ĐỨC PHẬT ĐÃ DẠY GÌ VÀ KHÔNG DẠY GÌ?
PHẦN A3.1 — KINH CHUYỂN PHÁP LUÂN
KINH CHUYỂN BÁNH XE PHÁP — BÀI PHÁP ĐẦU TIÊN CỦA ĐỨC PHẬT
Buổi chiều nơi vườn Nai làm rung chuyển mười ngàn thế giới
— bánh xe chân lý bắt đầu lăn, và không ai trên đời chuyển ngược lại được
Nền tảng SN 56.11 · Lý Duyên Khởi 12 chi phần · Thuần nội dung 5 bộ Kinh Nikāya
Võ Thế Hoà
Lời giới thiệu: Bài pháp đầu tiên làm rung chuyển mười ngàn thế giới
Thưa các bạn, trước khi chúng ta cùng nhau bước vào một trong những bài kinh thiêng liêng và quan trọng bậc nhất của cả kho tàng giáo pháp, tôi xin mời các bạn dừng lại một chút, hít một hơi thở thật sâu, và cùng tôi lùi về hơn hai ngàn năm trăm năm trước — về một buổi chiều tà nơi vườn Nai, để tận mắt chứng kiến khoảnh khắc mà cả lịch sử tâm linh của nhân loại đã xoay sang một trang mới.
Có những khoảnh khắc trong đời mà sau đó, mọi thứ không còn như cũ nữa. Với một người, đó có thể là giây phút gặp được người bạn đời, hay lần đầu ẵm đứa con mới sinh trên tay. Với cả nhân loại, có những khoảnh khắc còn lớn lao hơn thế — những khoảnh khắc mà một ánh sáng mới được thắp lên, và từ đó soi đường cho vô số kiếp người về sau. Buổi chiều Đức Phật cất tiếng nói bài kinh này chính là một khoảnh khắc như vậy. Đó là lần đầu tiên, sau khi tự mình giác ngộ dưới cội cây Bồ-đề, Ngài mở lời chỉ lại cho người khác con đường thoát khổ mà Ngài đã tìm ra. Đó là tiếng nói đầu tiên của một Đấng Giác Ngộ dành cho thế gian.
Người xưa gọi bài kinh này bằng một cái tên vô cùng đẹp và giàu hình ảnh: Kinh Chuyển Bánh Xe Pháp. Trong tiếng gốc, “Dhammacakkappavattana” — “chuyển vận bánh xe của Pháp.” Xin các bạn hãy hình dung cho kỹ hình ảnh này, vì nó chứa đựng cả một tầng ý nghĩa sâu xa. Một bánh xe, khi đã bắt đầu lăn, thì cứ thế lăn tới, không gì cản được; nó nghiến qua những gồ ghề, san bằng những chướng ngại, và mở ra một con đường. Đức Phật, bằng bài kinh này, đã làm cho bánh xe của chân lý bắt đầu chuyển động — một bánh xe mà, như lời các vị trời reo lên trong kinh, “không một người tu, một vị đạo sĩ, một vị trời, một loài ma, hay bất cứ ai trên đời này có thể chuyển ngược lại được.” Một khi chân lý đã được nói ra, nó không thể bị đẩy lùi vào bóng tối nữa.
Tôi muốn các bạn cảm nhận được tầm vóc của khoảnh khắc ấy. Bài kinh kể lại rằng ngay khi Đức Phật nói xong, “cả mười ngàn thế giới chấn động, rung chuyển, lay động mạnh mẽ. Một luồng ánh sáng vô cùng rộng lớn, rực rỡ, bừng hiện ra khắp thế gian.” Dù ta hiểu hình ảnh ấy theo nghĩa đen hay nghĩa biểu tượng, thì thông điệp vẫn rõ ràng: một điều gì đó cực kỳ trọng đại vừa xảy ra. Một sự thật đã bị chôn vùi, bị lãng quên qua vô lượng kiếp, nay được khai quật và trưng ra ánh sáng. Cả vũ trụ như nín thở, rồi rúng động, trước sức nặng của khoảnh khắc ấy.
Vậy thì, điều gì đã được nói ra trong buổi chiều lịch sử ấy, mà lại lớn lao đến thế? Đó chính là điều chúng ta sẽ cùng nhau khám phá trong suốt tập sách này. Nhưng trước hết, xin cho tôi được dựng lại khung cảnh, để các bạn không chỉ đọc bài kinh, mà còn sống trong nó.
PHÂN TÍCH SÂU XA KINH CHUYỂN PHÁP LUÂN HAY NHẤT