YẾU LƯỢC VỀ THIỀN LÝ & THIỀN TẬP THEO
TRUYỀN THỐNG PHẬT GIÁO NGUYÊN THỦY
THIỆN PHÚC
YẾU LƯỢC VỀ THIỀN LÝ & THIỀN TẬP THEO TRUYỀN THỐNG NGUYÊN THỦY
Phật Giáo Nguyên Thủy (Thượng Tọa Bộ) là trường phái mà giáo lý dựa và Kinh A Hàm. Giáo lý nầy cho rằng bản ngã không có tự tánh, những yếu tố hay chư pháp là thật, và Niết bàn không là hoại diệt hoàn toàn. Nam Phương Phật Giáo đối lại với Bắc Phương Phật Giáo. Nam phương Phật giáo là Phật giáo truyền từ vùng nam Ấn Độ như Tích Lan, Miến Điện, Thái Lan, Cao Miên và Lào. Về giáo lý thì Nam phương Phật giáo lấy từ Vi Diệu Pháp. Nam phương Phật giáo cũng được biết đến như là Phật giáo Nguyên Thủy, hay Phật giáo hệ ngữ Pali. Pali ở đây muốn nói là ngôn ngữ ghi lại kinh điển cho Nam phương Phật giáo. Pali cũng là ngôn ngữ thông dụng dùng trong truyền thông cho các Tăng sĩ khi hệ phái Nguyên Thủy phát triển từ Tích Lan qua Miến và Thái. Sự truyền bá Phật giáo ra khỏi xứ Ấn Độ lần đầu tiên qua xứ Tích Lan vào thế kỷ thứ ba trước Tây lịch trong thời đại vua A Xà Thế. Vua A Xà Thế là một Phật tử thuần thành, Ngài khuyến tấn những đoàn truyền giáo đi ra ngoài Ấn Độ và đã gửi họ đi 9 nơi khác nhau. Tại Tích Lan, Phật giáo hưng thịnh và được che chở với sự hỗ trợ tích cực của những người cai trị, và hiện tại Phật giáo vẫn còn là Quốc giáo.
Trong truyền thống Nguyên Thủy thì biệt quán được tu tập với “Tứ Niệm Xứ”: chánh niệm về thân, về những cảm thọ, về tâm thức và về các pháp. Khi quán sát tường tận 4 pháp này, hành giả nhận thức được 3 đặc điểm: vô thường, khổ, và không có tự thể kiên cố. Bằng cách quán sát hơi thở, quán sát những cảm giác của thân thể, quán sát những dạng tâm tưởng khác nhau và những tâm sở trong từng giây từng phút một, ngay đó hành giả nhận ra không hề có kẻ nào trong tâm thức của mình để điều động. Bản chất của chúng ta là vô ngã, không có một tự thể kiên cố nào để làm vừa lòng hay để bảo vệ. Biệt quán cũng được phát triển ngoài công phu thiền tọa. Bằng cách tỉnh thức một cách bén nhạy vào mỗi hành động, cảm thọ và tư tưởng, hành giả quán sát được ai đang thực hiện và ai đang kinh nghiệm những việc này, chỉ tìm thấy một dòng chảy liên tục của những hành động tâm thức và những biến động vật lý mà không có một chủ thể kiên cố hay một cái ngã nào làm chủ nhân ông cả, ngay đó hành giả nhận biết được tánh vô ngã. Kết hợp pháp môn biệt quán với pháp môn tịnh trụ, hành giả có thể tẩy sạch dòng chảy của tâm thức để thoát khỏi những tâm thái nhiễu loạn và những nghiệp lực gây nên khổ đau phiền não nữa.
Bài viết nầy không phải là một nghiên cứu thâm sâu về triết thuyết của Phật Giáo Nguyên Thủy, mà nó chỉ yếu lược về Thiền Lý & Thiền Tập của Phật Giáo Nguyên Thủy và pháp tu đặc biệt của tông phái nầy. Phật tử thuần thành nên luôn nhớ rằng mục đích cuối cùng của người tu Phật là giác ngộ và giải thoát, nghĩa thấy được cách nào để thoát ra khỏi vòng luân hồi sanh tử ngay trong kiếp này. Đường tu tập còn đòi hỏi nhiều cố gắng và hiểu biết liên tục. Chính vì thế mà mặc dù hiện tại đã có quá nhiều sách viết về Phật giáo, tôi cũng mạo muội biên soạn bài viết với tựa đề “Yếu Lược Về Thiền Lý & Thiền Tập Theo Truyền Thống Phật Giáo Nguyên Thủy” song ngữ Việt Anh nhằm giới thiệu giáo lý và sự tu tập thiền theo truyền thống Phật Giáo Nguyên Thủy cho Phật tử ở mọi trình độ, đặc biệt là những người sơ cơ. Những mong sự đóng góp nhoi nầy sẽ mang lại lợi lạc cho những muốn hiểu biết thêm về Thiền trong Phật giáo và biết làm thế nào để có được cuộc sống an bình, tỉnh thức và hạnh phúc.
Mục Lục
Lời Tựa
(A) Đức Phật & Sự Khai Sanh Của Thiền Định
I. Sự Khai Sanh Của Thiền Định Trong Đạo Phật
II. Đạo Phật Là Đạo Của Trí Tuệ Giải Thoát Và Thiền Quán Trong Phật Giáo Hướng Tới Cái Trí Tuệ Giải Thoát Đó
III. Kỳ Thật, Danh Xưng “Phật” Đã Nói Lên Hết Ý Nghĩa Của Thiền
(B) Sơ Lược Về Thiền Quán Trong Giáo Thuyết Phật Giáo
I. Đại Cương Về Thiền Quán Trong Giáo Thuyết Phật Giáo
II. Tổng Quan Về Hương Thiền Trong Giáo Điển Hướng Dẫn Tu Tập Phật Giáo
(C) Thiền Lý & Thiền Tập Theo Truyền Thống Phật Giáo Nguyên Thủy
I. Tổng Quan Về Phật Giáo Nguyên Thủy
II. Khái Niệm Về Đức Phật Đối Với Hành Giả Tu Thiền Trong Phật Giáo Nguyên Thủy
III. Sơ Lược Về Thiền Minh Sát Trong Phật Giáo
IV. Tu Tập Thiền Minh Sát Theo Truyền Thống Phật Giáo Nguyên Thủy
V. Những Loại Quán Chiếu Trong Thiền Minh Sát
VI. Những Trạng Thái Tâm Trong Tu Tập Thiền Minh Sát
VII. Phép Tu Quán Trong Thiền Phật Giáo Nguyên Thủy
(D) Tu Tập Tứ Niệm Xứ, Con Đường Khả Dĩ Dẫn Đến Niết Bàn Ngay Trong Kiếp Nầy
I. Tổng Quan Về Tứ Niệm Xứ, Con Đường Khả Dĩ Dẫn Đến Niết Bàn Ngay Trong Kiếp Nầy Trong Tu Tập Phật Giáo
II. Khởi Nguồn Của Tứ Niệm Xứ: Bảy Nơi Đức Phật Thiền Định Trong Khi Và Sau Khi Đại Giác
III. Tu Tập Tứ Niệm Xứ, Con Đường Khả Dĩ Dẫn Đến Niết Bàn Ngay Trong Kiếp Nầy
(E) Thay Lời Kết Cho Bài Viết Có Tựa Đề “Yếu Lược Về Thiền Lý & Thiền Tập Theo Truyền Thống Phật Giáo Nguyên Thủy
Mục Lục
Tài Liệu Tham Khảo