Suối Nguồn Hạnh Phúc Bài 32: Nam Huệ Năng

SUỐI NGUỒN HẠNH PHÚC

BÀI 32: NAM HUỆ NĂNG- BẮC THẦN TÚ

Có khi người ta nói: Nam Đốn- Bắc Tiệm. Chúng ta xem lại truyện về hai ngài Huệ Năng và Thần Tú. Cả hai vị đều là đại đệ tử của Ngũ Tổ Hoằng Nhẫn.

Huệ Năng (638-713) Ngài họ Lô (hay Lư), người xứ Tân Châu, Nam hải. Cha ngài khi xưa làm quan, không biết vì sao bị giáng chức và cả gia đình bị đày về Lãnh nam. Sau đó, cha ngài mất sớm, lúc ngài mới 3 tuổi. Nhà nghèo, ngài không được học hành, mà phải vào rừng đốn củi đem ra chợ bán, đổi lấy gạo về nuôi mẹ qua ngày. Người gầy ốm nên khi vào giã gạo nơi ngài Hoằng Nhẫn, Huệ Năng phải đeo thêm đá trên lưng mới đạp nổi cái chày.

Thần Tú (605- 706) Ngài họ Lý, người Biện Châu, huyện Khai Phong, tỉnh Hà Nam. Dáng Ngài cao lớn, oai nghi. Thuở trẻ đã làu thông kinh sử, Nho giáo, Lão giáo. Đến khoảng năm 50 tuổi nghe tiếng Ngũ Tổ, mới tìm đến thọ giáo, được Ngũ Tổ cho làm Giáo thọ, hướng dẫn tăng chúng mấy trăm người.

Năm 684, Vũ Tắc Thiên chấp chính, 6 năm sau đổi quốc hiệu là Chu, lên ngôi Hoàng đế. Vũ Tắc Thiên sùng kính đạo Phật, mời Đại sư Thần Tú đến Lạc Dương, bái Ngài làm Quốc sư. Năm 701, Thần Tú hơn 90 tuổi vào triều, Tắc Thiên đích thân đến quỳ lễ đón. Đại sư Thần Tú rất là khiêm tốn, tâm lượng quảng đại, nói với Tắc Thiên là Huệ Năng ở phương nam là người được truyền y bát. Tuy nhiên, khi nhận được chiếu chỉ triệu thỉnh về kinh đô, ngài Huệ Năng đã viện cớ tuổi già sức yếu từ chối.

Đại sư Thần Tú được tôn là Pháp chủ lưỡng kinh (Trường An, Lạc Dương), Quốc sư tam đế (Vũ Tắc Thiên, Đường Trung Tông, Đường Duệ Tông). Sư chủ trương “Tọa thiền tập định”, “Trụ tâm quán tịnh”.(Phải thường xuyên ngồi thiền để tu tập định lại tâm, tâm phải trụ lại để được tĩnh lặng).

Về tiểu sử của ngài Huệ Năng và Thần Tú, có rất nhiều chi tiết, ở đây, chúng ta không nhắc lại. Chúng ta chỉ thảo luận vấn đề quan trọng là hai đường lối giáo hoá của hai vị thiền sư nổi tiếng, cùng một vị bổn sư, cùng một thời đại. Đó là Đốn giáo và Tiệm giáo.

Sự khác biệt đầu tiên được thể hiện rõ nét qua bài kệ trình kiến giải với Ngũ Tổ Hoằng Nhẫn.

Đây là bài kệ của ngài Thần Tú, đang làm Giáo Thọ đứng đầu tăng chúng trong chùa:

Thân thị Bồ-đề thọ,

Tâm như minh cảnh đài,

Thời thời thường phất thức,

Vật sử nhạ trần ai.

Dịch:

Thân như cây bồ-đề,

Tâm như đài gương sáng,

Luôn luôn phải lau chùi,

Chớ để dính bụi nhơ.

Thiền phương Bắc được gọi là tiệm giáo, xuất xứ từ bài kệ này của ngài Thần Tú.

Và đây là bài kệ trình kiến giải của ngài Huệ Năng khi ấy còn là cư sĩ, giã gạo trong chùa, chưa được vào tăng chúng để tu học.

Bồ-đề bổn vô thọ,

Minh cảnh diệc phi đài,

Bản lai vô nhất vật,

Hà xứ nhạ trần ai?

Dịch: Bồ-đề vốn không cây,

Gương sáng cũng chẳng đài,

Xưa nay không một vật,

Chỗ nào dính bụi nhơ?

Thiền phương Nam được xem là Đốn giáo, do ngài Huệ Năng xiển dương, 15 năm sau khi được Ngũ Tổ truyền y bát.

Trên đây là vài nét giới thiệu ngài Huệ Năng và ngài Thần Tú. Trọng tâm của bài viết này là tìm hiểu hai phương thức tu học, cũng là hai phương thức giáo hoá, thường chúng ta đặt tên là:

Đốn giáo- Tiệm giáo

Đốn ngộ- Tiệm ngộ

Đốn tu- Tiệm tu v.v...hay có khi cũng nói là:

Giáo pháp liễu nghĩa- Giáo pháp bất liễu nghĩa

Chân đế bát nhã- Tục đế bát nhã...v.v...

Trước nhất, ta thử tìm hiểu những kinh nghiệm sống và tu tập của ngài Huệ Năng và ngài Thần Tú, từ đó đưa tới hai phương cách giáo hoá sau này.

Sự kiện đầu tiên là ngài Huệ Năng, khoảng 24 tuổi, vẫn còn ngày ngày vào rừng đốn củi, mang ra chợ bán, đổi gạo đem về nuôi mẹ. Là một người con hiếu thảo, an phận nghèo, trong chế độ quân chủ chuyên chế, “quân xử thần tử, thần bất tử bất trung” (Vua xử kẻ bề tôi chết thì phải chết, nếu không chịu chết thì là người không trung thành), cha mắc tội bị đày vào xứ biên địa “khỉ ho cò gáy”, không được hưởng chút quyền lợi nào, không được đi học. Gia đình ngài giống như sống bên ngoài rìa của xã hội bấy giờ. Có thể chính hoàn cảnh nghèo không được đi học đã giúp ngài Huệ Năng không vướng vào văn tự, lý luận, phân tích chi ly giáo pháp, mà sách sử gọi là “sở tri chướng” cho sự sáng đạo của hành giả thiền.

Nhưng một hôm, nhân gánh củi cho một nhà kia, chợt nghe ai đó tụng đọc câu kinh: “Bất ưng trụ sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp sanh tâm. Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm” (Không nên khởi tâm dính mắc vào bất cứ hiện tượng thế gian: sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp. Tâm không dính mắc nơi nào mới là tâm kỳ diệu), Huệ Năng chợt tỉnh ngộ, nhận ra một lối thoát cho mình. Sau khi biết đó là kinh Kim Cang, ngài Hoằng Nhẫn đang giảng dạy tại huyện Hoàng Mai, Huệ Năng nhờ được người giúp đỡ lo cho mẹ chu đáo, liền từ giả mẹ tìm đến Hoàng Mai.

Đây là cái nhân và duyên thuận lợi đầu tiên, đưa Huệ Năng trở về Phật pháp. Tuy nhiên mình cũng nhận ra Huệ Năng đã là bậc thượng căn, thông minh, sắc bén. Người đời, nghe hay đọc tụng kinh Kim Cang hoài, có mấy ai phát tâm dũng mãnh như Huệ Năng.

Sử liệu có ghi chuyện ngài Huệ Năng khi mới chào đời, có hai vị Tăng phương xa tới nhà, đặt tên cho ngài là Huệ Năng, rồi ra đi mất. Lại sử cũng có chỗ nói khi ngài mới chào đời, hương thơm toả ra khắp nhà. Điều này có nghĩa là Huệ Năng đã gieo trồng căn lành với Phật pháp từ nhiều đời quá khứ rồi. Cho nên, khi trưởng thành, Huệ Năng có thể cũng đã nhận định về cuộc đời khác với Thần Tú, vì hai hoàn cảnh sống khác nhau.

Huệ Năng mất cha khi mới 3 tuổi. Làm gì những khi rảnh rang, mẹ con lại không thầm thì gợi lại cuộc đời của người đã mất. Huệ Năng biết cha là người có học đạo thánh hiền, được làm quan, nhưng lại bị giáng chức, phải rời xa thành thị, bị đày về tận vùng biên địa, nơi hoang dã. Chúng ta đọc lại sử, đó là thời nhiễu loạn của Trung Hoa, triều đình bê tha, vua không còn quyền hành, mà người thống trị là Võ Tắc Thiên, ái phi của vua cha, sau khi vua mất, thái tử lên ngôi lại rước về làm hoàng hậu. Về sau lên ngôi hoàng đế. Con đường để lên ngôi hoàng đế, không biết bao nhiêu người đã chết. Võ Tắc Thiên đã từng bóp chết con gái mới sinh của mình để vu oan cho bà hoàng hậu khi bà tới thăm. Võ Tắc Thiên đã giết chết con trai của mình vì không muốn mất ngôi vua. Vậy trong khoảng cuối thế kỷ VII này, các triều vua Trung Hoa đổ nát, người dân phải cam chịu số phận mỏng manh của mình, biết kêu cứu với ai. Ta có thể hiểu vì sao Huệ Năng không được đi học chữ thánh hiền, không được ra góp mặt với đời, mà lối thoát duy nhất của Huệ Năng chỉ là Phật pháp. Và có thể đó cũng là lý do vì sao khi Võ Tắc Thiên viết chiếu chỉ mời Huệ Năng về kinh đô giáo hoá, Huệ Năng đã từ chối.

Sự kiện tiếp theo chứng tỏ Huệ Năng thông minh, sắc bén, hiểu thâm sâu Phật pháp, mặc dù Huệ Năng chưa từng học hỏi về giáo lý với ai, chưa từng đọc kinh sách vì ngài đâu có được đi học, đó là lời đối đáp với Ngũ Tổ buổi đầu yết kiến Ngũ Tổ. Phần này, xin lướt qua vì đã có nhiều sử liệu rồi, nếu các bạn muốn xem lại, rất dễ tìm. Về việc này mình có thể nói Huệ Năng đã nhiều lần “như lý tư duy”, còn vận dụng sự hiểu biết, lý luận, để suy gẫm về mình, về cuộc đời, và biết rằng hễ là con người bình thường, ai cũng có tánh giác ngộ như nhau. Huệ Năng cũng đã thông hiểu tới bản thể rốt ráo là tánh Không của vạn pháp. Thêm một sự kiện chứng tỏ Huệ Năng đã gieo nhiều căn lành trong quá khứ rồi, thông hiểu giáo lý rốt ráo khi chưa thưa hỏi với một vị thầy nào. Đó là bài kệ trình kiến giải của ngài, bài thi kệ nổi tiếng làm nên sự nghiệp “Thiền Đốn ngộ” cho lịch sử Thiền tông sau này.

Trong khi ngài Thần Tú, cuộc đời êm đềm may mắn hơn. Trong sử liệu không nói rõ gia cảnh của ngài, chúng ta chỉ biết ngài thuở còn trẻ, là một nho sinh, được học sách thánh hiền: Khổng tử, Lão tử. Vì thế đạo lý sống trong đời đúng theo nhân nghĩa, thể hiện qua lòng quí mến của Ngũ Tổ, cho ngài làm giáo thọ, đứng đầu tăng chúng trong chùa; toàn thể tăng chúng trong chùa cũng phục tùng ngài, nhất trí thỉnh cầu ngài đại diện mà trình thi kệ lên Ngũ Tổ. Tuy nhiên vì học hỏi nhiều kinh sách thánh hiền, lại làm giáo thọ sớm quá khi chưa sáng đạo, nên có thể cũng là một duyên khiến ngài Thần Tú chưa vào đươc chỗ “Atakkāvacara” /ngoài lý luận, ngoài lời/ không thể nghĩ bàn.

Đức hạnh của ngài Thần Tú cũng nổi bật ở điểm “tự biết mình”, khi nghe Ngũ Tổ bảo trình kiến giải để truyền Tổ vị kế thừa. Ngài đã nhiều đêm lo lắng, tâm bất an, tâm không muốn trình kệ kiến giải vì biết mình chưa thông giáo lý, nhưng hoàn cảnh lại buộc phải thay thế tăng chúng mà làm kệ. Đắn đo mãi, cuối cùng phải làm kệ. Làm xong rồi, mà vẫn chưa dám trực tiếp gặp thầy để trình. Mỗi lần quyết định gặp thầy lại toát mồ hôi. Đến đổi cuối cùng giữa đêm khuya, lén ra viết kệ lên tường, không ai biết.

Sáng ra, tăng chúng xôn xao vì bài kệ, Ngũ Tổ đọc xong, thầm biết ai làm bài kệ này, ngài thuận chúng mà đối xử tế nhị với Thần Tú, ngài dạy đại chúng hãy tụng đọc và thực hành theo. Rồi chờ đêm đến, ngài gọi Thần Tú vào phòng, hỏi riêng: “Có phải ông làm bài kệ đó không?”. Ngài Thần Tú chân thật trình thầy: “Chính con. Nhưng không mong cầu tổ vị, chỉ mong trình pháp để thầy chỉ giáo thêm”.

Ngũ tổ mới cho biết là chưa thấy tánh, hảy trở ra, suy gẫm lại và trình bài kệ khác. Ngài Thần Tú lại thêm một phen không ăn không ngủ. Lúc đó lại xuất hiện bài thi kệ của ngài Huệ Năng trên tường. Tăng chúng thêm lao xao, hai bài kệ đối nhau chan chát. Ngũ Tổ đọc bài kệ thứ hai, biết ngay là ai làm, ngài ứng xử sắc bén, xóa ngay bài kệ thứ hai, miệng nói: “Chưa thấy tánh”. Tăng chúng nghe theo, trở lại tụng đọc bài kệ thứ nhất.

Nhân lúc vắng người, Ngũ tổ chống gậy đi lần ra nhà sau, thấy Huệ Năng, gầy ốm, không đạp nỗi cái chày xuống để giả gạo, lưng phải mang thêm khối đá. Ngài chạnh lòng : “Người cầu pháp phải cực khổ tới như thế! Gạo trắng chưa?” Huệ Năng trả lời: “Gạo trắng rồi, còn đợi giần sàng”. Ngũ Tổ lấy gậy gõ 3 tiếng cộc cộc cộc trên cối đá rồi im lặng bỏ đi. Hai thầy trò, người hỏi, người đáp, hiểu nhau. Có người khác quanh quẩn gần đó, cũng không tài nào hiểu.

Canh ba đêm đó, Huệ Năng thầm lặng tới phòng thầy. Ngũ tổ đã chờ sẵn, im lặng khép cửa lại cài then, lấy tấm y rộng che kỹ lại không ai có thể nhìn lén vào. Ngũ tổ nhỏ giọng bắt đầu giải thích kinh Kim Cang. Huệ Năng vẫn yên lặng quỳ dưới chân thầy, chí tâm, lắng nghe, không một niệm, tâm đã vào định, vắng lặng tịch diệt, sáng ngời. Khi nghe âm thanh “bất ưng trụ sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp sanh tâm; ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm”, tia chớp lóe sáng:

Nào ngờ tánh mình vốn không sanh diệt,

Nào ngờ tánh mình vốn xưa nay thanh tịnh,

Nào ngờ tánh mình vốn tự đầy đủ,

Nào ngờ tánh mình vốn không dao động,

Nào ngờ tánh mình vốn sinh ra muôn Pháp.

Ngũ Tổ nhìn thấy thần sắc ngài Huệ Năng, thầm biết Huệ Năng đã sáng đạo, ban y bát kế thừa ngay và dặn dò Huệ Năng ra đi ẩn mặt một thời gian, chưa được giáo hoá ngay.

Chúng ta nhắc lại những nhân duyên sáng đạo, hay triệt ngộ của ngài Huệ Năng để từ đó mình hiểu phương thức giáo hóa “đốn ngộ”, là ngài Huệ Năng đã ứng dụng chủ trương của tổ Bồ Đề Đạt Ma:

“Bất lập văn tự,

Giáo ngoại biệt truyền,

Trực chỉ nhân tâm,

Kiến tánh thành Phật”.

Trong Pháp Bảo Đàn kinh, Thiền sư Pháp Hải, một vị đệ tử của Ngài Huệ Năng, đã ghi chép lại lời giảng của ngài Huệ Năng, đường lối Đốn giáo của ngài Huệ Năng là: “Vô - Niệm làm Tông, Vô - Tướng làm Thể, và Vô - Trụ làm Gốc”.

Thiệt ra, vô tướng, vô trụ và vô niệm cũng là một, liên hệ mật thiết với nhau, không tách rời được. Đường lối tu tập này là rút ra từ cốt lõi của kinh Kim Cang. Điều này dễ hiểu, chính vì Huệ Năng sáng đạo qua kinh Kim Cang.

Khi mình đang ở trong tâm vô niệm, thì không trụ vào đâu hết, không dính mắc vật gì, tức là không dính mắc vào bất kỳ tướng nào của thế gian. Phương pháp này đi trực tiếp vào chân đế bát nhã, bản thể của tâm là trong sạch, là tĩnh lặng, là thuần nhất; bản thể của vạn pháp cũng là tĩnh lặng (không tên, không lời, không phẩm chất, không thuộc tính), là trong sạch, là bất động. Trải nghiệm trạng thái tâm vô niệm thì trải nghiệm vạn pháp bình đẳng, như như bất động, cũng thông suốt bản thể trống không, như huyễn của vạn pháp.

Ngài dạy Định-Huệ (thiền-định, trí-tuệ) vốn NHẤT THỂ chẳng phải hai, Định là Thể của Huệ, Huệ là Dụng của Định, ngay trong lúc Định có Huệ, ngay trong lúc Huệ có Định. Ngài ví dụ đèn và ánh sáng, đèn là Thể của sáng, sáng là Dụng của đèn, tên tuy có hai, Thể vốn chỉ một, Định-Huệ cũng vậy.

Dưới Lục Tổ có 33 môn đệ đắc pháp, trong đó nổi bật nhất là 5 vị làm cho Thiền Tông đời sau được hưng thịnh và ảnh hưởng lớn trong Phật Giáo Trung Quốc:

1- Thiền sư Nam Nhạc Hoài Nhượng, từ pháp mạch này sinh ra Tông Lâm Tế, Quy Ngưỡng.

2- Thiền sư Thanh Nguyên Hành Tư, từ pháp mạch này sinh ra Tông Tào Động, Vân Môn, Pháp Nhãn.

3- Thiền sư Vĩnh Gia Huyền Giác, tác giả của Chứng Đạo Ca và quyển Thiền Tông Vĩnh Gia Tập nổi tiếng

4- Thiền sư Nam Dương Tuệ Trung, từng làm Quốc Sư.

5- Thiền sư Hà Trạch Thần Hội, người định tông chỉ, đưa Thiền Nam Tông trở thành chính thống.

Đặc biệt, từ hai vị Nam Nhạc Hoài Nhượng và Thanh Nguyên Hành Tư, Thiền Tông sản sinh vô số các Thiền sư danh tiếng truyền bá tư tưởng Đốn Ngộ, Thiền Tông trở thành Pháp môn phổ biến, thịnh hành nhất vào các thời Đường, Tống. Được truyền qua nhiều nước như Việt nam, Nhật Bản, Hàn Quốc. Đến thời Minh, Thanh, Thiền bắt đầu suy yếu và nhường chổ cho Tịnh Độ Tông. Ngày nay, tuy Thiền Tông đã phần nhiều phai nhạt và không còn ảnh hưởng mấy nữa, nhưng nó vẫn là một đề tài cuốn hút đối với các tăng, ni và cư sĩ, phật tử.

Chúng ta trở lại ngài Thần Tú.

Sử sách không chú trọng nhiều tới ngài Thần Tú, có lẽ vì ngài không phải là kế vị tổ chính thức. Tuy nhiên đương thời, ngài là một danh tăng, là vị quốc sư trong 3 triều đại hoàng đế Trung Hoa: Võ Tắc Thiên, Đường Trung Tông và Đường Duệ Tông. Khi ngài được Võ Tắc Thiên thỉnh vào kinh đô, ngài đã hơn 90 tuổi. Sử có chép, ngài Thần Tú đã tiến dẫn ngài Huệ Năng là người được kế thừa chính thức, nên triệu thỉnh về kinh đô giáo hoá. Nhưng ngài Huệ Năng đã từ chối lời thỉnh mời của vua. Sự kiện này cũng chứng tỏ đức hạnh của ngài Thần Tú, đã không đố kỵ mà còn cảm phục đức độ và trí tuệ của ngài Huệ Năng.

Thêm một sự kiện nữa nói lên tâm cầu pháp của ngài Thần Tú:

Hòa-Thượng Thần-Tú là người biết mình biết người, nên thường nói với đại chúng: “Lục-Tổ đắc Vô Sư Trí (tự có trí tuệ mà không cần thầy giảng dạy), triệt ngộ Pháp Tối Thượng-Thừa, ta chẳng bằng được; vả lại được Thầy ta là Ngũ-Tổ đích thân truyền Áo-Pháp, đâu phải khi không mà được; ta tiếc chẳng đi xa được để thân cận, uổng chịu Quốc-ân (ơn Vua), các vị chớ nên kẹt ở nơi đây mà nên đi đến Tào-Khê tham học”.

Một hôm Hòa-Thượng Thần-Tú bảo môn đồ thân tín là Chí-Thành: “Thầy thông minh có trí, hãy thay ta đến Tào-Khê nghe Pháp, tận tâm ghi nhớ các điều thấy nghe, rồi về lặp lại cho ta biết”. Vâng lời thầy, Chí-Thành bèn đến Tào-Khê, theo chúng tham học mà chẳng nói từ nơi nào đến.

Một hôm Lục-Tổ nói với đại chúng:

- Hiện nay có kẻ trộm Pháp đang ở trong hội này.

Bấy giờ thầy tăng Chí-Thành bước ra lễ bái và trình nguyên do. Lục-Tổ nói:

- Người của Chùa Ngọc-Tuyền đến mà không nói trước tức là mật thám vậy.

- Thưa Hòa-Thượng, chẳng phải vậy.

- Sao chẳng phải vậy?

- Lúc chưa nói ra là như thế, nói ra rồi chẳng phải vậy.

Đại-Sư hỏi:

- Thầy ông dạy chúng như thế nào?

- Thầy tôi thường dạy đại chúng “trụ tâm quán tịnh, ngồi mãi chẳng nằm”.

Ngài nói:

- Trụ tâm quán tịnh là bệnh chứ chẳng phải thiền, ngồi mãi là trói thân, với đạo lý có ích chi đâu, hãy nghe ta nói kệ:

“Lúc sống ngồi chẳng nằm,

Chết rồi nằm chẳng ngồi,

Thật đống xương thịt thối,

Đâu lập được công phu.”

Thầy Chí-Thành làm lễ mà thưa:

- Kẻ đệ-tử này theo học với Tú Hòa-Thượng, học đạo đã chín năm mà chẳng được sáng tỏ, nay nghe Hòa-Thượng nói mới một lần liền tỏ sáng bản tâm; nay sự sống chết là việc lớn, con xin Hòa-Thượng mở lòng từ-bi chỉ dạy.

Ngài Huệ-Năng nói:

- Ta nghe thầy ông dạy người học Pháp Giới-Định-Huệ, chẳng hay thầy ông nói cái hạnh tướng của Giới-Định-Huệ như thế nào?

Thầy Chí-Thành thưa:

- Thần-Tú Hòa-Thượng nói: “Những điều ác chớ làm là Giới, ý căn tự trong sạch là Định, các điều lành vâng làm gọi là Huệ”, còn Hòa-Thượng lấy Pháp gì dạy người?

- Nếu nói rằng có Pháp để dạy người đó là dối ông, ta chỉ tùy căn cơ để mở trói, phương tiện ấy giả gọi là “tam-muội”; cứ như chỗ thầy ông nói về Giới-Định-Huệ thật không nghĩ bàn được, chỗ ta nói về Giới-Định-Huệ lại khác.

Thầy Chí-Thành thắc mắc hỏi:

- Giới-Định-Huệ chỉ có một sao lại có khác?

- Giới-Định-Huệ của thầy ông độ người Đại-thừa, Giới-Định-Huệ của ta tiếp người Tối Thượng-thừa, chỗ ngộ giải chẳng đồng, sự thấy có nhanh chậm. Ta thuyết pháp chẳng lìa tự tánh, lìa tánh mà thuyết pháp khiến cho tự tánh thường mê, ấy là tướng thuyết. Nên biết tất cả các pháp đều từ tự tánh khởi dụng, ấy là Chân-pháp của Giới-Định-Huệ; hãy nghe ta nói kệ:

Tâm địa chẳng quấy, tánh mình Giới,

Tâm địa chẳng si, tánh mình Huệ,

Tâm địa chẳng loạn, tánh mình Định,

Không thêm không bớt, tánh mình Kim-cương,

Không tới không lui, vốn là tam-muội.

Chí-Thành nghe rồi cảm tạ Ngài và trình kệ:

Năm uẩn thân này huyễn,

Huyễn đâu có cứu cánh,

Trở về tánh Chân-như,

Chấp pháp vẫn chẳng tịnh.

Ngài cho là phải, và bảo:

- Nếu ngộ được tự-tánh, chẳng lập Bồ-đề, cũng chẳng lập giải-thoát tri-kiến, chẳng có một pháp để đắc, như thế mới được kiến lập vạn pháp. Người kiến-tánh lập cũng được mà chẳng lập cũng được, đi lại tự do, chẳng trệ (trì trệ) chẳng ngại (trở ngại), cần dùng liền làm, cần nói liền đáp, khắp hiện hóa-thân, chẳng lìa tự tánh, tức được thần-thông tự tại.

Thầy Chí-Thành sau khi nghe Ngài dạy, lễ bái và xin nguyện được làm thị giả theo hầu Ngài sớm chiều từ đấy.

Từ khi có hai Tông phái khác nhau, hai vị Tông-chủ tuy không phân biệt chê bai, nhưng đồ chúng lại sinh lòng cạnh tranh ưa ghét; nhất là môn đồ Bắc Tông, họ đã tự lập Hòa-Thượng Thần-Tú làm Tổ thứ sáu, nhưng lại sợ người đời biết được sự truyền Áo-Bát của Ngũ-Tổ, nên sai Hành-Xương đi ám sát Lục-Tổ Huệ-Năng.

Đọc truyện về ngài Huệ Năng và ngài Thần Tú, chắc mình cũng nhận ra rằng hai ngài là đồng môn, tâm tánh nhu hòa, không cạnh tranh, không đố kỵ, mà cùng tương kính tương trợ. Tuy nhiên nhóm đệ tử bên ngài Thần Tú còn tâm ghen ghét, tôn sùng thầy mình, sinh ra ý ác, muốn giành ngôi vị kế thừa làm Tổ thứ 6 cho ngài Thần Tú nên nhiều phen muốn hãm hại ngài Huệ Năng. Lần thứ nhất là sự kiện mấy trăm người dẫn đầu là ông thượng tọa Huệ Minh, đuổi theo ngài Huệ Năng, nhưng vì không thể nhấc lên được y bát, mặc dù y bát để trên tảng đá giữa rừng, ngài Huệ Năng thoát hiểm, và cảm hoá được Huệ Minh.

Nếu để ý, chúng ta biết ngài Huệ Năng sau khi đắc pháp, là có năng lực phi thường, hiển lộ qua vài sự kiện rải rác:

• Ngài Huệ Năng đặt Y bát trên tảng đá, và nói:
• Y- Bát này là vật làm tin, há dùng sức mà tranh được sao?

Quả thật, Huệ Minh không nhấc lên được.

• Khi Chí Thành tới lén học pháp, không nói cho ai biết, ngài Huệ Năng vẫn biết.
• Khi ngài Huệ Năng đến xin đất của Trần Á Tiên để mở rộng chùa Bảo Lâm, khoảng đất rộng bằng tấm tọa cụ để ngồi thiền. Ngài Huệ Năng cho biết tấm tọa cụ rộng lắm. Trần Á Tiên đồng ý. Bấy giờ ngài Huệ Năng trải tấm tọa cụ ra, biến thành rộng lớn cả vùng Tào Khê.
• Về sau, nhóm người phương Bắc muốn tôn ngài Thần Tú là Tổ thứ 6 nên âm mưu sai Hành Xương giết hại ngài Huệ Năng. Ngài Huệ Năng đã biết trước. Hành Xương chém ngài Huệ Năng trong khi đang nhập định như chém vào không gian. Ngài Huệ Năng trao vàng cho Hành Xương và nói chỉ thiếu nợ vàng chứ không thiếu nợ mạng. Hành Xương được cảm hóa, thời gian lâu sau trở lại làm đệ tử ngài Huệ Năng.

Trở lại sự khác biệt về giải thích con đường tu quan trọng là : Giới- Định- Huệ. Ngài Thần Tú giảng theo kinh sách, trong ý phân chia ra 3 môn khác nhau. Ngài Huệ Năng thì giảng theo nghĩa rốt ráo, cả 3 Giới- Định- Huệ là đồng nhất trong chân tâm.

Chân tâm không làm quấy, là Giới tròn đủ.

Chân tâm không loạn động, là Định vững chắc.

Chân tâm không si mê, là Huệ chiếu sáng.

Vậy chỉ cần an trụ trong chân tâm, hay tự tánh, thì tròn đủ Giới- Định- Huệ.

Qua một số ít sự kiện trên đây, chúng ta cũng nhận ra, ngài Huệ Năng sáng đạo, do nhiều nhân duyên đặc biệt, và giáo hóa thích hợp cho người căn cơ sắc bén; trong khi ngài Thần Tú tu học và giáo hóa theo đúng kinh sách, học hỏi, ứng dụng cho mình và hướng dẫn người khác thích hợp với đa số quần chúng căn cơ trung bình, còn sống trong đời, còn tham sân si, còn cả gan rượt đuổi theo để dành lại y bát, còn âm mưu thuê người giết hại Huệ Năng vv...

Kết quả của hai dòng Thiền này là:

• Dòng Thiền “Tiệm giáo” ở phương Bắc của ngài Thần Tú, rạng rỡ, náo nhiệt một thời gian ngắn, huy hoàng, được vua chúa, triều đình, dân chúng trọng vọng, rồi sau vài đời thì mai một.
• Dòng Thiền “Đốn Giáo” ở phương Nam của ngài Huệ Năng, khiêm nhường, âm thầm lưu truyền qua nhiều đời thiền sư sáng đạo, về sau có phương thức Công Án, rồi Thoại Đầu, làm nên Tổ Sư Thiền của Trung Hoa, cuối cùng phai mờ đi khi Tịnh độ tông xuất hiện thích hợp cho đa số căn cơ trung bình.

Nhận định chung những sự kiện lịch sử, chúng ta thấy hễ có xuất hiện thì có suy tàn, có thăng thì có trầm, như những lượn sóng lên xuống trên mặt biển. Biển đời cũng vậy. Tuy nhiên sóng thì có lên có xuống, chứ biển thì vẫn là biển dù lên hay xuống cũng là biển. Tinh hoa của Pháp vẫn thường hiện hữu trên thế gian, không bao giờ biến mất. Tuy vậy, không có Tăng bảo thì không ai giải thích và phổ biến ra cho đời thấy.

Các tông phái, các vị thiền sư, các phương tiện giáo hoá ...là pháp hữu vi, có sanh có diệt. Còn chân lý thì vô vi, thường hằng, không sinh diệt.

Hôm nay nhân cảm niệm công đức của người xưa, mạo muội đem cái tâm buồn vui của mình mà diễn lại cảnh xưa, nếu có sai sót, xin các bậc Thiền Đức tiền bối tha thứ.

Thiền viện, ngày 27- 10- 2021

TN

SOURCES OF HAPPINESS

Article 32.North, Hui-Neng and South, Shen-Hsiu

Sometimes people could colloquially refer to the Chan lineages as “South, Directly--North, Gradually”. Let us review the biographies of Great Masters Hui-Neng and Shen-Hsiu, the two chief disciples of the Fifth Patriarch, Hong-Jen.

Hui-Neng (638–713): his family name was Lu, a native of Xinzhou in the Nanhai region. His father had once served as a court official. For unknown reasons, the father was demoted; the family was exiled to the remote southern frontier where he passed away when his child was only three. Due to impoverishment, Hui-Neng had no education. Instead, he had to cut firewood in the forest, exchanged them at the market for rice to feed his mother day by day. He was frail and skinny. Later, when he engaged in hulling rice under Master Hong-Jen’s monastery, he had to strap stones to his back in order to gain enough weight to operate the pestle.

Shen- Hsiu (605–706): His last name was Li, a native of Bianzhou, in Kaifeng County of Henan Province. He was roburst and possessed a dignified presence. From his youth, he had mastered the classics and histories, excelling in Confucian and Daoist learning. Around the age of fifty, the reputation of the Fifth Patriarch motivated him to come and get instruction. The Fifth Patriarch appointed him as the Dharma Preceptor entrusting him with guiding several hundred monastics in their training.

In the year 684, Wu Zetian assumed control of the government; six years later she changed the dynastic name to Zhou and ascended the throne as Emperor. Being a devout patron of Buddhism, Wu Zetian invited Great Master Shen-Hsiu to Luoyang and honored him with the title of National Preceptor. In 701, at the age of over ninety, Great Master Shen-Hsiu entered the court. Emperor Wu Zetian herself knelt to welcome him. Despite such noble recognition, the great master remained extremely humble and broad-minded. He informed Wu Zetian that Hui-Neng in the southern region was the one who had received the robe and bowl transmission. However, when a royal edict was later sent summoning him to the capital, Hui-Neng declined it, citing his advanced age and poor health.

Great Master Shen-Hsiu was honored as the Advanced Dharma Master of Dual Capitals (Chang’an and Luoyang) and as National Preceptor to Triple Emperors (Wu Zetian, Tang Zhongzong , Tang Ruizong). He advocated the practices of “sitting meditation to cultivate concentration” and “mind abiding in purity contemplation”(One must regularly engage in sitting meditation to cultivate concentration and the mind should attach to nowhere to stay in serenity.)

We can skip over many details in those two great masters’ biographies. Yet, we address the significant issue, the two modes of spiritual practice deployed by the two renown Chan masters who were under guidance of the same original dharma master at the same time period. They are the approaches of Direct Path of Practice and the Gradual Path of Teaching.

The first difference is clearly expressed in the verses each composed to present their insight to the Fifth Patriarch, Hong-Jen.
This is the verse of Shen-Hsiu, who was the National Dharma Preceptor at the time, standing as the leading monastic among the assembly in the monastery:

“Body like a bodhi tree,

Mind like a bright mirror on stand.

Ceaselessly keep it well-polished,

No dust allowed to cling.”

The Northern Chan came to be known as the “Gradual Teaching,” a designation that traces directly back to Shen-Hsiu’s verse above.

And following is the verse offered by Hui-Neng, who then was still a lay practitioner pounding rice in the monastery, not admitted into the community for formal training yet.

“Originally, Bodhi has no root,

Also bright mirror, no stand,

Innately, not a single thing,

Where, then, could dust alight?”

The Southern Chan is regarded as the “Direct Teaching,” promoted by Hui-Neng, fifteen years after he had received the robe and bowl transmission from the Fifth Patriarch.

The foregoing offers the brief introductions to the two Great Masters Hui-Neng and Shen-Hsiu. The central objective of this writing, however, is to examine the two modes of cultivation, and likewise the two spiritual approaches commonly designated as:

Direct Teaching versus Gradual Teaching
Instantaneous Awakening versus Gradual Awakening
Shortcut Cultivation versus Step-by-Step Cultivation

The Definitive Dharma Teachings versus the Non-Definitive DharmaTeachings

Ultimate Prajñā truths versus Conventional Prajñā truths

First, we will study the life experiences and practices of the two great masters, Hui-Neng and Shen-Hsiu, that led them to the two respective modes of instruction and practices.

Firstly, the fact that Hui-Neng, around the age of twenty-four, was still going into the forest every day to chop wood, bringing it to the market to trade for rice to nurture his mother. He was a filial son, content with poverty. In the Chinese autocratic monarchy, there was the saying: “With the ruler’s death orders, his courtiers must die; if not, they’re disloyal.” His father, a convicted mandarin, was exiled to a remote, desolate frontier wilderness where “monkeys howl and egrets call”. Hui-Neng received no privileges whatsoever, not even schooling. His family lived practically on the margins of society. It may well be the very tight poverty and illiteracy that prevented Hui-Neng from becoming entangled in written words, doctrinal reasoning, or overly analytical interpretations of the teachings, what historical texts call the “obstruction of acquired insight”, a hindrance to the awakening of a Zen practitioner.

One day, while delivering a load of firewood to a household, he happened to hear some reciting of a scripture passage: “Do not attach to form, sound, smell, taste, touch, and conditional phenomena. By abiding nowhere, the wondrous mind naturally arises.” At that very moment, Hui-Neng experienced a sudden awakening, recognizing that a path of liberation had revealed itself to him. Upon learning that the passage was from the Diamond Sutra and the 5^th Patriarch Hung-Jen was then expounding it in Huangmei District, he found help to ensure that his mother would be properly cared. After having done those arrangements, he respectfully took leave of her and set out for Huangmei.

This was the first favorable cause and condition leading Hui-Neng back to Buddhism. Yet we note he was smart, keen-minded with advanced spiritual background. Myriad of people have recited or listened to the Diamond Sutra. But among them, could anyone arouse a strong, brave resolution as he did?

Historical records show that at the time of his birth, two mendicants from afar came to his home, bestowed upon him the name “Hui-Neng”, then departed without a trace. Other sources recount that when he was born, a fragrant scent filled the entire house. Such accounts suggest that he had cultivated virtuous roots in Buddhist teachings over many past lifetimes. As a result, in his adulthood, his viewpoint on human life may well have differed from that of Shen-Hsiu, for their living circumstances were markedly distinct.

Hui-Neng was fatherless at the age of three. In their quiet moments, he and his mother would inevitably recall the life of the beloved who had passed away. He came to understand that his father had been a man educated in the teachings of the sages, and a mandarin demoted, forced to leave the urban center and exiled to a remote frontier, a place of wilderness.

When revisiting historical records, we know that was the great turmoil time in China. The imperial court had fallen into decadence; the ruler no longer wielded real authority. Actual power rested in the hands of Wu Zetian, the favored concubine of the said above monarch. After his death, the crown prince ascended the throne and brought her back as queen consort. Later, Wu herself assumed the throne and became the emperor. The path by which she rose to the imperial throne was strewn with countless deaths. She had once strangled her own newborn daughter in order to falsely accuse the empress when she came to visit. She later caused the death of her own son, unwilling to relinquish the throne. Thus, in the later part of the seventh century, the Chinese dynasties had sunk into decay, and Chinese then were left to endure their own fragile and precarious fate, with no one to whom they could appeal for relief. We can therefore understand why Hui-Neng had no opportunity to study the classical teachings of the sages or to take part in public life. For him, Buddhism was the only possible path of liberation. This may also explain why, when Emperor Wu Zetian issued an edict inviting him to the capital to expand Buddhist teachings, he declined the summons.

The next fact further demonstrates Hui-Neng’s intelligence, sharp insight, and profound comprehension of the Buddha’s teachings even though he had never studied doctrine under anyone, nor read any scriptures, for he had never had the opportunity to attend school. This is seen in his exchange with the Fifth Patriarch during their first audience. As this episode has been well recorded in various historical sources, I will only mention it briefly here; those who wish to revisit it can easily find the accounts. On this matter, I would say that Hui-Neng had repeatedly engaged in “conteptualizing in accordance with the Dharma,” applying his own insight and reasoning to reflect upon himself and the nature of human life. Through such reflection, he recognized that all ordinary people equally possess the innate capacity for awakening. Hui-Neng also apprehended the ultimate nature of reality, the emptiness (śūnyatā) of all phenomena. One additional fact demonstrating that he had already planted deep wholesome roots in past lives and comprehended the Dharma’s essential meaning even before receiving instruction from any master is found in the poem he composed to express his spiritual attaining. That famous insight-verse shaped the cause of the “Chan Instantaneous Awakening Cult” in the entire historical trajectory of the Chinese Buddhist Chan later.

By contrast, Shen-Hsiu’s life appears to have been smoother and more fortunate. His family background was a little in the historical records. When young, he was trained in the classical teachings of Confucius and Laozi. Thus, he embodied the moral virtues and refined conduct held in esteem and traditional standards by the sages, that earned him the regard of the Fifth Patriarch. He was appointed as Dharma Preceptor in charge of the monastic community who all revered him. When the time came to present a verse to the Fifth Patriarch, they all unanimously requested him to do it on their behalf. However, because he had extensively studied the scriptures and the teachings from the ancient sages, and because he had assumed the role of instructor at too early a stage, before having attained genuine awakening, it could be that condition preventing him from entering the “Atakkāvacara”, what beyond conceptual reasoning, verbal and thinkable expression.

The virtue of Shen-Hsiu was standing out in his ability of “self-knowing” after the Fifth Patriarch told the assembly to present insight-verses for the selection of the next Dharma heir. He remained unsettled and deeply troubled for many nights, not liking to write the verse, fully aware what he grasped was not yet complete. Yet the circumstances compelled him to do so on behalf of the sangha. Having hesitated, he then was to do that. Upon the completion, he did not dare to show it to the Patriarch. Each time he resolved to come, he got cold sweat. Finally, in the deep of night, he slipped out to write it on the wall, unseen by anyone.

The following morning, the community was abuzz, stirred by the stanza. Reading it, the Patriarch quietly knew its author. But he went with the assembly in delicately treating Shen-Hsiu by instructing them to recite the verse and cultivate in accordance with it. When the night fell, he called Shen-Hsiu into his quarters and asked, “Did you compose that verse?” Shen-Hsiu honestly replied, “Yes, Master, I did, but not for the Patriarchate. I just show my experience so you will offer further instruction.”

The Patriarch informed he had not realized his true nature yet, told him to go back, reflect further, and present another verse. Shen-Hsiu again went days without eating or sleeping. Simultaneously, Hui-Neng’s stanza suddenly appeared on the wall. The assembly grew even more agitated. The two poems sharply opposed to each other. The Patriarch read the second one and knew its author at once. With sharp reaction, he quickly erased it, saying, “Not yet recognizing the nature.” The assembly obeyed and kept reciting the first one.

One day, when seeing no one around, the Patriarch walked with his staff to the rear house where he found Hui-Neng too skinny to press the pestle down to pound the rice, and had to strap a stone on his back for enough weight. Compassionately, the Patriarch said, “For the Dharma, one must suffer so much like that? Is rice white now?” Hui-Neng replied, “Yes, Master, it only needs to be sifted.” The Patriarch tapped the stone mortar three times, tok, tok, tok, then silently left. They understood each other through this brief exchange. Others nearby could hear it, but hardly got it.

In the third watch of that night, Hui-Neng quietly went to the Master’s room. The Patriarch was waiting for him, silently closing, locking the door, and covering the wall with a wide robe so that no one could peek inside. In a low voice, he began to interpret the Diamond Sutra. Humbly and silently, Hui-Neng knelt at the Patriarch’s feet, fully attentive, listening with his whole heart-mind that became settled, utterly serene and luminous. Upon hearing the lines, “Do not attach to form, sound, smell, taste, touch, and conditional phenomena. By abiding nowhere, the wondrous mind naturally arises.” A flash of insight suddenly illuminated:

Who could know our true nature is hereditarily non-arising and non-ceasing,
Who could know our true nature is naturally pure and crystal-clear,
Who could know our original true inherently encompasses all dharmas,
Who could know our true nature is innately serene,
Who could know our true nature genetically gives rise to all phenomena.

The Patriarch, observing the radiant countenance of Hui-Neng, quietly realized that he had enlightened. Right away, he conferred the robe and bowl to signify the Dharma succession and instructed Hui-Neng to self-seclude and delay teaching the Dharma publicly for a time.

Recalling the preconditions and causal effects leading to Hui-Neng’s full enlightenment aims at helping us to understand his Direct Teaching Method for Instantaneous Awakening. It appears that he had applied in practice the embracement of Patriarch Bodhidharma:

Non-speech and wordless,

Far off traditional discourses, the unique transmission

Directly strikes through human heart-mind.

Realizing Buddha Nature, enlightened promptly.

In the Platform Sūtra, Chan Master Fa-Hai, one of Patriarch Hui-Neng’s disciples, recorded his Master’s teachings in which the Direct Teaching and Practice guiding tenet is seen as follows:

“No Thought is the principles,
No Form, the essence,
and Non-Abiding, the groundwork.”

Actually, the triple “no-form,” “non-abiding,” and “no-thought” are the only one intimately connected and inseparable. This guiding practice is drawn from the very core of the Diamond Sūtra. This is easy to understand, since Hui-Neng attained awakening through the Diamond Sūtra.

When staying in the mind of non-thought, we don’t abide anywhere, we cling to nothing and no-form. This approach goes straight into the ultimate Prajñā truth. Mind true nature is purity, stillness, and unity. The true nature of all phenomena is also tranquil (nameless, wordless, non-attributable), immaculate and immobile. Experiencing the non-thought corresponds to undergoing equality, emptiness, illusoriness of all dharmas and their nonmotile suchness state.

Patriarch Hui-Neng taught meditative concentration and wisdom, Samādhi and Prajñā, are originally One Single Essence, not two. Samādhi is the substance of wisdom; wisdom is the function of Samādhi. They immerse into each other. He used the metaphor of a lamp and its light. The lamp is the form of illumination. And the light is the application or function of the lamp. Two different names but only one essence. So are medidtative concentration and insight.

Below the Sixth Patriarch Hui-Neng, there were thirty-three Dharma-attained disciples. Among them, five stood out for flourishing Chan Buddhism later and exerting great influence throughout Chinese Buddhism:

1. Chan Master Nanyue Huairang.
   From this Dharma lineage arose the Linji (Rinzai) School and the Guiyang School.
2. Chan Master Qingyuan Xingsi.
   From his Dharma lineage emerged the Caodong (Sōtō) School, the Yunmen School, and the Fayan School.
3. Chan Master Yongjia Xuanjue,
   author of the Song of Enlightenment (Zhēngdào Gē) and the well-known Yongjia Chan Collection.
4. Chan Master Nanyang Huizhong,
   who later served as National Preceptor.
5. Chan Master Hézé Shenhui,
   who defined the school’s essential doctrines and established the Southern School of Chan as the orthodox lineage.

Notably, from those two great masters Nanyue Huairang and Qingyuan Xingsi, Chan Buddhism produced countless renowned Chan masters who spread the teachings of instantaneous awakening. Chan became the most widespread and popular Dharma tradition especially in the Tang and Song dynasties. It was expanded to Vietnam, Japan, and Korea. By the Ming and Qing dynasties, Chan began to decline and gradually yielded its place to the Pure Land Cult. Now, Chan Buddhism has largely been fading and no longer holds the influence it once did, but it remains a compelling theme for the fourfold Buddhists community.

Now let’s go back to Great Venerable Shen-Hsiu.
Not much devotion of historical records to him. It could be he was not the official successor to the Patriarchate. Yet in his own time, he was a renowned master and the National Preceptor under three Chinese monarchs: Empress Wu Zetian, Emperor Zhongzong of Tang, and Emperor Ruizong of Tang. When he was invited to the capital by Empreror Wu Zetian, he was over ninety years old. The chronicles record that Most Venerable Shen-Hsiu recommended Most Venerable Hui-Neng as the rightful heir to the Patriarch lineage. So, the latter was summoned to the capital spreading the Dharma. However, he declined the imperial invitation. That demonstrates Shen-Hsiu’s noble character: rather than being jealous, he admired Hui-Neng’s virtue and wisdom.

Another event illustrates Most Venerable Shen-Hsiu’s deep sincerity in seeking for the Dharma. He was the” person of understanding both himself and others”. He often told the assembly:
“The Sixth Patriarch has attained the Unconditioned Wisdom (the one that arises naturally without teachers’ instructions). He has fully realized the Utmost and Supreme Dharma. I cannot compete with him. Also, he received the Esoteric Dharma and Robe directly from our Master, the Fifth Patriarch. Those cannot be achieved without causes. I feel sorry not being able to travel far to be close to him. I might as well accept partial waste of the Emperor’s gratitude. You should not remain attached to staying here but instead, go to Caoqi to study with him.”

One day, Most Venerable Shen-Hsiu told his close disciple Zhi- Cheng: “You are keen and intelligent. Please go to Caoqi, on my behalf, to listen to the Dharma, and wholeheartedly remember everything you’ve seen and heard. When returning, recount it all to me.” Obeying the master’s instruction, Zhi-Cheng went to Caoqi, joined the monastic community to study without a word about his coming.

One day, Patriarch Hui-Neng said to the great assembly: “There is now a Dharma thief within this assembly.”

At that moment, monk Zhi-Cheng stepped forward, prostrated, and explained the reason for his presence.
The Sixth Patriarch said: “You come from the Jade Spring Monastery but didn’t announce yourself beforehand. You’re a spy.”

Zhi-Cheng replied: “Reverend Master, that is not so.”

The Patriarch asked: “Why not?”

Zhi-Cheng answered: “Before I explained myself, it seemed that way. But now that I have spoken, it is no longer so.”

The Great Master then asked: “How does your teacher instruct his assembly?”

Zhi-Cheng replied: “My teacher often teaches the assembly ‘abiding in the mind and contemplating purity; sitting constantly without lying down.’”

The Patriarch said: “Always abiding the mind in purity contemplation is a kind of sickness, not meditation. To sit endlessly is only to bind the body. Such a practice benefits nothing to you. Listen to my verse:”

“When alive, only sitting without lying,

When dead, only lying without sitting,

A heap of rotten bones and flesh,

Unable to achieve the Path!”

Monk Zhi-Cheng prostrated and said: “I humbly studied the Path under Most Venerable Shen-Hsiu for nine years, yet not much progressive. But today upon hearing the Master’s words just once, my original mind immediately became clear. Birth and death matter to me now. I earnestly beg the Master’s compassionate heart and give me further instruction.”

Patriarch Hui-Neng said: “I’ve heard that your master instructs his practitioners the Morality, Concentration, and Wisdom (Śīla–Samādhi–Prajñā). How does he explain the characteristics and practice of the three?”

Monk Zhi-Cheng replied: “Most Venerable Shen-Hsiu told us: ‘Do not commit any evil, that is Morality. Keep the mind thinking itself be pure, that is Concentration. Do all wholesome deeds, that is Wisdom.’ And Yes, Master, how do you instruct us?

The Patriarch said: “If claiming to have a kind of Dharma to teach people, that would be deceiving you. I only respond to each person’s spiritual capacity and help untie his bonds. Such means are provisionally called ‘Samādhi.’ What your teacher’s explanation of Morality, Concentration, and Wisdom is profound and beyond conception. Mine is different.”

Zhi-Chen raised a question: “Since precepts, concentration, and wisdom are fundamentally one, what accounts for their apparent differences?”

Patriarch Hui-Neng replied: “Your master’s Morality, Concentration, and Wisdom guide people of the Great Vehicle. Mine lead those of the Supreme Vehicle. The insight and intepretation differ; the realization might be fast or slow. When I expound the Dharma, I do not separate from the original nature. Separating the true nature while preaching causes confusion about it. That’s the teaching of the appearance. Know that all Dharmas arise from the original nature. That’s the True Dharma of Morality, Concentration, and Wisdom. Now listen to my verse:”

“When the mind does no wrong, it is Precepts nature,

When the mind is not deluded, it is Wisdom nature,

When the mind is unmoved, it is Concentration nature,

Unadded, undiminished, it is Diamond nature,

Neither coming nor going, it is true samādhi”.

Zhi-Cheng, hearing this, bowed to thank the Patriarch and respectfully offered his verse:

“Body of five-skandha is illusory,
No ultimate purpose for illusion.
Back to the Suchness nature,
Still clinging to Dharma, mind is not calm.”

The Patriarch approved and said, “When realizing the self-nature, there is no need to establish Bodhi, nor a view of liberation. There is not even a single Dharma to attain. Only in this way can the myriad Dharmas be truly established. Those who’ve seen the original nature may establish them all. If not, it makes no difference. They move freely, without obstruction or stagnation.. When action is needed, they do it; when speech is needed, they speak it. They manifest transformation-bodies everywhere while never departing from their own self-nature. This is true superpower of freedom and non-hindrance.”

After hearing the Patriarch’s words, Zhi-Cheng bowed in reverence and voluntarily vowed to serve as his attendant, staying by his side morning and evening from that day onward.

Ever since the emergence of the two separate Cults, the two Leaders themselves made no distinctions or criticisms, but their disciples gave rise to feelings of rivalry, partiality, and resentment. The followers of the Northern Cults themselves had established Venerable Shen-Hsiu as the Sixth Patriarch, yet feared that people might discover the Fifth Patriarch’s actual transmission of the robe and bowl. They sent Hsing-Ts’ung to secretly assassinate the Sixth Patriarch, Hui-Neng.

The accounts of Great Masters Hui-Neng and Shen-Hsiu showed they both were fellow disciples, gentle in temperament, free of competitiveness and envy, treating each other with mutual respect and support. However, some in Great Master Shen-Hsiu’s circle of disciples harbored jealousy and blind adoration to their own master. With the desire to claim the position of Sixth Patriarch for Shen-Hsiu, they repeatedly formed malicious intentions and sought to harm Hui-Neng. The first time was when several hundred people, led by monk Huệ Minh, pursued Patriarch Hui-Neng. Yet even though the robe and bowl were left on a boulder in the middle of the forest, no one could lift them. Hui-Neng escaped from the danger and did transform Huệ Minh’ s mind.

With some consideration, it appears after Hui-Neng’s enlightenment, he possessed extraordinary power shown in several scattered events:

• He placed the robe and bowl on a large rock and said: “The robe and bowl symbolize trust and lineage transmission. You think they could be seized by force?”
  Actually, Huệ Minh was unable to lift them.”
• When Zhi-Chen secretly came to study the Dharma without informing anyone. Patriarch Hui-Neng knew it.
• When Patriarch Hui-Neng approached Chen A-Xian to request land for enlarging Baolin Monastery, he asked only for an area of “the size of a meditation mat.” Hui-Neng remarked that his mat was quite large. Chen A-Xian agreed. At that moment, Hui-Neng spread out his meditation mat, which miraculously expanded to cover the entire Tàoxī region.
• Later, a northern faction sought to honor Shen-Hsiu as the Sixth Patriarch and therefore conspired to send Xing-Zhang to assassinate Patriarch Hui-Neng. Hui-Neng knew of this in advance. When Xing-Zhang swung his sword at Hui-Neng while he was in deep meditation, his strikes passed through as if cutting into empty space. the Patriarch then offered him some gold, saying that he owed him only a debt of gold, not a debt of life. Xing-Zhang was moved. Later, he returned to become a disciple of the Patriarch.

About the different interpretation of the essential path of practice: Precepts, Concentration, and Wisdom, what Great Master Shen-Hsiu taught are from the scriptures, effectively dividing the Triplet into three distinct disciplines. The Patriarch, however, expounded on their ultimate meaning, showing that the Trio are unified within the true mind.

Not committing to wrong actions, it’s well-preserved Moral Precepts and the True Mind.

Not being agitated, it’s consistent Meditative Concentration and the True Mind.

Not being ignorant, it’s illuminating Wisdom and the True Mind.

Simply abiding in the Original Nature, the True Mind, naturally come the Perfection of Virtue, Concentration and Wisdom.

From the few facts shown above, we know that thanks to many special causes and conditions, Patriarch Hui-Neng attained enlightenment, and delivered well-attuned Buddhist Dharma to those with sharp capacities. Master Shen-Hsiu, on the other hand, practiced and taught the doctrine strictly in according to the scriptures. What he learned, personally applied them and gave guidance to others were suitable for the majority of practitioners with average spiritual background. They were living in the world, subject to greed, anger, and delusion, even going so far as to pursue the robe and bowl and to conspire to have Hui-Neng assassinated...

The results of these two Zen lineages were as follows:

• The “Gradual Teaching” Sect in the North, founded by Great Master Shen-Hsiu, shone brilliantly and flourished for a short time. It was highly regarded by emperors, their court, and the people, but after a few generations it gradually declined.
• The “Direct Teaching” Sect in the South, founded by Patriarch Hui-Neng, was humble and transmitted quietly through many generations of creative Chan masters. Later, it developed the practice of “Gongan (koan) and “Huatou” forming the groundwork of the Patriarchal Chan Lineage. Eventually, it faded when the Pure Land Cult emerged, offering suitable teachings for practitioners of average faculties.

Reviewing historical events, we note that whenever there is emergence, there is decline;, whenever there is a rise, there is a fall. They are like undulating waves that move across the face of the sea. So is the life ocean. No matter how ceaseless motions of the waves, the sea remains the sea itself, Likewise, the essence of the Buddhist Dharma continually manifests in the world and never vanishes. Yet without the Sangha Gem, there would be no one to interpret and bring it to light for all beings..

Schools and lineages, Zen masters, various means of Dharma teachings are all conditioned phenomena. They arise and cease. The Utmost Truth, however, is unconditioned, eternal, and does not come and go.

Today, moved by the sense of gratitude for the ancients, and guided by my own feelings, joyful and sorrowful, I humbly recount the old events. Should there be any errors or shortcomings, I respectfully ask the past great Zen masters for the forgiveness.

Bhikkhuni Thích Nữ Triệt Như

Sunyata Monastery, Oct 27, 2021

English version by Ngọc Huyền

++ Dòng Thiền “Tiệm giáo”: the Chan Cult of Gradual Teaching; Dòng Thiền “Đốn Giáo”: the Chan Cult/ Sect of Direct Path

** Đốn Giáo: shortcut teaching; immediate teaching; Direct Teaching; Direct Path; Direct Path of Practice from Hui-Neng

++

--" Y- Bát này là vật làm tin, há dùng sức mà tranh được sao?”: “The robe and bowl are tokens of trust; how could they ever be taken by force?” “The robe and bowl symbolize trust and lineage transmission. You think they could be seized by force?”

++ đường lối Đốn giáo của ngài Huệ Năng là: “Vô - Niệm làm Tông, Vô - Tướng làm Thể, và Vô - Trụ làm Gốc”.

--In Huineng’s direct path of practice: /Direct Practice
No-Thought serves as the guiding principle,
No-Form as the essential nature,
and Non-Abiding as the fundamental ground.”

-- In Huineng’s direct approach:/ Direct Teaching Approach
No Thought is the principle,
No Form, the essence,
and Non-Abiding, the groundwork.”

++ Vô Sư Trí: the Inborn Wisdom

++Shen-Hsiu:

++Hui-Neng:

++ A gāthā (Sanskrit: gāthā, Pāli: gāthā) means:

A verse, stanza, or short poetic composition used to express a teaching.

In Buddhist literature, a gāthā is typically:

• A concise, rhythmic verse that summarizes a doctrinal point
• Used for memorization, recitation, and teaching
• Often attached to a longer prose section in sutras
• Sometimes translated as “verse,” “stanza,” “metrical verse,” or “didactic verse.”

In the context of Huệ Năng, bài kệ = gāthā, meaning his insight-verse presented to the Fifth Patriarch.

++ trajectory: Literal meaning (physics):

The curved path that an object follows when it is moving through space, affected by forces like gravity.

• Example: The trajectory of an arrow.
• Example: The rocket’s trajectory curved upward before entering orbit.

2. Figurative meaning (life, history, progress):

The course, direction, or development of something over time.

• Example: His career trajectory changed after he moved abroad.
• Example: The trajectory of Buddhist thought in China took a new direction with Hui-Neng.

++ o pound the rice”

• Meaning: To beat or strike unhusked rice (thóc) with a pestle (chày) in a mortar to remove the husk.
• Traditional method: Manual, heavy work. In Vietnamese: giã gạo.

“To mill the rice”

• Meaning: To process rice through a mill to remove the husk and polish it.
• More mechanical/industrial method: Using a machine or millstone. In Vietnamese: xay/xát gạo.

** Below the Sixth Patriarch Hui-Neng, there were thirty-three Dharma-attained disciples. Among them, five stood out for flourishing Chan Buddhism later and exerting great influence throughout Chinese Buddhism:

Chí-Thành nghe rồi cảm tạ Ngài và trình kệ:

++Năm uẩn thân này huyễn,

Huyễn đâu có cứu cánh,

Trở về tánh Chân-như,

Chấp pháp vẫn chẳng tịnh.

Zhi-Cheng, hearing this, thanked the Master and offered a verse:

“Body of five-skandha is illusory,
No ultimate purpose for illusion.
Back to the Suchness nature,
Still clinging to Dharma, mind is not calm.”

+ uổng chịu Quốc-ân (ơn Vua): I might well as be bound to the Emperor’s gratitude or I might as well accept partial waste of the Emperor’s gratitude??? Not recorded