THIỆN PHÚC

SƠ LƯỢC VỀ NGƯU ĐẦU TÔNG &
THIỀN PHÁP CỦA TÔNG PHÁI NẦY
(A SUMMARY OF THE NIU-T’OU TSUNG & ITS ZEN METHODS)
ANANDA VIET FOUNDATION PUBLISHING

SƠ LƯỢC VỀ NGƯU ĐẦU TÔNG & THIỀN PHÁP CỦA TÔNG PHÁI NẦY – VIỆT
SƠ LƯỢC VỀ NGƯU ĐẦU TÔNG & THIỀN PHÁP CỦA TÔNG PHÁI NẦY – ANH

Copyright © 2026 by Ngoc Tran. All rights reserved.

No part of this work may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying and recording, or by any information storage or retrieval system without the prior written permission of the author, except for the inclusion of brief quotations. However, staff members of Vietnamese temples who want to reprint this work for the benefit of teaching of the Buddhadharma, please contact Ngoc Tran at (714) 778-2832.

Mục Lục

Mục Lục

Lời Đầu Sách Phần Một: Đức Phật & Sự Khai Sinh Và Phát Triển Của Thiền Tông

Chương Một: Đức
Phật & Sự Khai Sinh Của Thiền Tông
Chương Hai: Tổng Quan Về Thiền Tông-Những Dòng Truyền Thừa & Hai Mươi Tám Tổ Đầu Tiên Trong Thiền Tông Ấn Độ
Chương Ba: Sơ Lược Về Thiền Tông Trung Hoa & Sáu Vị Tổ Đầu Tiên Của Thiền Tại Trung Hoa
Phần Hai: Sơ Lược Về Ngưu Đầu Tông-Thiền Pháp & Những dòng truyền thừa
Chương Bốn: Sơ Lược Về Các Sơ Tổ Tiền Phong Của Ngưu Đầu Tông
Chương Năm: Thiền Sư Ngưu Đầu Pháp Dung (594-657) & Ngưu Đầu Tông
Chương Sáu: Sơ Lược Về Ngưu Đầu Tông
Chương Bảy: Yếu Lược Về Thiền Lý & Thiền Tập Của Thiền Phái Ngưu Đầu
Chương Tám: Dòng Truyền Thừa Ngưu Đầu Tông Từ Đời Thứ Nhì Đến Đời Thứ Năm
Chương Chín: Dòng Truyền Thừa Ngưu Đầu Tông Từ Đời Thứ Sáu Đến Đời Thứ Tám
Chương Mười: Thay Lời Kết Cho Tập Sách Nhỏ Có Tựa Đề “Sơ Lược Về Ngưu Đầu Tông & Thiền Pháp Của Tông Phái Nầy”
Tài Liệu Tham Khảo

Lời Đầu Sách

Trong Phật giáo, thiền làm công việc của một ngọn đuốc đem lại ánh sáng cho một cái tâm u tối. Nói chung, mỗi tông phái thiền cung cấp cho hành giả với loại ánh sáng của nó, nhưng đều giúp cho hành giả có ánh sáng để thấy được mọi thứ. Giả như chúng ta đang ở trong một căn phòng tối tăm với một ngọn đuốc trong tay. Nếu ngọn đuốc quá mờ, hay nếu ngọn đuốc bị gió lay, hay nếu tay chúng ta không nắm vững ngọn đuốc, chúng ta sẽ không thấy được cái gì rõ ràng cả. Tương tự như vậy, nếu chúng ta không thiền đúng cách, chúng ta sẽ không bao giờ có thể đạt được trí tuệ có thể xuyên thủng được sự tăm tối của vô minh để nhìn thấy bản chất thật sự của cuộc sống và cuối cùng đi đến chỗ đoạn tận được khổ đau và phiền não. Vì vậy, Phật tử chơn thuần nên luôn nhớ rằng thiền chỉ là một phương tiện, một trong những phương tiện hay nhất để đạt được trí huệ trong đạo Phật. Thiền tông, Phật Tâm tông, hay Vô Môn tông, được Tổ Bồ Đề Đạt Ma, Tổ thứ 28 ở Ấn Độ, mang vào Trung Quốc. Thiền được coi như là một trường phái quan trọng của Phật giáo tại Trung Hoa. Đây là sự tái tạo độc đáo những tư tưởng trong kinh Phật trong lần kết tập kinh điển lần thứ tư. Ba lần kết tập trước đã sản sinh ra bộ luận A Tỳ Đạt Ma, giáo lý Đại Thừa, và giáo điển Mật tông. Thiền tông gần như đồng thời với giáo lý Mật tông, và cả hai có nhiều điểm rất tương đồng. Tổ Bồ Đề Đạt Ma đến Trung Hoa vào khoảng năm 470 và trở thành người sáng lập ra phái Mật Tông và Thiền Tông ở đây. Người ta nói ngài đã hành thiền trước một bức tường của Thiếu Lâm tự trong chín năm. Những đệ tử của Bồ Đề Đạt Ma hoạt động mạnh mẽ ở mọi nơi và đã hoàn toàn chiến thắng các tôn giáo bản địa để rồi cuối cùng Thiền tông được đánh giá rất cao ở Trung Quốc.

Sau Tổ Bồ Đề Đạt Ma, trước khi Thiền được chia làm 5 trường phái chính hay Ngũ Gia Thiền chỉ cho giáo pháp riêng biệt được giảng dạy từ những truyền thống có liên hệ tới những vị Thiền sư đặc biệt, tại vùng núi Ngưu Đầu, theo Truyền Đăng Lục, quyển IV, Thiền sư Pháp Dung là vị sáng lập ra trường phái Ngưu Đầu Thiền với một trung tâm Thiền ở chùa U Tê vào năm 642. Tưởng cũng nên nhắc lại, Pháp Dung là một vị Thiền sư Trung Hoa, xuất thân từ gia đình họ Vi, rất nổi tiếng ở Duyên Lăng, huyện Đan Dương, tỉnh Giang Tô. Ông trở thành Tăng sĩ năm 19 tuổi. Trong một thời gian rất dài, không biết là bao lâu, ông đã tu học với một vị thầy khá có tiếng tăm thuộc phái Trung Quán và trụ tại Trường An hơn ba năm, cố gắng thuyết phục nhà Đường nới lỏng những hạn chế chống lại Phật giáo. Phần còn lại của cuộc đời, Pháp Dung dành trọn cho việc hành Thiền và nghiên cứu kinh điển, có lẽ trong một thời gian dưới một đại sư khác thuộc phái Trung Quán ở Việt Châu, huyện Triệu Hưng, tỉnh Triết Giang. Thiền sư Pháp Dung trú tại hai ngôi chùa khác nhau trên núi Ngưu Đầu ít nhất là từ năm 637 cho đến những năm cuối đời (657), khi mà ông đã thuyết kinh Pháp Hoa, kinh Bát Nhã, và kinh Đại Tập trước quần chúng. Pháp Dung là một trong những thiền sư sớm nhất của Trung Quốc, còn được gọi là Ngưu Đầu, lấy tên từ ngọn núi nơi ông sống. Pháp Dung là đệ tử của Tứ Tổ Đạo Tín; tuy nhiên, ông không được kế thừa Pháp. Do đó, phái của ông không được thừa nhận. Về sau các môn đồ tụ tập lại quanh Pháp Dung, ông trình bày cho họ nghe về Phật Pháp theo lối hiểu của mình, do đó tạo thành trường phái Ngưu Đầu. Một nhà sư Nhật Bản tên Saichô đã đưa học thuyết nầy về Nhật, nhưng phái Ngưu Đầu không phát triển cả tại Trung Quốc lẫn Nhật Bản. Sau đó vài thế hệ thì tàn lụi.

Quyển sách nhỏ có tựa đề “Sơ Lược Về Ngưu Đầu Tông & Thiền Pháp Của Tông Phái Nầy” không phải là một nghiên cứu thâm sâu về triết thuyết của Ngưu Đầu Tông, mà nó chỉ tóm lược về Thiền Phái này, chư Thiền Đức trong Thiền phái này và pháp tu đặc biệt của nó. Phật tử thuần thành nên luôn nhớ rằng mục đích cuối cùng của người tu Phật là giác ngộ và giải thoát, nghĩa thấy được cách nào để thoát ra khỏi vòng luân hồi sanh tử ngay trong kiếp này. Như trên đã nói, Pháp Dung là đệ tử của Tứ Tổ Đạo Tín; tuy nhiên, ông không được kế thừa Pháp. Do đó, phái của ông không được thừa nhận. Về sau các môn đồ tụ tập lại quanh Pháp Dung, ông trình bày cho họ nghe về Phật Pháp theo lối hiểu của mình, từ đó tạo thành trường phái Ngưu Đầu. Một nhà sư Nhật Bản tên Saichô đã đưa học thuyết nầy về Nhật, nhưng phái Ngưu Đầu không phát triển cả tại Trung Quốc lẫn Nhật Bản. Sau đó vài thế hệ thì tàn lụi. Mặc dầu Ngưu Đầu Tông đã tàn lụn hơn cả ngàn năm nay, nhưng những đăïc điểm của giáo pháp Ngưu Đầu Tông vẫn còn tồn tại. Giáo pháp này vẫn còn vang vọng cho đến ngày nay, hết sức thiết thực, và hữu ích trong tu tập cho thiền giả. Chính vì thế mà mặc dù hiện tại đã có quá nhiều sách viết về Phật giáo, tôi cũng mạo muội biên soạn bộ “Sơ Lược Về Ngưu Đầu Tông & Thiền Pháp Của Tông Phái Nầy” song ngữ Việt Anh nhằm giới thiệu một cách khái quát về thiền pháp của Ngưu Đầu Tông. Những mong sự đóng góp nhoi nầy sẽ mang lại lợi lạc cho những ai mong cầu có được cuộc sống an bình, tỉnh thức và hạnh phúc.

Cẩn đề,

Thiện Phúc