Việc Thực Hành Thiền Định Phật Giáo Trong Giấc Mơ Có Dễ Dàng Hơn Không? Chứng Ngộ Thông Qua Yoga Giấc Mộng, Liệu Điều Này Có Khả Thi?

VIỆC THỰC HÀNH THIỀN ĐỊNH PHẬT GIÁO

TRONG GIẤC MƠ CÓ DỄ DÀNG HƠN KHÔNG?

CHỨNG NGỘ THÔNG QUA YOGA GIẤC MỘNG,

LIỆU ĐIỀU NÀY CÓ KHẢ THI?
Xem bản PDF với nhiều ảnh minh họa:
59- Việc thực hành thiền định Phật giáo trong giấc mơ có dễ dàng hơn không

Is it easier to practice Buddhist meditations in our dreams? Enlightenment through Dream Yoga, is it possible?
Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển

***

“Bạn nên biết rằng mọi hiện tượng đều giống như giấc mơ.” — Đức Phật Thích Ca Mâu Ni.

Trừ khi chúng ta là những hành giả Yoga nam nữ, điều gần nhất mà chúng ta có thể đạt được để thấu hiểu sâu sắc về Tánh Không và bản chất thật sự của hiện tượng có lẽ chính là qua giấc mơ. Đức Karmapa thứ nhất đã đạt được Giác Ngộ nhờ Yoga Giấc Mộng.

Hình 1: Tâm trí “ban ngày” đầy mâu thuẫn — bị cuốn vào những lo lắng, căng thẳng và sợ hãi — khó thuần phục như một con ngựa hoang đã sống nhiều năm trên núi. Ngược lại, tâm trí ban đêm, chìm đắm trong trạng thái Theta (REM)[1], có thể linh hoạt và tự do gần như tâm trí của một người tu tập Yoga.

“Việc tu tập trong giấc mơ dễ hơn ban ngày. Ban ngày, chúng ta bị giới hạn bởi thân xác vật chất, nhưng trong giấc mơ, chức năng tâm trí và ý thức của các giác quan không bị cản trở. Chúng ta có thể có được sự minh mẫn hơn… Nếu một người thực hành tu tập trong giấc mơ, hiệu quả sẽ gấp chín lần so với khi thực hành trong đời sống thật.” — Namkai Norbu Rinpoche

Trong giai đoạn ngủ REM, hoạt động não bộ tăng lên

Trong giấc ngủ REM, trên điện não đồ (EEG) ghi lại hoạt động não, não thật sự hoạt động tích cực hơn đáng kể so với thời gian thức ban ngày. Một phần là do tâm trí được giải phóng khỏi các hoạt động thường nhật, lặp đi lặp lại và tập trung hoàn toàn vào tâm trí — giống như điều chúng ta mong muốn đạt được trong một số hình thức thiền định (khi tỉnh táo). Tất cả các hoạt động đều diễn ra trong tâm trí. Từ nhiều thế kỷ nay, Phật tử Tây Tạng đã nhận ra hoạt động tinh thần quan trọng này là thời điểm để thật sự tăng cường thực hành và đã phát triển Yoga Ngủ Milam[2] để hỗ trợ giấc mơ sáng suốt. [Xem hướng dẫn ngắn gọn ở cuối bài viết này và các gợi ý xuyên suốt.]

Hình 2: Trong giai đoạn REM (giai đoạn mơ của giấc ngủ), tâm trí của bạn hoạt động tích cực hơn so với ban ngày khi bạn tỉnh táo và hoạt động nhiều. Bên phải là hình ảnh REM. Điều này ngụ ý rằng, một phần, tâm trí được giải phóng, sẵn sàng hơn và tập trung hơn so với ban ngày bận rộn khi các hoạt động thường nhật chiếm ưu thế.

Nhiều kinh điển đưa ra những ví dụ khác nhau về lời dạy của Đức Phật, sử dụng các ẩn dụ như mây và cầu vồng để minh họa ảo ảnh của các hiện tượng. Khái niệm này rất quan trọng, nó là một phần chính trong Bảy điểm tu tập tâm trí của Lojong. Câu châm ngôn thứ hai trong Luận về tu tâm Lojong nói rằng: “Hãy coi tất cả các pháp như những giấc mơ; mặc dù kinh nghiệm có vẻ vững chắc, nhưng chúng chỉ là những ký ức thoáng qua.

[For a story on Lojong Seven-Point Mind Training, visit>>]

“Bước đầu tiên trong thực hành giấc mơ khá đơn giản: người ta phải nhận ra tiềm năng to lớn mà giấc mơ mang lại cho hành trình tâm linh. Thông thường, giấc mơ được cho là ‘không có thật’, trái ngược với cuộc sống thực tại. Nhưng không có gì thật hơn giấc mơ. Phát biểu này chỉ có ý nghĩa khi người ta hiểu rằng cuộc sống thực tại cũng không có thật như giấc mơ, và theo cùng một cách.” — Tenzin Wangyal Rinpoche, Yoga Giấc mơ và Giấc ngủ của Tây Tạng

Hình 3: Minh họa Yoga Giấc Mơ. Yoga Giấc Mơ Tây Tạng là một phương pháp tu tập cao cấp cho phép người tập kiểm soát giấc mơ của mình, mang lại những lợi ích đáng kể về mặt giác ngộ về tánh không và hoàn thiện kỹ năng tu tập.

Tâm trí khi tỉnh thức là một tâm trí bận rộn, và ngay cả với phương pháp luyện tập tâm trí Lojong, việc phân tích cũng chỉ giúp chúng ta hiểu hiện tượng đến một mức độ nhất định. Ngay cả một giờ đồng hồ chú tâm quan sát những suy nghĩ bận rộn của mình — và đạt được trạng thái tĩnh lặng gần như hoàn hảo trong thiền định — cũng không thể nào đến gần được trạng thái tâm trí cởi mở và “trống rỗng” của người đang mơ. Vài phút tập yoga giấc mơ sáng suốt trong trạng thái ngủ thay đổi sẽ đưa chúng ta đến gần nhất với những gì mà hầu hết “người phàm trần” chúng ta có thể trải nghiệm sau nhiều năm ẩn dật trong những hang động trên núi. [Lưu ý: Xem một số video hướng dẫn thú vị về Yoga Giấc mơ Tây Tạng bên dưới trong bài viết này.]

Chánh Niệm Và Hành Thiền

Hình 4: Trong giấc mơ, mọi thứ đều có thể xảy ra, thậm chí là bay vào không gian và quán tưởng– một cách vô cùng chân thật – việc gặp gỡ chư Phật. Người ta nói rằng các vị Yoga vĩ đại đã nhận được giáo lý ở cõi Tịnh độ bằng cách rời bỏ thân xác và du hành đến Tịnh độ. Chúng ta không thể đạt được trình độ đó nếu không trải qua nhiều năm tu tập, nhưng chúng ta vẫn có thể cảm nhận được điều đó trong những giấc mơ sáng suốt của mình.

Yoga Giấc mơ Phật giáo (Mộng Du Già) hoặc Mơ sáng suốt (Lucid Dreaming) nhằm mục đích thực hành Giáo pháp đặc biệt hiệu quả trong việc giúp chúng ta thấu hiểu bản chất chân thật của thực tại. Phương pháp này thật sự có thể giải phóng quá trình thiền định của bạn, đặc biệt là vì chúng ta dành nhiều thời gian cho việc ngủ hơn bất kỳ 'hoạt động' nào khác.

"“Sắc bất dị Không, Không bất dị Sắc” (Sắc chẳng khác Không, Không chẳng khác Sắc)
Yoga Giấc mơ là một “trạng thái tâm thuần khiết”, nơi mọi điều đều trở nên khả thi. Các tâm tướng (hình thái tư tưởng) hiện lên sống động như thật. Khi chúng ta làm chủ được giấc mơ sáng suốt, chúng ta bắt đầu thấu hiểu Tâm Kinh Bát Nhã:"

Bốn phương diện khác của sự hiện hữu con người —
cảm thọ, tư tưởng, ý chí và thức —
cũng đều không gì khác ngoài tánh Không;
và tánh Không cũng không gì khác ngoài chúng.

Hình 5: Hoạt động não bộ trong giấc ngủ REM, và đặc biệt là trong giấc mơ tỉnh táo, cao hơn nhiều so với trạng thái "tỉnh táo" thông thường.

Theo truyền thống Phật giáo Tây Tạng, Yoga Giấc Mơ cũng rất quan trọng như một sự chuẩn bị cho Cái Chết. Nếu chúng ta hiểu rằng ngay cả Cái Chết cũng chỉ là ảo ảnh, chúng ta sẽ cảm thấy bớt sợ hãi hơn. Nếu chúng ta hiểu rằng cuộc sống là vô thường và duyên khởi, chúng ta sẽ cảm thấy thôi thúc mạnh mẽ để thực hành ngay bây giờ, khi chúng ta còn có nhận thức quý giá này.

“Nếu chúng ta không thể thực hành ngay cả trong giấc ngủ,” Tenzin Wangyal Rinpoche viết trong cuốn Yoga Giấc Mơ và Giấc Ngủ của Tây Tạng, “nếu chúng ta đánh mất chính mình mỗi đêm, thì chúng ta có cơ hội nào để tỉnh thức khi cái chết đến? Hãy nhìn vào trải nghiệm trong giấc mơ để biết bạn sẽ ra sao khi chết. Hãy nhìn vào trải nghiệm trong giấc ngủ để khám phá xem bạn có thật sự tỉnh thức hay không.”