LỜI KẾT

ĐẾN VỚI ĐẠO PHẬT
MỘT CẨM NANG CHO NGƯỜI BẮT ĐẦU TÌM HIỂU
Tâm Diệu – Tịnh Thủy
Nhà xuất bản Ananda Viet Foundation

LỜI KẾT

ĐẾN VỚI ĐẠO PHẬT
Một cuộc trở về với chính mình

Ý niệm khởi đầu

Có một lúc nào đó trên vạn nẻo đường đời hối hả, con người ta thường bất giác dừng lại và tự vấn sâu xa:

• "Tôi thực sự là ai?"
• "Tôi đang bước đi về đâu giữa dòng đời này?"
• "Ý nghĩa đích thực của cuộc đời này rốt cuộc là gì?"

Những câu hỏi mang tính thức tỉnh ấy có thể đột ngột xuất hiện khi ta vừa trải qua một biến cố lớn lao của số phận, có thể khi ta phải bùi ngùi tiễn biệt một người thân yêu rời xa cõi thế, hoặc khi ta trực diện đối diện với những dấu hiệu của bệnh tật, tuổi già và quy luật vạn vật đổi thay không thể nào né tránh. Nhưng đôi khi, chúng lại đến trong một khoảnh khắc vô cùng bình lặng của cuộc sống thường nhật, khi ta chợt nhận ra rằng dù bản thân đang nắm giữ biết bao danh vọng, vật chất trong tay, thì sâu thẳm nơi tâm hồn mình vẫn hoàn toàn trống trải, chưa có được sự bình an đích thực.

Chính từ những trăn trở, thao thức sâu xa từ nội tâm ấy, nhiều người đã bắt đầu hữu duyên tìm đến với đạo Phật.

Đạo Phật bắt đầu bằng một sự tìm kiếm chân thật

Đến với đạo Phật hoàn toàn không nhất thiết phải bắt đầu bằng một niềm tin định sẵn hay một sự áp đặt mang tính giáo điều. Đức Phật chưa bao giờ yêu cầu con người phải tin theo Ngài một cách mù quáng. Ngược lại, Ngài luôn khuyến khích chúng ta: hãy tự mình quan sát, suy nghĩ, thực nghiệm chiêm nghiệm và từ đó tự thân chứng tri, thấy rõ sự thật.

Bởi lẽ, đạo Phật luôn bắt đầu bằng một thái độ rất căn bản và sòng phẳng: thành thật nhìn nhận lại chính mình và bản chất của cuộc đời.

• Dũng cảm nhìn vào những nỗi Khổ đau của nhân thế.
• Nhìn thấu những sự bất an đang bủa vây.
• Nhận diện rõ rệt những sợi dây ham muốn và bám víu sai lầm đang khiến cho tâm hồn ta ngày một kiệt quệ, mệt mỏi.

Và chính từ sự nhìn nhận chân thực đó, ta mới bắt đầu phát tâm tìm kiếm một con đường chân chính để tự chuyển hóa bản thân.

Đạo Phật không hứa một cuộc đời không có khổ đau

Có không ít người tìm đến cửa Phật với một tâm lý mong cầu tìm kiếm một chỗ trú ẩn an nhàn, một cuộc đời hoàn toàn bằng phẳng, sạch bóng những nỗi lo toan hay nghịch cảnh. Thế nhưng, Đức Phật chưa bao giờ hứa hẹn hay chỉ dạy như vậy. Ngài không hề nói rằng người học Phật thì thân thể sẽ không bao giờ phải chịu bệnh tật, cuộc đời sẽ không bao giờ phải trải qua mất mát ly tán, hay mọi việc diễn ra xung quanh đều sẽ chiều theo ý muốn của ta.

Bởi lẽ, quy luật tự nhiên của cuộc đời này vốn dĩ là như vậy:

Vạn vật đều biến đổi, vạn vật đều Vô thường.

Điều quý báu mà Đức Phật trao tặng cho nhân thế không phải là một phép mầu để biến thế giới này thành một nơi không có giông bão; mà Ngài trao cho chúng ta một con thuyền chèo vững chãi, một la bàn định hướng kiên cố để ta tự mình can đảm vượt qua muôn trùng sóng gió. Ngài dạy chúng ta cách thay đổi nhãn quan, thay đổi cái nhìn từ bên trong. Một khi cái thấy của chúng ta đã được chuyển hóa theo hướng sáng suốt, thì tự khắc cách chúng ta sống, đối diện và bao dung với cuộc đời cũng sẽ hoàn toàn thay đổi.

Đạo Phật là một con đường của sự tỉnh thức

Xuyên suốt hành trình học Phật và tu tập, chúng ta đã từng bước đi qua và chiêm bái những cánh cửa giáo lý vô cùng quan trọng:

• Ý thức về Khổ giúp chúng ta dũng cảm nhìn thẳng vào thực tại của đời sống mà không trốn né.
• Thấu hiểu về Vô thường giúp chúng ta nhận chân rằng không có một sự vật, hiện tượng nào đứng yên mãi mãi để ta cố chấp bám giữ.
• Giác ngộ về Vô ngã giúp chúng ta từng bước buông xả sự chấp chặt, nâng niu quá mức vào cái "tôi" ích kỷ.
• Quán chiếu giáo lý Duyên khởi giúp chúng ta nhìn thấy sợi dây liên hệ, cộng sinh sâu sắc giữa bản thân mình với mọi người xung quanh và muôn loài.
• Thấu suốt định luật Nghiệp giúp chúng ta tự ý thức và chịu trách nhiệm hoàn toàn đối với từng suy nghĩ, lời nói cho đến hành động hằng ngày.
• Lòng Từ bi nuôi dưỡng trái tim ngày một rộng mở, bao dung.
• Giới luật giữ cho đời sống của ta luôn đi trong sự trong sạch, chính trực.
• Thiền tập là phương pháp diệu kỳ đưa tâm trí huyên náo trở về với trạng thái Tỉnh thức hiện tiền.
• Và con đường Bát Chánh Đạo chính là cuốn cẩm nang sống, là kim chỉ nam để ta thực hành mỗi ngày.

Tất cả những tinh hoa giáo lý ấy cuối cùng đều đồng hướng về một mục đích tối hậu duy nhất: giúp con người tháo gỡ những xiềng xích vô hình, để sống một đời tự do hơn, bình an hơn và tràn ngập tình yêu thương chân thật hơn.

Đến với đạo Phật là học cách trở về

Trong suốt hành trình của một kiếp nhân sinh, chúng ta đã quá quen với thói quen lao ra bên ngoài để tìm kiếm những mảnh ghép của hạnh phúc. Ta thường lầm tưởng rằng: khi ta tích lũy được nhiều tài sản hơn, ta sẽ vui sướng hơn; khi ta được người đời ca tụng và công nhận, ta sẽ hạnh phúc hơn; hay khi mọi sự sắp đặt trên đời đều diễn ra đúng theo ý muốn của riêng mình, ta mới có được bình an.

Thế nhưng, sau những trải nghiệm thăng trầm, rồi sẽ có một ngày ta chợt bừng tỉnh nhận ra: tất cả những điều kiện bên ngoài kia luôn biến động theo đồ thị hình sin. Không có bất kỳ một thứ vật chất hay danh vọng ngoại cảnh nào có thể đứng ra bảo đảm cho ta một sự an ổn tuyệt đối trước dâu bể cuộc đời. Đạo Phật chỉ cho ta một lối đi ngược lại: đó là cuộc hành trình trở về.

• Trở về để nương tựa nơi hơi thở hiện tiền.
• Trở về để trọn vẹn với giây phút hiện tại.
• Trở về để khơi dậy ngọn đèn sáng suốt, tỉnh thức vốn có ngay nơi tự tâm mình.

Một lời nhắn gửi đến người mới bước vào đạo Phật

Nếu bạn đang là những người chập chững những bước chân đầu tiên trên con đường tìm hiểu đạo Phật, xin bạn đừng quá lo lắng hay tự ti rằng mình chưa biết nhiều, chưa hiểu sâu. Hãy nhớ rằng, không một ai bước đi trên một con đường dài vạn dặm mà đã có thể thấu biết hết mọi ngóc ngách ngay từ vạch xuất phát.

Hãy bao dung với chính mình và bắt đầu từ những điều giản dị, thiết thực nhất trong đời sống hằng ngày:

• Mỗi một ngày trôi qua, hãy dành ra một khoảng lặng nhỏ để quan sát, nhận diện những chuyển biến của tâm mình.
• Mỗi một ngày, tập nói bớt đi một lời chỉ trích, tổn thương đến người khác.
• Mỗi một ngày, nỗ lực làm thêm một việc thiện lành, dù là nhỏ nhặt nhất.
• Mỗi một ngày, học cách buông xuống một chút gánh nặng, một chút tổn thương đang khiến lòng mình trĩu nặng.

Đừng chỉ mải miết tự vấn bản thân rằng: "Tôi đã thuộc lòng được bao nhiêu kinh điển, giáo lý?" Mà thay vào đó, hãy luôn tự hỏi mình một cách chân thành: "Thông qua việc học Phật, tôi đã thực sự trở thành một con người tử tế, bao dung và tốt đẹp hơn ngày hôm qua hay chưa?"

Ánh sáng của Đức Phật vẫn còn đó

Đã hơn 2.500 năm lịch sử trôi qua kể từ ngày Đức Phật thị hiện sắc thân vào cõi Niết-bàn. Thế giới nhân loại đã chứng kiến biết bao cuộc đổi thay vĩ đại, các nền văn minh mới liên tục được kiến tạo, khoa học kỹ thuật và công nghệ đã đạt được những bước tiến bộ vượt bậc ngoài sức tưởng tượng.

Thế nhưng, những nỗi đau khổ căn bản mang tính cốt tủy của con người thì vẫn vẹn nguyên như thuở nào: đó vẫn là sự dày vò của lòng Tham muốn vô hạn, sự thiêu đốt của cơn Sân hận, những nỗi lo âu canh cánh, nỗi sợ hãi mơ hồ trước tương lai và sự cô đơn trống trải tận sâu thẳm tâm hồn. Chính vì lẽ đó, những lời dạy vàng ngọc của Đức Phật vẫn vẹn nguyên giá trị vượt thời gian. Bởi vì Ngài không chỉ thuyết giảng về một thời đại hay một xã hội nhất thời; mục đích tối thượng của Ngài là soi chiếu và giải phẫu tận gốc cái tâm của con người.

Một bước chân, một hơi thở, một sự tỉnh thức

Đến cuối cùng, con đường Phật pháp diệu kỳ hoàn toàn không nằm ở những triết lý cao siêu, huyền bí hay những điều quá xa vời vợi tầm tay. Nó luôn hiện hữu và bắt đầu ngay trong chính giây phút hiện tại này:

• Là một hơi thở vào ra có mặt trọn vẹn của sự tỉnh thức.
• Là một lời nói thốt ra đong đầy tình thương yêu và sự thấu hiểu.
• Là một hành động dấn thân mang tinh thần trách nhiệm cao cả.
• Là một tâm hồn rộng mở, biết bao dung và tha thứ cho những lỗi lầm.

Mỗi một khoảnh khắc chúng ta thực tập sống được như vậy, dù chỉ là một sát-na ngắn ngủi, đều chính là một bước chân ta đang trở về. Trở về với bến bờ bình an, trở về với suối nguồn Trí tuệ, và trở về với giá trị chân thật nhất của chính mình.

Lời cuối cùng

Đến với đạo Phật, suy cho cùng, không phải là việc chúng ta đi tìm kiếm một đấng thần linh hay một điều gì xa lạ ở bên ngoài. Đó chính là một hành trình tự mình khám phá ra một sự thật sâu xa và đẹp đẽ:

• Rằng sự bình an đích thực mà ta hằng mải miết kiếm tìm bấy lâu nay, hoàn toàn không phụ thuộc vào những biến động ngoại cảnh bên ngoài.
• Rằng tuệ giác sáng suốt mà ta hằng mong cầu, không phải là một điều gì quá xa cách hay tầm thường.
• Rằng khả năng thương yêu bao dung và năng lượng Tỉnh thức vốn dĩ đã là những hạt giống báu chất chứa sẵn có trong tâm thức của mỗi một con người.

Con đường Phật pháp chính là tiến trình kiên nhẫn nuôi dưỡng, tưới tẩm để những hạt giống báu ấy có cơ hội nảy mầm, lớn lao và tỏa bóng mát. Và mỗi chúng ta, dù xuất phát điểm ở đâu, dù đang ở độ tuổi nào hay hoàn cảnh sống có ra sao, đều hoàn toàn có quyền và có khả năng tự tin bước đi trên con đường thanh thơi ấy.

Chỉ cần chúng ta bắt đầu bằng một bước chân Tỉnh thức. Chỉ cần bắt đầu bằng một tâm niệm thiện lành. Chỉ cần bắt đầu bằng một sự trở về trọn vẹn. Đó chính là khoảnh khắc thiêng liêng khi chúng ta thật sự chạm tay và đến với đạo Phật.