- Respecting others’ views
- Not speaking your voice unless asked
- No argument
- Staying well with others disagreeing
- Knowing that when you have your own views, others have theirs, too.
In brief, mind abandoning is to refine the ego to get softened and weakened till it vanishes in the air.
It’s also the status of “flexible-melting mind, easily-used and directed ” in the Buddha’s description of the As-Is Mind.
It’s also means No Mind arisen or keeping ourselves Intact for any external circumstance.
It’s also states the ending of all discursive thoughts and abiding in mindfulness.
At this point, have you seen the shining diamond of “Abandoning the mind”? It’s a full-on spiritual path as deep and effective as any other approach and a gift from Most Reverend Anuruddha’s treasure for us. Earlier, I also picked up another diamond from Most Reverend Sariputta. Anyone remember its name? It’s the “My mind is like the earth.” Yup, this one is as sharp as the sword of Pañña Wisdom, able to cut off the network of Desire and Craving, smash the bulky ego and break down the long lasting flow of rebirth.
Today, I offer you two diamonds from two of the Buddha’s greatest disciples. One attained Wisdom (Sariputta). The other, the divine vision power (Anuruddha). They’re seen as diamonds because they came from insights of the two greatest monastic figures. They’re not collected from the Buddha’s treasure full of innumerable jewels, precious gems, diamonds with academic, common and systematic features as we’ve known. These two diamonds are truly simple, creative but not copies from the Buddha’s stereotype. They’re merely the two instant responses to the Lord’s questions, naturally honest and accurate like flowing from the fount of trans-wisdom. In Zen Buddism, it is spoken from “chest and chest side”, the deep, inner awareness.
Bhikkhuni Thích Nữ Triệt Như
Sunyata Monastery, Aug 10, 2021
English version by Ngọc Huyền