Đó là ba chữ Giới- Định- Tuệ.

Mới vừa qua, lại có thiền sinh hỏi về Giới và Định nữa. Sao chúng ta còn thắc mắc hoài về chữ nghĩa vậy ha. Giới, Định, Tuệ, ba phương tiện này hỗ trợ nhau, cả ba đều quan trọng ngang nhau, không thể thiếu cái nào.

Kết quả cuối cùng, người tu theo Phật phải nhắm tới là sống bình an, hạnh phúc, thanh thản, không bị ràng buộc với bất cứ điều gì trong đời. Muốn đạt tới đó, ta phải sống với trí tuệ. Đây là một cách nói đơn giản theo người đời. Ta không nói theo kinh sách nữa, kinh sách vẫn nói: mục tiêu tu tập là đạt thoát khổ, giác ngộ và giải thoát.

Sống bình an là cái tâm bình an, sống hạnh phúc là cái tâm hạnh phúc, sống có trí tuệ cũmg là cái tâm có trí tuệ. Vậy chủ thể là cái tâm trong sạch, tĩnh lặng, chiếu sáng. Hướng nhắm tới của chúng ta là làm sao sống được với cái tâm đó. Tu một đời hay tu nhiều đời, hay vô số đời, gian nan vất vả, sinh rồi chết, lại sinh ra rồi chết, cứ như vậy lặp lại hoài, xương trắng cao như núi, nước mắt khóc thương mình lai láng như đại dương mênh mông. Ngẫm nghĩ đi, các bạn. Có bao giờ, giữa đêm khuya, thức giấc, ngắm ánh trăng xa vời vợi kia, mà cảm thương mình, ngậm ngùi cho số phận làm người, con đường đi sao mà xa tít mù khơi.

Tuy nhiên, Phật và Tổ đã xác định cái tâm trong sáng đó mỗi người chúng ta đều có. Vì chúng ta mải mê vui chơi trong cuộc đời, như đứa con trẻ khờ dại, bỏ nhà rong chơi, thấy cảnh tưng bừng màu sắc, nhộn nhịp âm thanh, tưởng là hạnh phúc, dấn thân vào, sáng ra tỉnh giấc, nào đâu là màu sắc, nào đâu là âm thanh, chỉ thấy một thân trơ trọi, tóc bạc, cuối đời. Không còn sức khỏe, không còn thời gian, làm sao đi kịp trở về nhà. Cứ vậy, rồi chết, rồi lại sinh ra đời nữa...Cái nhà của mình, ai cũng có, mà sao đi hoài chưa về tới? Tại sao vô số đời rồi, mà đi hoài vẫn chưa về tới nhà? Tại vì sao, các bạn ơi! Tại sao, trăng ơi!

Từ ngàn xưa, chư Phật cũng như đức Phật Thích ca, đã nhìn thấy sự thật của thế gian, đã thương cảm con người mê lầm, bị thế gian cuốn hút, bị xoay vần, mê loạn tâm trí, sinh ra tranh chấp, xung đột, hủy diệt lẫn nhau, khi thì khát ái khi thì thù hận. Từ đó, Phật mới tạm dùng nhiều phương cách khác nhau, chỉ bày sự thật, dẩn dắt con người lần hồi bước ra khỏi cảnh giới u mê, tâm trí tán loạn, mờ mịt đó.

Thí dụ những phương thức phổ thông, chúng ta đã biết, tùy theo khả năng của mỗi người:

- Năm giới: cho người tại gia. Đa số là người cư sĩ, tức là đã phát tâm theo Phật, học Pháp, qui ngưỡng Tăng để học hỏi. Đây là mình đã biết đặt mình vào khuôn phép của đức Phật, cố gắng thực hành đúng năm giới là mình sẽ chuyển hoá được nghiệp. Tâm sẽ an vui hơn, không còn nghiệp xấu ác, thì cuộc đời sẽ bình an hơn, gia đình hài hòa hạnh phúc.

- Xuất gia: điều kiện cần thiết để bước tới những bước cao hơn.

Xuất gia có nhiều ý nghĩa lắm, từ ý nghĩa thực tế, nông cạn của người mới bắt đầu tu tới ý nghĩa sâu sắc, cao quí, rốt ráo của việc xuất gia. Ban đầu, xuất gia là rời khỏi gia đình riêng của mình, sau khi đã lạy tạ bốn ơn: vua hay người lãnh đạo, đất nước, thầy, tổ tiên cha mẹ, từ đây tâm lượng rộng lớn hơn, đối với tất cả một tâm bình đẳng. Rời khỏi nếp sống thế tục, không còn quan hệ riêng tư nữa với cha mẹ, bà con, vợ chồng, anh em, con cháu như xưa. Không còn đi làm nghề nghiệp gì để kiếm sống, hay nuôi gia đình. Không cần lo nghĩ tới việc nhà riêng, mà sống bằng của bố thí, thức ăn, chỗ ở, y phục, thuốc thang. Như vậy, tuy nói là bước đầu của việc xuất gia mà cũng đã mang lại nhiều kết quả sâu sắc rồi: tâm luyến ái lần hồi tàn rụi, không còn ai thân ái thì không còn bi lụy riêng tư, không còn ham ăn no ngủ kỷ, không còn thích tích lũy tiền bạc, từ bỏ hết danh tiếng địa vị của đời.

Mình thấy những kết quả đầu tiên của việc xuất gia mang tới thiệt là cần thiết, nó mở ra ngay lập tức cánh cửa của giải thoát, hay là hết khổ vì những trói buộc của cuộc đời. Còn ở trong đời là còn bị trói buộc vì tiền bạc, bị trói buộc vì sợi dây luyến ái. Từ bước ban đầu, việc xuất gia đưa tới bước cuối: xuất trần, xuất thế, ra khỏi biển khổ thế gian.

Con đường đi này là con đường Giới luật, gìn giữ nhắc nhở người tu sống theo đạo đức, giữ tâm trong sạch, không bị cuốn hút theo dòng đời. Thì đó là gì? Ta cũng có thể nói đó là tâm đã Định, trong cuộc sống hằng ngày, tám gió thổi không động đó, các bạn! Và trên con đường tu này, ta phải có trí tuệ, phân biệt cái nào đúng, cái nào sai; luôn nhìn quan sát từng cử chỉ, lời nói, ý nghĩ của mình; khi tiếp xúc với bên ngoài phải có cái thấy biết trong sáng khách quan thì tâm mới không dính mắc, phải thấy tất cả mọi người đều bình đẳng qua những chân lý phổ biến (Dharma), đó là gì? Là Tuệ trí.

Vậy trong sự kiện xuất gia thôi, đã bao gồm cả ba mặt: Giới, Định, Tuệ. Hay có thể nói cách khác: Giới cũng là Định, cũng là Tuệ.

Dù cho mình thích Giới, chỉ tu Giới thôi, kết quả vẫn phải là Giới uẩn, mà trong Giới uẩn phải có Định và Tuệ. Cũng tương tự vậy. Nếu mình chỉ tu Định thôi, đạt được Định uẩn thì mặc nhiên cũng hoàn chỉnh Giới và Tuệ. Nếu mình tu Tuệ, thì Tuệ uẩn cũng bao gồm Định và Giới.

Ba cửa để đi vào một ngôi nhà Tâm. Đó là tâm hoàn toàn trong sạch. Trong sạch và chiếu sáng nữa, vì bản thể tâm là tự nó đầy đủ Giới thể và Giới tướng, tự nó tĩnh lặng, bất động, là Định uẩn, tự nó có chức năng sáng tạo, trực giác, kiến giải tất cả, là Tuệ uẩn.

Nếu ta tu học một thời gian dài mà không kinh nghiệm được Giới- Định- Tuệ cùng đồng thời phát huy, dù là từ bước đầu, đơn giản, lần lần vững chắc hơn sâu sắc hơn, thì ta nên suy gẫm lại mình có đi lệch chỗ nào. Tự mình phải có ý hướng phục thiện, nếu được thiện tri thức nhắc nhở, còn không, thì cũng không còn cách nào cứu vãn được, khi mình cho là mình đúng, bản ngã kiên cố thì che mờ trí tuệ khách quan.

Làm sao cho tâm trong sạch? Không được dính mắc với cuộc đời bên ngoài. Làm sao không dính mắc khi 6 căn vẫn luôn mở cửa? Phải dùng nhiều cách:

-Quán: biết tất cả đều vô thường, khổ, vô ngã, thì không ham thích say mê trong đời nữa.

- Giới: không làm, không nói, không suy nghĩ về điều xấu ác, hại tới người khác.

- Định: giữ tâm yên lặng, không xét đoán, không suy nghĩ thêm.

- Tuệ: chỉ nhận biết thế gian một cách khách quan.

Trong cách giải thích bình dân đó, thì Giới, Định, Tuệ cũng không khác nhau.

Từ trước, người ta thường giải thích đơn giản là: từ thực hành Giới sẽ đưa tới tâm Định, rồi từ Định sẽ phát huy Trí Tuệ. Cách nói này cũng đúng, cho người căn cơ trung bình, tu từ từ. Mà thực ra, suy gẫm sâu hơn, mình sẽ thấy ba lãnh vực đó không tách rời nhau được. Trong Giới hoàn hảo phải có Định và Tuệ, trong Định hoàn hảo phải có Giới và Tuệ, trong Tuệ hoàn hảo phải có Giới và Định.

Chắc chúng ta còn nhớ trong kinh Đại Bát Niết Bàn, đức Phật nhiều lần nhắc đi nhắc lại cho các vị Tỳ kheo rằng:

"Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các món lậu hoặc tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu), vô minh lậu".

Đức Phật cũng kể lại vì sao ngài từ bỏ gia đình, ra đi:

"Đời sống gia đình bị gò bó, con đường đầy những bụi đời. Đời sống xuất gia như sống giữa hư không. Thật rất khó sống tại gia đình mà có thể sống hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh đời sống phạm hạnh thuần tịnh. Ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình".

Nhìn kỷ lại lịch sử, ba môn học, Tam học: Giới- Định- Tuệ, Phật chỉ giảng dạy cho hàng tỳ kheo, không có giảng cho người tại gia. Đối với hàng cư sĩ, tại gia, Phật chỉ giảng giữ năm giới, được lợi ích sinh lên cõi Trời. Tại sao như vậy? Không lẽ Phật không từ bi? Chúng ta nên nhớ là Phật có tha tâm thông, rõ biết căn cơ người khác, biết trước ai sẽ đạt quả vị nào. Vậy tại sao Phật không hướng dẫn người tại gia lên tới cảnh giới niết bàn? Các bạn có câu trả lời rồi, phải không?

Chư Phật trí tuệ phi thường, không bao giờ làm việc vô ích.

Sợi dây “ÁI” không cắt đứt, thì làm sao đây? Nó còn có nhiều tên nữa, nó cũng là “tham”, cũng là “dục”, cũng là “vô minh”, là căn bản của luân hồi sinh tử triền miên.

Nếu ta vẫn sống trong đời, nhưng sống độc thân, không có người thân ái, thì được. Không liên hệ nhiều bà con, anh em, con cháu, bạn bè. Thân và tâm trong sạch. Cắt đứt nhân duyên thế gian và tri kiến thế gian, như lời dạy của Tổ Đạt ma:

“Ngoài dứt các duyên,

Trong không nghĩ tưởng,

Tâm như tường vách,

Mới vào được đạo.”

Như thế cũng khớp với hình ảnh lý tưởng của ngài Duy Ma Cật trong kinh. Ngài Duy Ma Cật sống tại gia, là một ông trưởng giả, nhưng hạnh sống hoàn toàn trong sạch, với trí tuệ, và thần thông của một bậc đại bồ tát.

Vậy thật ra, xuất gia có nghĩa rõ ràng là một phương thức cắt ái dục, trau dồi đức hạnh, dẹp bản ngã, bằng cái hàng rào của giới luật. Đó là đi bằng giới tướng để hoàn thành giới thể. Tuy nhiên, mình cũng có thể nói, khi quyết tâm xuất gia là tâm đó đã tỉnh ngộ, dứt khoát với những thú vui trong đời, chọn con đường giải thoát. Cho nên trong tâm của người phát tâm xuất gia đã có mầm móng của Giới, Định và Tuệ rồi.

Kết lại, ba môn Giới, Định, Tuệ thực ra chỉ là ba sắc thái của Tâm thuần nhất. Ta không thể tách rời chúng ra được. Ta không thể nói: tôi chỉ tu Định không cần biết tới Giới và Tuệ, có khi đó là tà định, như trường hợp của Devadatta.

Vậy thực ra, Giới, Định, Tuệ chỉ là ba chữ thôi, là phương tiện, đức Phật bày ra để hướng dẫn nhiều căn cơ chúng sanh, cũng như Bát chánh đạo, Thất giác chi, quy y, xuất gia ...Tất cả là ngôn ngữ, là lời, do Đức Phật tạm bày ra. Chúng ta không nên cố chấp vào văn tự, mà phải hiểu cái gì ẩn sâu bên trong văn tự. Kinh sách ghi chép Pháp (dharma), Thiền tông cho đó là tử ngữ, những hàng chữ chết. Chúng ta phải nhận ra cho được Đạo, cái chân lý cuối cùng, tức là Pháp thân (Dharmakāya), cái không thể diễn tả bằng lời, cái không có hình sắc, âm thanh, cái không có trên thế gian. Đó là cái gì? Nó không có tên nha các bạn, nếu nhanh miệng trả lời là ngài Hoàng Bá cho ngay ba gậy đó!

Thiền viện, 12- 11- 2021

TN

SOURCES OF HAPPINESS

Article 36: THREE WORDS ONLY

Those are the three words: Precepts – Concentration – Wisdom.

Just recently, a practitioner asked again about Precepts and Concentration. Why do we keep asking on definitions like that? The Trio of Precepts, Concentration, and Wisdom all support each other. All the three are equally important and none can be missing.

The final result for a Buddhist practitioner to aim at is a life of peace, ease, happiness, and not being bound by anything in life. To reach that, one must live with wisdom. That’s the plain and worldly speaking. We won’t refer to it in the scriptural language which always states that the practice objectives are to end suffering, awakening and self-liberating.

To live in peace is a peaceful mind. To live in happiness is a happy mind. To live in wisdom is a wise mind. So the point is our mind need be pure, still, and luminous. What we are aiming for is to live in such a mind. Whether one cultures his mind in just a single life, more than a life or countless lifetimes, everyone does suffer innumerable hardships and the endless samsara, dead and reborn recycle. One’s white bones could pile up as high as mountains and one’s tears for self-lament as vast as a great ocean. Pause and reflect, friends. Have you ever, in the deep night, suddenly waken, gazed at the distant moon, felt a quiet sorrow for yourself and ached for human destiny. Oh, how boundless the road ahead is, stretching on and on!

Yet the Buddha and the Patriarchs have made it clear: that luminous mind is inherent in each of us. Only because we become absorbed in the play of life, like naive children who runs away from home, dazzled by bright colors and noisy excitement, mistaking all that bustle for happiness, we plunge in headlong. Then, one morning we wake up. Where are the colors? Where are the sounds? All that remains is a lonely body, grey hair, and life nearing its end. No strength left. No time left. How could we possibly make it back home in time? And so it goes!
Death, then rebirth again… and again. Home is something everyone inherits. But how come we keep wandering without ever arriving? Why, after uncountable lifetimes, have we still not made it home? Why is that my friends? Why… oh moon?

Top of Form

Bottom of Form

Since immemorial time, all the Buddhas and the Buddha Śākyamuni as well have seen the mundane truth. They have felt compassion for human beings lost in delusion, swept away by the currents of worldly life, spun about by confusion, minds in turmoil, giving rise to conflict, clash, and mutual destruction alternating between craving and resentful anger. From this, the Buddhas have employed many skillful means to simply reveal the truth, gradually guiding humans out of the dark, chaotic realm of delusion, and their clouded mind.

For example, there are common methods we already know, depending on each person’s capacity:

• The Five Precepts: for lay people. Many of them have set their hearts on the Buddha, study the Dharma, and seek guidance from the Sangha. By placing ourselves within the framework set by the Buddha and striving to observe the Five Precepts, we can transform our karma. When our mind becomes more at peace, unwholesome karmas can stop, our life becomes calmer, and our families happier and more harmonious.
• Ordination (monastic life): a necessary condition for taking further steps on the path.

Ordination carries multilayers of meanings, from the practical, hollow understanding of beginners to the deep, noble, and ultimate significance of truly going forth.

Firstly, going monastic means leaving one’s own household life after paying homage in gratitude to the Four Great Debts of one’s nation leaders, society, teachers, then ancestors and parents. From now on, one’s heart naturally grows wider, embracing all beings with an equal and impartial compassion. When renouncing family, one’s personal, exclusive ties with parents, relatives, spouses, siblings, and children are no more maintained as before. One no longer works to earn a living or support a family. There is no need to be preoccupied with private household concerns. Instead, one lives on generous offerings of food, shelter, clothing, and medicine. So, though this is said to be only the first step of ordination, it has brought sophisticated outcomes: attachments gradually wither away. When no one is held as “especially dear,” private sorrow no longer binds the heart. Craving for rich food and sound sleeping fades. The urge for wealth accumulation disappears. Worldly fame, status, and social position are all relinquished.

Those first fruits of ordination are truly essential. They immediately open the gate to self-liberation, or to the ending of suffering born of worldly entanglements. As long as one remains in mundanity, one keeps being bound by wealth, and the clinging threads of affection. From the very early steps, renunciation points toward the final results: leaving the dust of the world, transcending the earthly realm, and stepping out of the ocean of suffering.

This is the path of Discipline, precepts, which protect and continually remind practitioners to live ethically, to keep the mind pure and not to be swept away by the current of the world. And what’s that, really? We can say that’s a mind settled in Samādhi, concentration, in daily life. It’s also the Self-Composure amid the Eight Winds, my friends. And in this practice path, wisdom is a must. One need discern between the right and the wrong. One should constantly observe himself in his own gestures, words, and thoughts. When encountering the outer world, one needs a clear, objective vision. Only then does the mind remain intact or unattached. One must see all beings as equal through universal truth, through the Dharma. And what is that? That is wisdom (Prajñā).

Thus, in the very act of ordination itself, the Trio of Precepts-Concentration-Wisdom are present. Or putting another way: Precepts are Concentration; Concentration is Wisdom; and Wisdom is Precepts.

Even if one feels drawn to Precepts and practices the Precepts only, the result must be a Completion of Moral Rules in which there should be the presence of Concentration and Wisdom. Similarly, if one just nourishes Concentration alone and has attained a Mature Concentration that should naturally consist of the Completeness of Morality and Wisdom. And if one merely cultivate realization , then a Fully Ripened Wisdom necessarily includes both Concentration and Precepts.

Those are the three gates leading into the Abode of Mind. It’s the mind of absolute purity. It’s not only undefiled but also illuminating. Just because the mind nature itself encompasses the discipline essence and form. The mind itself is still and serene. It’s the completeness of Concentration whose natural functions are generating, direct realizing and creative responsiveness in clear comprehension. It’s Wisdom in its fullness.

If long time of practice does not bring forth Discipline, Concentration, and Wisdom together for us to experience, though simple at first and gradually deeper and steadier, we should reflect on ourselves. Something might be misaligned. We ourselves should improve that situation with reminder and guidance from virutuous friends. Otherwise, there’s no way. Our unchanged ego always convinces we’re right. Inevitably, then, it clouds our neutral insight.

How could we keep our mind intact? Don’t entangle yourselves with the outer world. But how could we stay unattached while our six sense doors are always open? We must apply various approaches:

-Contemplation: with clearly understanding everything is transcient, afflicted, and selfless, we no longer desire or cling to worldly life.

- Discipline (Śīla): self-refraining from unwholesome actions, speech, and thoughts that cause harm to others.

- Concentration (Samādhi): keeping the mind settled and still, without further judging.

- Insight (Prajñā): simply recognizing the world objectively.

In this plain, down-to-earth explanation, Discipline, Concentration, and Wisdom are not really separate from one another.

Traditionally, it is often simply said that the practice of Moral Rules leads to Concentration, and from Concentration, Wisdom arises. This is also true for practitioners of normal spiritual background who cultivate their mind gradually. Yet, upon deeper reflection, we see that the Trio of Discipline, Concentration, and Wisdom are inseparable because each of them is perfect and contains the other two.Top of Form

Bottom of Form

We may recall that in the Mahāparinirvāṇa Sūtra, the Buddha repeatedly reminded the bhikkhus:

“This is Discipline; this is Concentration; this is Wisdom. Concentration cultivated together with Discipline leads to great fruition and great benefit. Wisdom cultivated together with Concentration leads to great fruition and great benefit. Mind cultivated together with Wisdom leads to the complete liberation from all taints, namely, the taint of sensual desire, the taint of existence (the taint of views), and the taint of ignorance.”

The Buddha also explained why he left his household life and went forth:

“Family life is confining. It’s a path choked with the dust of the world. Renunciation is like living in open space. It’s truly difficult, while living at home, to lead a fully pure and virtuous life. I then shaved off my hair and beard, donned the ochre robe, went forth from the household life into homelessness.”

A careful review on history reveals that the Threefold Studies of Moral Discipline, Concentration, and Wisdom, was taught by the Buddha primarily to the bhikkhus, not to householders. For the latter, the Buddha merely taught the observance of the Five Precepts through which they may be reborn in the heavenly realms. How come? Was it that the Buddha uncompassionate? Remember that the Buddha possessed the supernatural knowledge of others’ minds, clearly discerning the spiritual capacities of each person and foreseeing the fruits they were able to attain. Then why didn’t the Buddha guide them the way to reach Nirvāṇa?
My friends, you get the answer, don’t you? All the Buddhas are endowed with extraordinary wisdom. They never do anything in vain.

If the cord of “Craving” is not cut, then what can be done? That term can go by many names, “greed, desire”, and “ignorance”. That’s the very root of the ceaseless recycle of death and rebirth,

If one keeps living in the world, yet stays alone, without intimate attachments, that is acceptable. That is with little involvement in extended family, siblings, children, or social ties. One’s body and mind remain immaculate. Worldly entanglements and views are cut off just as the Patriarch Bodhidharma taught:

“ Externally, end all preconditions,

Internally, let go of thoughts.

When mind like solid walls,

Able to enter the Path.”

So, it’s well-attuned with the ideal image of the Noble Vimalakīrti in the Sūtra. Vimalakīrti the Householder, an elite, wealthy layman, yet his way of life was utterly virtuous, endowed with wisdom and the spiritual powers of a great lay Bodhisattva.

Thus, ordination is clearly a method to cut off craving and desires, cultivate moral virtue, and subdue the ego through the protective boundary of precepts. It is to practice the form of the precepts in order to fulfill their essence later. However, I can say the very resolve to get ordained arises from awakening, a decisive turning away from worldly pleasures and a conscious choice of the path of liberation as well. Therefore, within the mind of one who aspires to ordination, the seeds of the Trio Studies of Discipline, Concentration, and Wisdom have been present.

In conclusion, the Threefold Trainings, Morality, Concentration, and Wisdom, are the three aspects of a unified Mind that cannot be separated from one another. We cannot say, “I cultivate Concentration only, without regard for Discipline or Wisdom”. In such a case it may be a kind of unrighteous concentration, as exemplified by Devadatta.

So actually, Morality, Concentration, and Wisdom are just the three words, or just the tools. The Buddha laid them out to guide human beings of different capacities, just like the Eightfold Path, the Seven Factors of Awakening, Taking Refuge, or Leaving Household… All of them are merely speech or words temporarily shown by the Buddha. We shouldn’t closely attach to the language. Instead, we need realize what deeply hidden within the letters. Sutras are the records of the Dharma; but Chinse Chan meditation consider them dead words, or lifeless lines of text. We must recognize the Path, the ultimate truth or the Dharmakaya, which cannot be expressed in words, has no form or sound, and is beyond this world. And what is that? It’s nameless, friends. If you answer too quickly, Reverent Venerable Huang-Bo will give you three whips.

Bhikkhuni Thích Nữ Triệt Như

Sunyata Monastery, November 12, 2021

English version by Ngọc Huyền